به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

در سال 2011 ایران یکی از فروشندگان اصلی نفت به اتحادیه اروپا، ترکیه، کره جنوبی و چین بود، ولی متاسفانه شرکای تجاری ما باید در پی افزایش تحریم ها علیه ایران، تغییراتی در روابط اقتصادی خود با ما بوجود آوردند. صادرات نفت ایران در سال 2012 به تقریباً یک و نیم میلیون بشکه در روز کاهش یافت و به کمترین میزان خود از سال 1986 تا آن زمان رسید. در ماه مه 2013، صادرات نفت خام به 700 هزار بشکه در روز تقلیل پیدا کرد. سوال اینجاست که مشتریان نفت ایران چگونه با تحریم ها کنار آمده اند؟  در ادامه نگاهی می اندازیم به وضعیت مشتریان نفت ایران پس از تحریم ها.

اتحادیه اروپا:
در سال 2011 اتحادیه اروپا روزانه حدوداً 600 هزار بشکه نفت از ایران می خرید که این رقم یک چهارم کل صادرات ایران بود. کشورهای اسپانیا، ایتالیا و یونان بیش از 10 درصد نفت خود را از ایران خریداری می کردند. در پی تحریم های اتحادیه اروپا که در اوایل سال 2012 به تصویب رسید، تمامی قراردادهای جاری و آتی با ایران از اول ژوئیه همان سال بلا اعتبار شد. اما به رغم این امر، پالایشگاه های کشورهای اروپایی به راحتی جایگزینی برای نفت ایران پیدا کردند و با دیگر کشورهای صادرکنند نفت از جمله عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی، روسیه، قزافستان، عراق و لیبی وارد معامله شدند.

فروش گاز طبیعی نیز در سطحی پائین تر، جزء صادرات ایران به اتحادیه اروپا بود. این صادرات هم پس از تحریم ها دچار مشکل شد. در 15 اکتبر 2012، اتحادیه اروپا تحریم خرید گاز ایران را به تصویب رساند و در پی آن صادرات گاز دیگر کشورها را جایگزین گاز ایران کرد. تا پیش از ژوئن 2013 روسیه اصلی ترین صادرکننده گاز به کشورهای اتحادیه اروپا بود ولی پس از این تاریخ نروژ جای روسیه را گرفت. آمریکا هم در پی فروش گاز به اروپاست و در راستای تسهیل این امر امسال اجازه فعالیت سومین ترمینال ال ان جی را صادر کرد.

ترکیه:
کشور ترکیه برای تأمین نیازهای انرژی خود تقریبا صد درصد وابسته به دیگر کشورهاست. انتظار می رود در سال جاری میلادی واردات انرژی ترکیه به 60 میلیارد دلار برسد. در سال 2011 ترکیه 51 درصد از نفت خام مصرفی اش را از ایران وارد می کرد، اما در سال 2012 و پس از آغاز تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا، ترکیه تنها 44 درصد از نفت خام مصرفی اش را، که به طور متوسط به 151 هزار بشکه در روز می رسید، از ایران وارد کرد.

برای جبران کسری خرید نفت از ایران، ترکیه از عراق نفت خریده است. (عراق در پی احیاء ظرفیت تولید نفت خود است و از تحریم ها علیه ایران سود برده و موقعیت بهتری در بازارهای جهانی نفت پیدا کرده است. در ژوئیه سال 2013، عراق روزانه بیش از 154 هزار بشکه نفت به ترکیه فروخت. قابل توجه است که این رقم در دوره ای مشابه در سال 2012 نزدیک به 56 هزار بشکه نفت در روز بود). ترکیه برای تأمین نیازهای گاز طبیعی اش هم به عراق روی آورده است. شرکت مهندسی و صنایع ساختمانی سیاه قلم ترکیه جوازی دریافت کرده که امکان واردات گاز از شمال شرقی عراق را برای 26 سال خواهد داشت. انتظار می رود در سال 2014 این شرکت سالانه 700 میلیون متر مکعب گاز طبیعی وارد کند و تا سال 2033 این رقم را به 3.2 میلیارد متر مکعب برساند.

کره جنوبی:
کره جنوبی نیز همچون ترکیه برای تأمین نیازهای انرژی اش به واردات وابسته است و از همین رو امنیت انرژی برای مقام های سئول از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. کره جنوبی به علت فشارهای ناشی از تحریم های آمریکا واردات نفت از ایران را به شدت کاهش داده است. پیش از اعمال تحریم ها کره جنوبی چهارمین واردکنندهء نفت خام ایران بود. در سال 2011 کره جنوبی روزانه بیش از 238 هزار بشکه نفت خام از ایران می خرید، ولی این رقم در سال 2012 با 35.6 درصد کاهش به حدود 153 هزار بشکه در روز رسید. کره جنوبی کسری واردات نفت ایران را با خرید نفت از عراق، کویت، قطر و امارات متحده عربی جبران کرد. کره جنوبی همچنان درصد قابل توجهی از نفتش را از عربستان سعودی خریداری می کند.

شایان ذکر است که در پی افزایش تحریم ها علیه ایران و افزایش تجارت میان عراق و کره جنوبی، این دو کشور همکاری با یکدیگر را افزایش داده اند. کره جنوبی در توسعه زیرساخت های صنعت نفت عراق فعال است و در اکتبر 2012، قراردادی 127.5 میلیون دلاری برای احداث دو خط لوله کلیدی در شمال عراق به امضا رساند. در مارس 2013 پروژه ای مشترک میان دو کشور به اکتشاف نفت در منطقه هولیر عراق انجامید. در ضمن عراق در راستای برنامه های تجاری اش می خواهد 4 میلیون بشکه نفت خود را در کره جنوبی ذخیره کند و در صورت بروز نیازی اضطراری، کره جنوبی در خرید این نفت ذخیره شده اولویت خواهد داشت.

چین:
تحریم های آمریکا حتی صادرات نفت به چین را نیز کاهش داده است. بین سال های 2011 و 2012، صادرات نفت ایران به چین 21 درصد کاهش یافت و این درحالی بود که نیازهای انرژی این کشور ادامه داشت و چین واردات نفت خود را در این دوره 4 درصد افزایش داد. در حال حاضر ما 7 و نیم درصد از واردات نفت خام به چین را تأمین میکنیم.

اما به غیر از خریداران اصلی نفت، عرضه کنندگان این سوخت فسیلی و به طور خاص اعضای اپک نیز خود را با شرایط ناشی از تحریم ها هماهنگ کرده و تولید خود را به میزان قابل توجهی افزایش داده اند. عراق تولید نفت خود را در سال گذشته میلادی 24 درصد افزایش داد و از چهارمین تولید کنندهء نفت به مقام دومین تولید کنندهء نفت اپک صعود کرد. در عوض ایران از مقام دوم به مقام پنجم تنزل کرد. در سال 2012 عربستان سعودی به منظور ایجاد تعادل در بازار انرژی جهانی، به طور متوسط روزانه 9.8 میلیون بشکه نفت تولید کرد که این رقم از سال 1983 در بالاترین سطح خود بود.

موارد فوق تنها نمونه هایی از روند جهانی عرضه و تقاضای انرژی است. زمانی که مشتریان ایران امکان خرید نفت از ما را نداشتند دیگر کشورهای فروشنده نفت پا پیش گذاشتند و کسری صادرات نفت ایران را جبران کردند. البته در این دوره برخی کشورها با مشکلاتی در خرید نفت روبرو شدند، ولی این مشکلات موقت بود و تاثیر کلی تحریم ها بر عرضه نفت در بازارهای جهانی ناچیز بود.
 
در شرایط کنونی مسئله مهمی که ما باید به آن بپردازیم چگونگی دستیابی به بازارهای است که طی سال های اخیر و در پی تحریم ها از دست داده ایم. در واقع در حال حاضر با توجه به حرکت به سوی دوران پساتحریم ما باید خود را برای عرضه مجدد نفت به مشتریان سابق آماده کنیم. بسیاری از مشتریان ما تمایلی به اعمال تحریم هاعلیه  کشور ما نداشتند ولی نهایتاً خود را با ملزمات بازار تطبیق دادند و کسری صادرات نفت ایران را جبران کرده اند. از همین روست که در حال حاضر این کشورها انگیزه ای برای پایان دادن به تحریم ها ندارند و جلب مجدد این مشتریان مستلزم اقداماتی پیگیر و فراگیر از سوی ما خواهد بود.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: