به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 تولید آمونیاک برای کودهای شیمیایی

همچنان که در مقالات پیشین اشاره کردیم به رغم آنکه ما از ذخایر بسیار غنی گاز طبیعی برخورداریم اما راه های محدودی برای صادرات مستقیم این سوخت فسیلی داریم. ایران به طور مستقیم کنترلی بر هیچ یک از لوله های انتقال گاز به اروپا ندارد و فروش گاز به مشتریان آسیایی (از طریق پاکستان) هم به سرانجامی نرسیده است.  تبدیل گاز طبیعی به گاز مایع (ال ان جی) راه حل مناسبتری است و شرایط صادرات گاز کشور به بازارهای پرسودتری را فراهم می کند. در ضمن صادرات گاز مایع امکان انتخاب مشتریان را به ما می دهد و ما می توانیم با تغییر شرایط سیاسی و اقتصادی، مشتریان خود را تغییر دهیم. اما متاسفانه ما در حال حاضر به فن آوری تولید گاز مایع دسترسی نداریم و به همین علت باید به گزینه های دیگری نظر کنیم که عمدتاً شامل صادرات غیرمستقیم گاز طبیعی به شکل فرآوردهای شیمیایی است. این مقوله ای وسیع است که پرداختن به تمامی ابعاد آن از حوصله این نوشتار خارج است، اما مطالعه روند تولید و فروش کودهای شیمیایی نشان می دهد که این فرآورده ها می توانند گزینه مناسبی  برای بهره برداری و فروش غیر مستقیم گاز طبیعی کشور باشند.

در حال حاضر با رشد کشاورزی در کشورهای مختلف، مصرف کودهای شیمیایی هم بالا می رود و تقاضا برای این مواد افزایش می یابد. کودهای نیتروژنی عمدتاً از آمونیاک یا اوره از مشتقات آمونیاک که انتقال و استفاده از آن آسانتر است بدست می آید که یکی از اصلی ترین مواد اولیه آن گاز طبیعی است. این محصولات کاملاً با فن آوری موجود در کشور قابل تولید هستند و از همین رو گزینه مناسبی برای بهره برداری از منابع گاز طبیعی کشور محسوب می شوند. در زمینه تولید آمونیاک اطلاعات زیادی وجود دارد و تجربه کشورهای مختلف می تواند برای ما بسیار راه گشا باشد. در این راستا بد نیست نگاهی باندازیم به ترینیداد. تجربه این جزیره در اقیانوس اطلس نشانگر ظرفیت های موجود در تولید و صادرات آمونیاک است.

ترینیداد همکنون یکی از اصلی ترین تولیدکنندگان گاز طبیعی است، اما زمانی که در سال ۱۹۵۸ میلادی این منطقه از بریتانیا استقلال یافت، از فن آوری بهره برداری مستقیم از گاز طبیعی برخوردار نبود و به همین علت به راه های دیگری برای صادرات منابع گاز طبیعی نیاز داشت. تبدیل گاز طبیعی به مواد شیمیایی از جمله روش های موجود بود. در آن زمان آمونیاک یکی از مهمترین گزینه ها برای ترینیداد محسوب می شد و این محصول برای بیش از ۵۰ سال نقش کلیدی در اقتصاد ترینیداد بازی کرد.

ترینیداد در سال ۱۹۵۹ صادرات آمونیاک را آغاز کرد. در آن دوره این جزیره تنها یک کارخانه داشت و سالانه حدود 29 هزار تن آمونیاک صادر می کرد و هر تن آمونیاک را نزدیک به ۲۳ دلار به فروش می رساند. در حال حاضر ترینیداد ده کارخانه در حال فعالیت دارد و نزدیک به 5 میلیون تن آمونیاک تولید می کند که هر تن از این ماده را بیش از ۷۲۵ دلار به فروش می رساند. توانایی های فنی که ترینیداد در طی نیم قرن بدست آورده باعث شده که این جزیره بتواند تولیدات شیمیایی خود را گسترش دهد. این روندی است که برای کشور ما نیز بسیار کارا خواهد بود.

از سال ۱۹۹۹ ترینیداد بزرگترین صادرکننده آمونیاک بوده است. بر اساس آمار منتشر شده در سال ۲۰۰۶، ترینیداد ۲۲ درصد از ۱۷.۷ میلیون تن تولید آمونیاک جهان را در دست دارد. البته باید خاطر نشان کرد که حجم منابع گاز طبیعی ترینیداد کمتر از نیم تریلیون متر مکعب است و در مقایسه با منابع گاز طبیعی ایران بسیار ناچیز است. در واقع منابع گاز طبیعی ایران ۸۰ برابر ترینیداد است (بیش از ۳۱ تریلیون متر مکعب). اما به رغم این واقعیت، صادرات آمونیاک ایران کمتر از یک چهارم صادرات آمونیاک ترینیداد است. می توان گفت که پائین بودن قیمت گاز طبیعی در ترینیداد، فن آوری کاملاً توسعه یافته تولید آمونیاک و نیز نزدیکی به آمریکا (به عنوان بزرگترین وارد کنندهء آمونیاک) از جمله نقاط قوت ترینیداد است و در مقایسه با دیگر صادرکنندگان به این جزیره مزیتی نسبی می دهد.

ما با برنامه ای متمرکز، ایران می تواند به وضعیتی مشابه با ترینیداد برسد. درست است که ما هیچگاه نخواهیم توانست همچون ترینیداد به آمریکا آمونیاک صادر کنیم ولی نباید فراموش کرد که بازارهای آسیا به سرعت در حال رشد است و از این جهت ایران وضعیت ژئوپولیتیک بهتری دارد. در حالی که ترینیداد از زیرساخت های گسترده تری برای تولید آمونیاک برخوردار است، اما صنایع آمونیاک در کشور ما نیز فعال است و ما برای توسعه این صنعت چندان احتیاجی به کمک خارجی نداریم. حجم ذخایر گاز طبیعی کشور هم مزیت بزرگی برای ماست. با توجه به اینکه گاز طبیعی به طور متوسط ۷۰ تا ۸۵ درصد از مخارج تولید آمونیاک را تشکیل می دهد، ما می توانیم با قیمت پائین تری نسبت به بسیاری از رقبایمان آمونیاک تولید کنیم.

با توجه به توضیحات فوق می توان دید که ما برای تولید آمونیاک خودکفا هستیم و از همین رو صادرات آمونیاک می تواند روش مناسبی برای بهره برداری غیرمستقیم از گازطبیعی کشور باشد. اما چالش اصلی در این زمینه بیشتر مربوط به تمایل ایران برای تعامل با بازارهای جهانی است. در واقع چالش فروش آمونیاک با چالش های مربوط به فروش سوخت های فسیلی کاملا متفاوت است. برای مثال فروش نفت مستلزم تماس با شرکت های ملی نفت و یا چند شرکت بزرگ بین المللی است و در این زمینه بازاریابی و تماس نزدیک با مشتریان چندان مهم نیست. اما بازارهای آمونیاک و دیگر فرآورده های پتروشیمی کاملا متفاوت است و شرکت های ملی خریداران اصلی این محصولات نیستند. در مقابل مجموعه ای از شرکت های کوچک و بزرگ مشتریان اصلی این محصولات هستند و موفقیت در این بازار مستلزم تعامل گسترده و تنگاتنگ در تجارت بین المللی است (فروش اوره مستلزم بازاریابی و تمرکز بیشتری نیز هست).

در خاتمه باید گفت که اگر ما بخواهیم در جهت توسعه صنعت آمونیاک گام بردارد فرصت ها و امکانات بسیاری برای موفقیت خواهیم داشت. ولی اگر ما تعهد و تمرکز لازم را در این زمینه نداشته باشیم صادرات آمونیاک کما فی السابق محدود باقی خواهد ماند و تنها بخش کوچکی از اقتصاد کشور را تشکیل خواهد داد.

ال ان جی، جایگزین صادرات مستقیم گاز مایع

فرصت های موجود در بخش گاز طبیعی

خطوط انتقال گاز طبیعی و چالش صادرات ایران

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: