به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 از زمانی که ریاست جمهوری دکتر روحانی آغاز شده، دولت تدبیر و امید در شکلی کلان به فعالیت در حوزهء دیپلماسی اقتصادی پرداخته است. دیپلماسی اقتصادی به معنی استفاده از روابط سیاسی برای تشویق تجارت، جذب سرمایه گذاری، رشد بازار و کاهش تعرفه ها و هزینه های جانبی معاملات است. همکنون روند امور در جهت حل مسئله اتمی کشور و کاهش تدریجی تحریم هاست و از همین رو می توان انتظار داشت که برنامه های بیشتری برای توسعه دیپلماسی اقتصادی به اجرا درآید. در واقع موفقیت در دیپلماسی اقتصادی در جهت کمک به حل بسیاری از مشکلات اقتصادی کشور خواهد بود و به همین علت است که توجه به این عرصه از اهمیت دو چندانی برای سیاستگذاران و دست اندرکاران امور اقتصادی برخوردار می شود. نگاهی به تلاش های کشورهای مختلف در این زمینه می تواند آموزنده باشد و در این راستا بررسی اقدامات کشورهایی همچون برزیل که در دیپلماسی اقتصادی موفق بوده اند حاوی نکات مهمی برای ماست.

اگر تلاش های گذشته را ملاک قرار دهیم، می توان دید که مسائل زیادی وجود دارد که ما باید در هنر دیپلماسی اقتصادی بیاموزیم. متاسفانه در سال های گذشته تلاش های محمود احمدی نژاد در این عرصه اثرات معکوسی برجای گذاشت و به تیرگی روابط ما با بسیاری از کشورها انجامید. برای نمونه، در این دوره روابط سیاسی ما با برخی کشورها، از جمله کانادا، متوقف شد و با کشورهایی همچون کره جنوبی به حداقل رسید. تحریم ها هم تشدید شد و به چالش های موجود بر سر راه روابط تجاری ما با دیگر کشورها افزود. اما به رغم این تجربیات ناموفق، نباید فراموش کرد که در شرایط کنونی پیگیری دیپلماسی اقتصادی برای ما ارزشمند خواهد بود، زیرا که دولت در تلاش است تا در دوران پسا تحریم از فرصت های موجود استفاده کند و چشم انداز اقتصادی ایران را بهبود بخشد. در واقع جای خوشحالی دارد که شاهدیم دکتر روحانی بر دیپلماسی اقتصادی تاکید کرده و تلاش داشته اند که اشتباهات دولت قبلی را تکرار نکنند.

همچنان که در ابتدا اشاره شد بررسی نمونه های موفق در دیپلماسی اقتصادی برای ما آموزنده خواهد بود و در این میان برزیل مورد مناسبی برای مطالعه است.  در سال 2000  تجارت برزیل با آفریقا 4 میلیارد دلار بود، ولی این تجارت در سال 2010 به تقریباً 20 میلیارد دلار رسید. درواقع دیپلماسی اقتصادی برزیل در آفریقا و دیگر نقاط جهان به علت اتخاذ یک استراتژی چند وجهی بسیار موفق بوده است. در ادامه جا دارد نگاهی بیاندازیم به وجوه مختلف استراتژی برزیل:

1 - تلاش نهادهای دولتی برای ترویج تجارت.  برزیل یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات کشاورزی و دامداری همچون نیشکر، قهوه، سویا، گوشت و مرغ است. در سال 1973 برزیل نهادی به نام " سازمان تحقیقاتی کشاورزی" را تاسیس کرد که در زمان خود بزرگترین نهاد تحقیقی در زمینهء کشاورزی در کشورهای در حال توسعه بود. این نهاد  با 47 مرکز تحقیقاتی و بوجهء سالانه یک میلیارد و صد میلیون دلار فعالیت دارد و کمک فنی در اختیار کشاورزان قرار می دهد. در همین حال برزیل با استفاده از دفاتر بین المللی سازمان تحقیقاتی کشاورزی، اطلاعات مربوط به پیشرفت های کشاورزی خود را در اختیار دیگر کشورها نیز قرار می دهد. این سازمان به اندازه ای موفق بوده که برخی از کشورهای آفریقایی، سازمان هایی مشابه سازمان تحقیقاتی کشاورزی برزیل ایجاد کرده اند. برای مثال در این زمینه می توان به آژانس تحول کشاورزی اتیوپی اشاره کرد.

نهادهای دیگری هم در توسعه و تسهیل روابط تجاری برزیل موثر بوده اند که از آن جمله می توان به آژانس همکاری های برزیل اشاره کرد که به تشویق مذاکرات، هماهنگی ها، اجرای سیاست ها و نظارت بر برنامه های مربوط به پروژه های فنی  مشترک برزیل با شرکای تجاری اش می پردازد.

2 - تلاش برای توسعه اجتماعی و اقتصادی. برزیل در راستای تبلیغ و توسعه برنامه های اقتصادی اش به تبادلات آموزشی با دیگر کشورها هم می پردازد. این کشور 2 میلیارد دلار برای اعزام دانشجویان رشته های فنی و علمی به خارج سرمایه گذاری کرده است. این برنامه 75 هزار دانشجوی برزیلی را پوشش می دهد. در ضمن برزیل پذیرای دانشجویان خارجی، از جمله دانشجویان آفریقایی برای تحصیل نیز هست. 

برزیل با برنامه هایی همچون ریشه کنی فقر (Zero Hunger) و صندوق خانواده (Bolsa Familia) در کاهش نرخ فقر هم موفق بوده است. در ضمن با استفاده از این برنامه ها، برزیل مدلی در اختیار کشورهای آفریقایی قرار می دهد تا بدانند که چگونه با مشکلات مختلف خود مقابله کنند.

3 - عضویت در ارگان های بین المللی و گسترش همکاری جهانی و منطقه ای. برزیل به گونه ای برنامه ریزی شده و هدفمند به نهادها و ارگان های بین المللی پیوسته است تا بتواند بازارهایی برای صادرات کالاهای خود پیدا کند. این کشور عضو بازارهای مشترکی همچون میرکوسر (Mercosur)، یوناسر ( UNASUR)  و سلاک (CELAC) است و در اجلاس کشورهای گروه بیست، گروه 77، بریکس (BRICS) و ایبسا  (IBSA) شرکت می کند. سیاستهای برزیل در این زمینه عملگرایانه است و در این راستا این کشور در پی همکاری با دیگر قدرت های اقتصادی نوظهور است و تلاش دارد تا در چهارچوب همکاری های بین کشوری نقش موثری ایفا کند.

4 - ایجاد "برند برزیل". این برندسازی نشانگر موفقیت اقتصادی برزیل است و در جهت جذب گردشگر ایجاد شده است. برای مثال در سال 2010 تلویزیون بین المللی برزیل آغاز به کار کرد. برنامه های این شبکه که در سطحی بین المللی پخش می شود به طور خاص در آفریقا طرفداران زیادی دارد و سریال های عامه پسند این تلویزیون بین المللی برای تغییر ذهنیت ها دربارهء برزیل و تاثیرگذاری روی  نرم های اجتماعی است. برزیل میزبان جام جهانی فوتبال 2014 و المپیک 2016 هم خواهد بود که به افزایش گردشگر، جذب سرمایه گذاری و بهبود وجه این کشور کمک خواهد کرد.

5 - حمایت از شرکت ها و نیروی کار بومی. برزیل در همکاری برای توسعه زیرساختی در آفریقا، از نیروی کار بومی این منطقه استفاده کرده و در ضمن کارگران آفریقایی را برای آموزش به برزیل آورده است.

موارد فوق نمونه های آموزنده ای از پیگیری دیپلماسی اقتصادی است. دولت ایران نیز همچون برزیل می تواند به گونه ای هدفمند و برنامه ریزی شده روی دیپلماسی اقتصادی سرمایه گذاری کند، منابعی را به فعالیت های مربوط تخصیص دهد و مسیری را برای اعمال برخی از این سیاست ها معرفی نماید. برای مثال ما می توانیم در آن واحد که بر اهمیت منابع نفت کشور تاکید می کنیم، به تبلیغ صنایعی همچون پسته، فرش و خودروسازی خود نیز بپردازیم. برخی از فعالان بخش تجارت کشور هم به این مهم توجه داشته اند. برای مثال محمد حسین برخوردار، عضو هیئت مدیره اتاق تهران و رئیس مجمع واردات از دیپلماسی اقتصادی به عنوان مکمل دیپلماسی سیاسی یاد کرده است. البته نباید فراموش کرد که دیپلماسی اقتصادی تنها به تماس با کشورها برای فروش کالا ختم نمی شود، بلکه این دیپلماسی تبادلی است که در آن دانش، مواد و حتی منابع نقش مهمی در تامین منافع اقتصادی کشورهای درگیر دیپلماسی بازی می کنند.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: