به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

اهمیت فرّاریت نرخ ارز به حدی است که توجهات اخیر و مباحثات داغ در محافل اقتصادی و سیاسی کشور را کاملا توجیه می کند. سقوط مستمر ارزش ریال مشکلی مزمن است اما در دو سال گذشته این نوسانات ارزش چنان با سرعت اتفاق افتاده است که ما مجبور شدیم در مقطعی با کاهش 50 درصدی پول ملی در یک هفته یا یک ماه و بعد با بازگشت 10 تا 20 درصدی ارزش آن دست و پنجه نرم کنیم تا آنکه مجدد با کاهش دیگری روبرو شدیم.  در ماه های اخیر ارزش ریال به نسبت ثابت و حول و حوش 30 هزار ریال برای یک دلار آمریکایی بود. چشم انداز نوسانات آینده همچنان موجبات نگرانی سرمایه گذاران را فراهم کرده است و تهدیدی جدی برای برنامه ریزی ها و سرمایه گذاری های بلند مدت است و این امر مانع رهایی اقتصاد از بحران کنونی شده است.

فراریت نرخ ارز مشکلی جدی برای اقتصاد کشور است.  این موضوع تهدید بزرگی برای تجارت بین المللی ما است چراکه باعث افزایش هزینه معاملات و بی اعتمادی طرف های تجاری ما شده است.  تأثیر نوسانات نرخ ارز بر صادرات هم بسیار منفی است چون بر درآمدهای صادراتی تأثیر منفی می گذارد و همچنین هزینه های تجاری مرتبط را افزایش می دهد.  در یکی از پژوهش های صندوق بین المللی پول به این نکته اشاره شده که اگر نرخ ارز به مقدار یک واحد انحراف معیار پیدا کند، تجارت 7 درصد کاهش می یابد. فراریت کوتاه مدت و بلند مدت تجارت را کاهش می دهد و وقتی هر دو وجود داشته باشند کما اینکه در کشور ما چنین است عواقب آن مضاعف است. 

تأثیر فراریت در تمام سطوح اقتصادی قابل لمس است. تولیدات داخلی غالبا از مواد اولیه وارداتی استفاده می کنند و میزان رقابت پذیری کالاهای ایرانی در مقابل واردات تابعی از نرخ تبدیل ارز است.  فراریت نرخ تبدیل ارز معمولا به عنوان مشکل تجار مطرح می شود در حالی که عدم اطمینان حاصله و افزایش ریسک و هزینه های انجام معاملات و سرمایه گذاری که بواسطه آن ایجاد می شود دامنگیر همه است. 

پول ملی کشورهای مختلف از سطوح ثبات مختلفی برخوردارند.  در اقتصادهای پیشرفته فراریت آنها کمتر است چراکه اغلب متأثر از میزان اعتماد سرمایه گذاران در آن اقتصاد است. برای مثال، یورو از جمله واحدهای پولی است که از ثبات دراز مدت برخوردار است.  وقتی یورو در سال 1999 میلادی به بازار عرضه شد هر یورو معادل 1,19 دلار آمریکایی بود.  در طول سه سال بعد از آن یورو با کاهش ارزش مواجه شد به حدی که به پایین ترین حد خود یعنی 0,86 دلار آمریکایی رسید.  از آن زمان به بعد یورو با جلب اعتماد بین المللی شاهد افزایش ارزش بود به حدی که به یکی از ارزهای اصلی ذخیره تبدیل شد.  بسیاری از بانکها و اوراق قرضه واحد یورو را برای معاملات خود انتخاب کردند. در اواسط سال 2002 میلادی یورو و دلار هم تراز بودند اما به مرور و تا سال 2008 نرخ برابری یورو به یک یورو در مقابل 1,6 دلار آمریکا رسید.  در طول یک دهه گذشته نوسانات یورو در مقابل دلار حدود 10 درصد بوده است. 

در سال های اخیر و به دلیل بحران های مالی منطقه یورو مانند یونان، اسپانیا و ایرلند بسیاری از کارشناسان پیشبینی می کردند که یورو سقوط خواهد کرد اما ارزش یورو تقریبا ثابت ماند و بین 1,25 تا 1,40 دلار نوسان داشت.  چرا یورو با وجود بحران مالی منطقه یورو ارزش خود را حفظ کرد؟ پاسخ کوتاه این پرسش این است که یورو همچنان یک واحد جهانی باقی ماند.  یورو همچنان جذابیت خود را برای سرمایه گذاران و تاجران حفظ کرد و همچنان به عنوان یک ارز ذخیره رسمی مورد استفاده قرار گرفت.

در حالی که یورو نمونه خوبی از پول با ثبات است می توانیم نگاهی هم به اقتصادهای رو به رشد بیاندازیم. نرخ تبدیل ارز در برزیل از فراریت به نسب بالایی برخوردار است چراکه سرمایه گذاران نسبت به سیاست های اقتصادی آن کشور بی اعتمادند.  رئال برزیل بعد از افزایش ارزش 11,8 درصدی در سال 2005 و 8,7 درصدی در سال 2006 و 17,2 درصدی در سال 2007 در یازده ماه اول سال 2008 با 31,7 درصد کاهش ارزش مواجه شد.  اخیرا نیز شاهد کاهش ارزش 17 درصدی از اوت 2012 تا اوت 2013 بود و تنها در اوت 2013 5 درصد از ارزش خود را از دست داد و در مجموع به پایین ترین میزان خود در چهار سال نیم رسید.  در عین حال، رئال برزیل در مقایسه با ریال ایران به نسبت با ثبات به نظر می رسد. 

صحبت ها برای حذف صفر از پول ملی در کشور در چند دهه گذشته مطرح بوده است اما اخیرا مجددا با توجه به فراریت نرخ تبدیل ارز مطرح شده است.  در سال 1357 و در زمان انقلاب نرخ تبدیل 70 ریال برای یک دلار آمریکایی را شاهد بودیم تا سال 1363 این رقم به 945 ریال برای هر دلار رسید. اخیرا شاهد سقوط های مکرر 50 درصدی در ارزش ریال بودیم که برخی در فاصله یک هفته اتفاق افتاد.  شدیدترین این کاهش ها در دی و بهمن 1390 بعد از اعمال تحریم ها علیه بانک مرکزی دیده شد که ریال 50 درصد ارزش خود را از دست داد.  در مهرماه 1391 با کاهش مجدد 59 درصدی در یک هفته مواجه بودیم.

ثبات نرخ تبدیل ارز پیشنیاز افزایش سرمایه گذاری خارجی و داخلی است.  سرمایه گذاران تمایلی برای سرمایه گذاری در کشوری که اقتصادش در آستانه رکود تورمی است ندارند.  حتی اگر رکود تورمی را منکر شویم سرمایه گذاران مایل نخواهند بود در اقتصادی سرمایه گذاری کنند که سرمایه و سودشان با کاهش ارزش پول (حذف صفر) از بین برود.  پروژه های بلند مدت به دلیل کاهش قابل ملاحظه قابلیت محاسبات درست هزینه ها قابل مدیریت نخواهند بود و این محاسبات باید هر چند هفته تکرار شوند.

کنترل رکودتورمی به بازگرداندن ثبات به نرخ تبدیل ارز کمک می کند اما فراریت مشکلی است که به نظر می رسد تا زمانی که مناقشه هسته ای به توافق نرسد بر اقتصاد ما سایه خواهد افکند.  تحریم ها نوسانات شدید ریال را درپی داشتند و اگر امکان افزایش تحریم ها هنوز وجود داشته باشد سرمایه گذاران ریال را پولی ضعیف و آسیب پذیر می بینند و به اقتصاد ما اعتماد نخواهند کرد.  دولت تدبیر و امید قدم های برای بهبود این امر برداشته است اما برای بازگرداندن و جذب سرمایه گذاران باید تلاش ها و اقداماتی مضاعف صورت پذیرد.      

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: