به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

عراق دومین خریدار عمده صادرات غیر نفتی ماست و بازار مهمی برای محصولات ساخت ایران محسوب می شود. مقامات ایرانی و عراقی همواره گفته اند که هیچ مانعی بر سر تجارت میان دو کشور وجود ندارد، ولی متاسفانه شواهد حاکی از امر متفاوتی است. روابط منطقه ای ایران، مشکلات مربوط به بانک توسعه صادرات، دخالت ایران در امور داخلی عراق و نیز فساد مالی و ادرای در هر دو کشور از جمله موانع موجود بر سر تجارت میان دو کشور است.

باید توجه داشت که روابط تجاری ما با عراق ظرفیت های زیادی برای رشد دارد. هم اکنون عراق یکی از سه وارد کنندۀ اصلی کالاهای ایرانی است. در نیمۀ اول سال جاری، ارزش محصولات صادراتی ما به عراق به 5,6 میلیارد دلار رسید. انتظار می رود که این رقم امسال به 11,5 میلیارد دلار برسد. سهم صادرات غیر نفتی 3،6 میلیارد دلار است که رشد سالانه ای معادل 26 درصد داشته است. شرکت های ایرانی نیز توانسته اند قراردادهایی را با ارزش بیش از 803 میلیون دلار در داخل عراق به امضا رسانند. اما نباید از نظر دور داشت که ترکیه بزرگترین صادرکننده به عراق است و انتظار می رود در سال جاری تجارتش را با عراق به 13 تا 16 میلیارد دلار برساند. در سال 2012 ترکیه توانست قراردادهایی به ارزش 3,5 میلیارد دلار ببندد.

موانع تجارت

 روابط منطقه ای
 ما طی ده سال گذشته در حیطه روابط دیپلماتیک در سطح منطقه به اولویت بندی نپرداختیم و در نتیجه تجارت منطقه ای ما دچار آسیب شد و سهم ما در بازارهای منطقه ای کاهش یافت. به علت تحریم های بین المللی، ترکیه خرید نفت از ایران را از 140 هزار بشکه در روز به 105 هزار بشکه در روز رساند. در حال حاضر عراق در تلاش است تا خلاء ناشی از این کمبود را جبران کند و نفت بیشتری به ترکیه صادر نماید. در واقع در سال 2012، عراق به طور متوسط روزانه 500 هزار بشکه نفت به ترکیه صادر می کرد. خط لوله دومی هم امسال گشایش یافت که از طریق آن روزانه 400 هزار بشکه نفت از کرکوک به جیحان صادر می شود. 

روابط تجاری عراق و ترکیه گسترده و عمیق است و مقام های کشور ما صراحتاً از این موضوع انتقاد کرده اند. بیژن زنگنه، وزیر نفت، دولت بغداد را مورد انتقاد قرار داده که به بهای کاهش صادرات نفت ایران، فروش نفت خود را افزایش داده است. ولی باید توجه داشت که صادرات نفت عراق در پی آن افزایش یافت که تحریم ها و اولویت های دولت به کاهش صادرات نفت ایران انجامید.

ما فرصت داریم تا این روابط را بهبود ببخشیم. پروژه های زیرساختی زیادی در عراق وجود داد و این امر بدان معنا است که ما می توانیم کارهای زیادی را در این زمینه انجام دهیم. اما به هر حال نقطۀ قوت ما در صادراتمان است و باید از این زاویه روابط تجاری خود را با عراق تقویت کنیم. کلید توسعه صادرات به عراق بهره گیری از اتاق بازرگانی ایران-عراق است. این اقدام باید با همراهی دولت صورت گیرد تا چهارچوب مشخصی برای توافق های تجاری حاصل شود. در صورت موفقیت، این توافق ها به گونه ای عینی و مشخص، روند و ساختار توسعه تجاری را مشخص خواهند کرد و حل اختلافات را تسهیل خواهند نمود و به افزایش سرمایه گذاری خواهند انجامید.

 بانک توسعه صادرات
هم اکنون بانک توسعه صادرات با کمبود سرمایه مواجه است و توان لازم برای حمایت از صادرکنندگان ایرانی را ندارد. واقعیت آنست که این بانک نمی تواند به سرمایه های تحت کنترل دولت دست یابد و برای اینکه به وضعیت چهار سال گذشته باز گردد نیازمند 3،3 میلیارد دلار است. در ضمن قابل ذکر است که این بانک متهم به حمایت از فعالیت های غیرقانونی بین المللی شده است. از سوی دیگر، تحریم ها هم فعالیت های این بانک را محدود کرد است و در پی فشارهای ناشی از تحریم ها، شرکت های عراقی مجبور شده اند رابطه تجاری خود را با بانک توسعه صادرات متوقف کنند. در نهایت مشکلاتی که این بانک با آنها دست و پنجه نرم می کند باعث افزایش موانع پیش روی شرکت های ایرانی شده است. همانگونه که مجتبی خسروتاج در گفتگو با تجرات فردا نیز تأکید کرده است خروج از این بن بست مستلزم اراده ای سیاسی است تا بودجه لازم در اختیار بانک قرار گیرد و فعالیت های بانک در مسیر درست و قانونی افتد. مطمئناً این روند در نهایت به حمایت از صادرات و صادرکنندگان محصولات غیر نفتی خواهد انجامید.

فساد
هم در ایران و هم در عراق وجود فساد مالی و اداری یکی از مشکلات تجارت است. بر اساس گزارش سازمان شفافیت بین الملل، در سال 2013 عراق هفتمین و ایران سی و سومین کشور از لحاظ فساد بود. مشکلات در هر دو کشور از رشا و ارتشا تا اختلاس دامنه یافته است.  فعالیت های پولشویی نیز به طور گسترده ای در عراق جریان دارد و بالغ بر 8 میلیون دلار ( 20 درصد بوجۀ سرمایه گذاری عراق) می شود. متاسفانه این وضعیت به علت ضعف های نظارتی وخیم تر نیز شده است. در همین حال مواد و محصولات مختلفی از جمله لوازم پزشکی، ارز، کالاهای اساسی و حتی اسلحه میان دو کشور قاچاق می شود.  

فساد بر تجارت تاثیر منفی دارد. بر اساس گزارش "فضای کسب و کار جهانی" که از سوی بانک جهانی صورت گرفته، فساد اصلی ترین مانع برای عملکرد و رشد شرکتها است. فساد که با ضعف نهادهای یک جامعه مرتبط است، باعث کندی تجارت می شود و به بخش خصوصی آسیب می رساند. در واقع تولید ناخالص داخلی ایران و عراق از معاملات غیر قانونی آسیب دیده است. ولی توجه و مقابله با مسئلۀ فساد باید از مقام های ارشد دو کشور آغاز شود. در مرحله بعدی نیز سیاست هایی که مشوق شفافیت و پاسخگویی هستند باید به اجرا درآید و تقویت شود.

توافق جدید، فرصت های جدید
امضای توافقنامۀ ژنو به کشور ما این فرصت را داده تا به اولویت بندی دوبارۀ روابط منطقه ای بپردازیم. در این راستا می توان در خصوص رابطه با عراق نیز کار کرد و به تشویق صادرات پرداخت. کشورهای نفتخیز همواره ممکن است با رقابت روبرو باشند، ولی ما خواستار تنوع سازی اقتصادی هستیم و این مهم می تواند از فشارهای اتکا به صادرات سوخت های فسیلی بکاهد. در همین حال تشویق صادرات غیر نفتی به ما کمک خواهد کرد تا به افزایش فرصت های شغلی بپردازیم و در جهت رشد اقتصادی حرکت کنیم. در این راستا، رفع برخی از تعرفه های صادراتی اقدامی خردمندانه خواهد بود. در شرایط کنونی ایجاد چهارچوبی رسمی برای توافق های تجاری، سرمایه گذاری در معاملات تجارت قانونی از طریق بانک توسعه تجارت و اعمال سیاست های مبارزه با فساد می تواند از جمله اقداماتی باشد که به بهبود روابط تجاری و دیپلماتیک با عراق و دیگر کشورهای جهان بیانجامد. 

آن روی سکه تجارت با جمهوری آذربایجان

آن روی سکه تجارت با اندونزی

آن روی سکه تجارت با ایتالیا

 آن روی سکه تجارت با روسیه

 آن روی سکه تجارت با ترکیه

 طوطی و بازرگان و روایت تحریم

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: