به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

اخیراً ما با عراق و سوریه توافقنامه ای به امضا رساندیم تا خط لوله ای از میدان گاز پارس جنوبی به اروپا بکشیم. این خط لوله از مسیر عراق، سوریه و لبنان می گذرد و سپس از زیر دریای مدیترانه به یونان می رود. در نگاه اول این توافق جالب توجه به نظر می رسد و ظرفیت های خوبی را برای توسعه صادرات گاز طبیعی ما فراهم می کند. البته باید در نظر داشت که این پروژه با چالش های مختلفی هم روبروست و پیشبرد این توافق مستلزم رفع برخی از مسائل اقتصادی و امنیتی داخلی و منطقه ای خواهد بود.

در کنار خط لولۀ ایران - عراق - سوریه، سه گزینۀ دیگر هم برای صادرات گاز ایران وجود دارد

1 - صادرات گاز از طریق اتصال به خط لوله ترانس-آناتولی

2 - ایجاد تاسیسات تولید گاز مایع برای صادرات گاز

3 - صادرات فرآورده های پتروشیمی و سوخت های مصنوعی حاصل از گاز طبیعی

تمامی گزینه های پیش رو چالش های خود را دارند. اکنون بزرگترین مشکل ما برای صادرات گاز به اروپا تسلط جمهوری آذربایجان بر خط لوله ترانس- آناتولی است و از همین رو، بهره برداری از خط لوله ایران - عراق - سوریه به طور بالقوه می تواند راهی برای تسهیل صادرات گاز به اروپا باشد.البته اگر مشکل عمده ای پیش نیاید، خط لولۀ ترانس-آناتولی ساده ترین راه برای انتقال گاز طبیعی ایران به اروپا است زیراکه این خط لوله توسعه یافته و بیشتر مسائل فنی و قانونی آن هم حل شده است. ولی شرکت ملی نفت جمهوری آذربایجان در این خط لوله سهم دارد و مقام های باکو احتمالاً تنها در صورتی اجازۀ انتقال گاز ایران را خواهند داد که آذربایجان و یا ترکمنستان توان پر کردن ظرفیت این خطوط لوله را نداشته باشند. در مقابل، خط لولۀ ایران-عراق- سوریه می تواند روش بدیلی باشد که از سوی رقبای ما کنترل نمی شود. در واقع حتی اگر ما کنترل کاملی بر این خط لوله نداشته باشد، باز هم به احتمال زیاد خواهیم توانست اصلی ترین عرضه کنندۀ گاز برای این خط لوله باشیم و نفوذ خود را حفظ کنیم.

از لحاظ فنی هم خط لولۀ ایران- عراق- سوریه به طور نسبی پروژه ای ساده است. بخش زیر آب این خط لوله اصلی ترین چالش فنی پیش روست که البته در مقایسه با خطوط لوله زیر آب، همچون خط 1200 کیلومتری نورد استریم در زیر دریای بالکتیک، پروژۀ بسیار ساده تری است.

در نهایت خط لولۀ ترانس- آناتولی و خط لولۀ ایران- عراق - سوریه به تقریباً یک منطقه در جنوب ایتالیا ختم می شوند. مسیر انتقال گاز از طریق خط لوله ایران- عراق- سوریه کمی کوتاه تر از خط لوله ارتباطی کنونی ایران- ترکیه خواهد بود و هزینه های حمل و نقل هم بیشتر نخواهد بود. هزینۀ انتقال از طریق خط ایران- عراق - سوریه هم ممکن است کمتر از مسیر ترانس- آناتولی تمام شود.

اما تمامی موارد فوق الذکر اکنون در حد حرف و نظر است و در عمل پروژه با چالش های متعددی روبروست. تنها توافقی که اکنون صورت گرفته اینست که از طریق عراق، خط لوله ای از ایران به سوریه کشیده شود که قابلیت انتقال گاز کشور را به عراق، سوریه، لبنان و نیز اردن ( از طریق خط لوله گاز عرب ) داشته باشد. ولی باید توجه داشت که این مسیر افزایش معناداری در صادرات گاز طبیعی کشور ایجاد نخواهد کرد زیراکه ما نهایتاً برای افزایش صادرات، نیازمند رسیدن به بازارهای اروپا هستیم. پروژۀ خط لوله ایران- عراق- سوریه می تواند امکان صادرات گاز ایران به اروپا را فراهم کند ولی همکنون این مهم با دو مشکل عمده روبروست: مشکل اول تحریم های بین المللی علیه ایران و سوریه است. متاسفانه تا زمانی که این تحریم ها برداشته نشود، تضمین قراردادهای درازمدت فروش گاز و متعاقباً انجام سرمایه گذاری های لازم روی این خط لوله تقریباً غیر ممکن خواهد بود. مشکل دوم هم به تحریم ها و توان ما برای دسترسی به فن آوری توسعۀ خطوط لوله زیرآب مربوط می شود. ما با فن آوری کنونی کشور می توانیم بخش زمینی خط لوله را توسعه دهیم، اما بخش زیر آب این خط لوله نیازمند کمک گرفتن از شرکت های بین المللی باسابقه در این فن آوری است. اما متاسفانه در وضعیت کنونی همکاری با این شرکت ها دشوار است و تا زمانی که مشکل تحریم ها حل نشود، مشارکت این شرکت ها را نمی توان تضمین کرد.   

با نگاهی منطقی و استراتژیک به گزینه های موجود می توان دید که خط لولۀ ایران-عراق-سوریه گزینۀ بهتری از خط لوله ترانس- آناتولی است. در واقع در درازمدت به سود ماست که به جای شرکت در رقابتی نابرابر بر سر خط لوله ترانس- آناتولی، اصلی ترین عرضه کنندۀ گاز طبیعی خط لولۀ ایران-عراق-سوریه باشیم. البته باید متوجه بود که بهره برداری از این خط لوله چندین سال به طول خواهد انجامید زیرا که این پروژه در مراحل اولیه است و مسائل زیادی ممکن است بر سر راه توسعه این خط لوله پیش آید. غیر محتمل به نظر می رسد که این پروژه تا برداشته شدن تحریم های ایران و سوریه پیشرفتی داشته باشد.    

همزمان با پیگیری پروژۀ ایران-عراق-سوریه، لازم است که به پروژه های بدیل هم توجه داشته باشیم. به رغم چالش های موجود، خط لولۀ ترانس-آناتولی بدون مخارج بالایی قابل پیگیری کردن است و ما می توانیم از زیرساخت های موجود، به طور خاص خط ارتباطی ایران و ترکیه که از سال 2001 فعال بوده، استفاده کرد. ظرفیت این خط لوله کمتر از خط لولۀ ایران-عراق-سوریه است اما این مسیر به سرمایه زیادی نیاز ندارد و در ضمن گزینه های موجود برای صادرات گاز کشور را افزایش می دهد.

تولید گاز مایع، سوخت های مصنوعی و مواد پتروشیمی هم از دیگر گزینه های موجود برای صادرات گاز کشور است. صادرات این محصولات با محدودیت های انتقال گاز طبیعی روبرو نیست و ما می توانیم مشتریان خوبی برای این صادرات پیدا کنیم. البته تولید این محصولات هم مستلزم فن آوری های پیشرفته ای است که در شرایط کنونی در دسترس ما نیست. این فن آوری ها عمدتاً در اختیار شرکت های غربی است و تا زمانی که تحریم ها کاهش نیابد همکاری این شرکت ها با ایران میسر نخواهد شد. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: