به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 در ماه های اخیر سرمایه گذاران بین المللی در تلاش بوده اند تا در بازار بورس اروپا سرمایه گذاری کنند. برای مثال در سه ماه آخر سال گذشته و سه ماه اول امسال، سرمایه گذاران آمریکایی، همچون شرکت های کارگزاری حساب های بازنشستگی و دیگر گروهای مالی بزرگ، بیش از ۶۵ میلیارد دلار در بازارهای سهام اروپا سرمایه گذاری کردند. این روند به گفته کارشناسان شرکت مالی گلدمن ساکس و بر اساس داده های خزانه داری آمریکا، طی ۳۵ سال گذشته بی سابقه بوده است.

نکته قابل توجه اینجاست که اتحادیه اروپا طی سال های اخیر با چالش های مختلف اقتصادی، همچون مشکل بدهی ملی و بیکاری لجام گسیخته روبرو بود. با توجه به این پیشینه، سوال اینجاست که چرا و چگونه شرکت های اروپایی هم اکنون به چنین بازار سرمایه گذاری جذابی بدل شده اند؟ و البته سوالی مرتبط و مهمتری نیز برای ما وجود دارد که مرتبط با سرمایه گذاری کشورهای غربی در ایران است. هم اکنون نشان های مثبت اولیه ای در ارتباط ما با غرب دیده می شود. اگر این نشانه ها در عمل به راه حلی دیپلماتیک برای بحران هسته ای کشور بیانجامد و تحریم ها پایان یابد، در آن صورت ما چگونه خواهیم توانست برخی از سرمایه گذران بالقوه غربی را جذب کنیم؟

در بررسی وضعیت اخیر بازارهای اروپا می توان به دو نکته اشاره داشت. از سویی وضع اقتصادی اروپا رو به بهبود بوده و از دیگر سو سرمایه گذاری در سایر نقاط جهان چندان بازده نداشته است. این وضعیت دو سویه سبب جذب فراگیر سرمایه خارجی در بازارهای اروپا شده است. بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند هنوز سهام شرکت های اروپایی نزدیک به ۱۵ درصد کمتر از قیمت واقعی خود است. به جرات می توان گفت تا زمانی که وضعیت اقتصادی اروپا رو به بهبود رود سرمایه گذاری گسترده در بازار بورس اروپا نیز ادامه خواهد یافت.

البته سرمایه گذاران بزرگ همواره به دنبال گزینه هایی هستند که به طور بالقوه سود بالا و ریسکی منطقی و قابل انتظار داشته باشد. هجوم سرمایه گذاران به اروپا نیز در این راستا قابل تفسیر است. بازارهای کشور ما نیز از این امر مستثنی نیست و می تواند شرایط جذابی را برای سرمایه گذران فراهم کند. ولی اکنون با توجه به تحریم ها، سرمایه گذاری در کشور ریسک سیاسی بالایی برای شرکت های غربی داشته و این امر حتی در زمینه هایی که به طور مستقیم تحت تحریم قرار ندارند نیز صادق بوده است. البته اگر نشانه های مثبت کنونی در تماس های ایران و غرب به نتیجه رسد و به رفع اختلافات اصلی در خصوص برنامه هسته ای بیانجامد، این معادله به سرعت تغییر خواهد کرد. این تحرکات دیپلماتیک مطمئناً  توجه سرمایه گذاران را جلب خواهد کرد و گروه های مختلف تجاری و مالی مترصد اولین نشانه های رفع تحریم ها خواهند بود تا روابط تجاری با ما را از سر گیرند.

در این راستا توجه به صنایع نفت کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در واقع اگر در آینده ای نزدیک راه حلی دیپلماتیک برای مناقشه هسته ای کشور پیدا شود، احتمالاً سرمایه گذاران غربی ابتدا جذب صنعت نفت و پتروشیمی کشور خواهند شد. البته ما در بسیاری از صنایع از ظرفیت های بالقوه بالایی برخوریم ولی نفت و منابع سوخت فسیلی کشور در این میان از جایگاه ویژه ای برخوردارند. هم اکنون رئیس جمهوری و وزیر نفت نیز در پی ایجاد تحرکی دوباره در این صنایع بوده اند. البته با وجود تحریم ها تلاش ها در این زمینه همچنان با موانع بسیاری روبرو خواهد شد.

پس از شدت گرفتن تحریم ها و کاهش عرضه نفت از سوی ما، بازارهای بین المللی چاره ای نداشتند جز اینکه خود را با کاهش صادرات نفت ایران سازگار کنند. این امر بیشتر از طریق افزایش صادرات نفت عربستان سعودی و بهره برداری از نفت فلات قاره در آمریکا صورت گرفت. هر چند با فن آوری های جدید یافتن منابع غیر معمولی برای تولید نفت فراهم شده ولی به هر حال این روش ها هنوز محدود و پر هزینه است و کشورهای مصرف کنندهء نفت ترجیح می دهند از روش های ارزان تر و ساده تر استخراج نفت و گاز استفاده کنند و تمرکز خود را بر بهره برداری از منابع معمول نفت در مناطقی همچون ایران بگذارند.

با توجه به محدودیت های فوق الذکر از یک سو و نیز ظرفیت های بالای منابع سوخت فسیلی ایران از دیگرسو، می توان پیش بینی کرد که به محض تحولی سیاسی در روابط ما با جامعه بین الملل، شاهد تحولی در میزان سرمایه گذاری خارجی در بخش نفت و گاز کشور خواهیم بود. در این راستا بد نیست نگاهی بیاندازیم به افزایش سریع سرمایه گذاری های شرکت های آمریکایی و اروپایی در روسیه و دیگر جمهوری های سابق اتحاد جماهیر شوروی در نیمه اول دهه نود میلادی. این تجربه تاریخی حاکی از آنست که سرمایه گذاران به طور عام و شرکت های نفتی به طور خاص، به سرعت می توانند به کشورهایی وارد شوند که پیش از آن به علت مسائل سیاسی امکان ارتباط با آنها را نداشتند.

از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵میلادی، در دورهء کوتاهی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، کشورهای عضو "سازمان همکاری اقتصادی و توسعه" سرمایه گذاری های خود را در روسیه ۹ برابر کرده و از ۱۰۷.۳ میلیون دلار به ۱۰۳۱.۴ میلیون دلار رساندند. در حالی که شرکت های غربی از فرصت های مختلف سرمایه گذاری در روسیه استفاده کردند، اما درصد قابل توجهی از سرمایه گذاری ها در این دوره بر پروژه های مشترک در حوزه نفت و گاز روسیه بود که از سوی شرکت هایی همچون بی پی و اکسان موبیل صورت می گرفت. در این دوره، در میان کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، آمریکا بیشترین سرمایه گذاری را در روسیه داشت. در واقع سرمایه گذاری آمریکا از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ از ۱۹ میلیون دلار به ۵۲۵ میلیون دلار رسید و روند این سرمایه گذاری ها به گونه ای پیش رفت که در سال ۱۹۹۵، بیش از ۵۰ درصد از کل سرمایه گذاری های مستقیم کشورهای سازمان همکاری اقتصادی و توسعه در روسیه متعلق به آمریکا بود.

با توجه به آمار فوق الذکر به روشنی می توان دید که به رغم دهه ها دشمنی میان ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی، به محض اینکه وضعیت سیاسی بهبود یافت، شرکت های آمریکایی از فرصت ها استفاده کردند و به سرمایه گذاری گسترده در روسیه پرداختند. روند تجارت با روسیه به گونه ای پیش رفت که در سال ۱۹۹۵، سرمایه گذاری های آمریکا بیش از چهل درصد کل سرمایه گذاری های خارجی در روسیه را تشکیل می داد. در همین مدت، آمریکا سرمایه گذاری های مشابهی هم در کشور نفت خیز قزاقستان انجام داد و در سال ۱۹۹۵ نزدیک به ۴۶ درصد از کل سرمایه گذاری های خارجی در قزاقستان متعلق به آمریکا بود.

فعالیت شرکت های آمریکایی در صنعت نفت و گاز روسیه و قزاقستان نمونه ای از سرمایه گذاری های بسیار گسترده در دوره ای کوتاه است. این روند شاید به طور کامل قابل بسط به دیگر مناطق و دیگر دوره ها نباشد ولی این نمونه ها به روشنی حاکی از آنست که اگر شرایط سیاسی و اقتصادی مناسب باشد، شرکت های نفتی غربی خواستار مشارکتی گسترده در پروژه های  نفتی و گازی خواهند بود. این امر قطعاً در مورد ایران نیز صادق است. اگر ما تا چند ماه آینده بتوانیم با گروه پنج به علاوه یک بر سر برنامه هسته ای کشور به توافق برسیم در آن صورت باید تلاش کنیم تا در حوزه انرژی و دیگر زمینه ها، فضای جذابی برای سرمایه گذاران خارجی فراهم کنیم. خوشبختانه پس از مدت ها، هم اکنون رسیدن به توافقی بر سر برنامه اتمی کشور ممکن به نظر می رسد. ولی اگر توافقی در این خصوص حال نشود، امکانات ما برای جذب سرمایه گذاری لازم برای توسعه منابع نفتی و گازی کشور بسیار محدود باقی خواهد ماند. البته کشور چین علاقمند به سرمایه گذاری در ایران است و در نبود رقبی برای شرکت های چینی، گزینه های ما بسیارمحدود خواهد بود. اما نباید فراموش کرد که نهایتاً شرکت های نفت غربی که از تکنولوژی پیشرفته تری برخوردارند و آوازهء بهتری نیز در تعهدات تجاری دارند، گزینه جذابتری برای ما خواهند بود.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: