به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

آموزش عالی باید دروازه ای برای یافتن فرصت های شغلی و امکان پیشرفت در مسیر حرفه ای باشد ولی در این سالها شاهد بوده ایم که تحصیلات دانشگاهی همخوانی با پیشرفت شغلی نداشته و  متاسفانه ایران یکی از بالاترین نرخ های بیکاری درمیان فارغ التحصیلان دانشگاهی را دارد. عادی شدن خرید و فروش مدارک تحصیلی از یک سو، و معضل بیکاری فارغ التحصیلان از دیگر سو، نشان از این دارد که عرضه و تقاضای مدارک تحصیلی هیچ نسبتی با واقعیت های بازار ندارد که این امر خود ناشی از اقتصادی دولتی و رانتی است.

بیکاری فارغ التحصیل ها   تاجرانآمارها حاکی است، سهم فارغ التحصیلان بیکار در دو سال گذشته افزایش یافته و در حال حاضر نزدیک به 40 درصد از فارغ التحصیلان دانشگاهی از امکان اشتغال برخوردار نیستند. اخیرا اسحاق جهانگیری با اشاره به نرخ بیکاری در میان فارغ التحصیلان دانشگاهی، بر لزوم آسیب شناسی درباره عدم جذب فارغ التحصیلان دانشگاهی به بازار کار تاکید کرده. ولی بجای تدوین برنامه های دولتی برای حل مشکل بیکاری، باید به بحث عرضه و تقاضای مدارک تحصیلی پرداخت و اجازه داد نیازهای بازار کار، سمت و سوی تحصیلات دانشگاهی را تعیین کند.

کشور ما با حدود 2600 دانشگاه و مرکز آموزش عالی، از لحاظ کمیت مراکز آموزش عالی، در مقام دوم در جهان قرار دارد ولی هم سطح کیفی آموزش عالی در کشور شاهد افول بوده و هم وضعیت آموزش عالی، تناسبی با نیازهای حرفه ای و شغلی کشور نداشته. شیوع پدیده مدرک گرائی در سال های اخیر منجر به رشد قارچ گونه دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تبدیل آنها به مراکز درآمد زائی شد، به حدی که کیفیت تحصیل، توسعه علم و دانش و نخبه گرائی به حاشیه کشانده شد، و متاسفانه به جای اینکه دانشگاه ها درمانی برای درد بیکاری باشند، چالش بیکاری را تشدید کرده اند.

هزینه آموزش عالی   تاجرانمتاسفانه بیکاری جوانان فارغ التحصیل و عدم توانائی آنها برای یافتن شغلی که مناسب با رشته تحصیلیشان باشد مولفه ای از این پدیده است که نتیجه آن فرار مغز ها و تعمیق مشکلات آموزشی در کشور است. در این راستا، مسئولان و کارشناسان آموزش عالی به اهمیت طرح ساماندهی آموزش عالی توسط دولت برای بهبود وضعیت دانشگاه ها و کیفی گرائی اشاره کرده اند. دکترمحمد علی برخورداری، رئیس سابق دانشگاه علم و صنعت بر این باور است که تا زمانی که توسعه کمی مراکز آموزش عالی از سوی دولت اجرائی نشود نمی توان مراکز با کیفیتی را انتظار داشت. دکتر برخورداری حل این معضل را ادغام، تجمیع، یا بطور کلی تعطیلی برخی از واحد های مراکز آموزش عالی میداند. ولی باید توجه داشت که تا زمانی که ما با اقتصاد رانتی روبرو هستیم، فساد سیستماتیک در شکل های مختلف بروز پیدا خواهد کرد و مدرک گرایی لجام گسیخته هم تنها یک نمونه از این فسادها خواهد بود.

البته واقعیات اقتصادی به شکل های مختلف خود را بروز می دهند. هر چند تعداد شرکت کنندگان در کنکور سراسری برای ورود به دانشگاه در سال جاری افزایش یافت، اما تعداد ثبت نام کنندگان در کنکور دکتری با کاهش 38 هزار نفری داوطلبان، و در آزمون کارشناسی ارشد با کاهشی 121 هزار نفری روبه رو شد. به عبارت دیگر، آمار سازمان سنجش کشور نشان می دهد که در سال جاری از 14000 صندلی مقطع دکتری، 1700 صندلی خالی مانده است، و این حکایت ازعدم تمایل برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر دارد. هزینه تحصیل در مقطع دکتری در دانشگاه های انتفاعی بسیار بالا و حدود 92 میلیون تومان است، و در دانشگاه های دیگر نیز بین 50 تا 79 میلیون تومان هزینه دارد. به گفته وزیر علوم تحقیقات و فناوری در زمستان گذشته، بیش از یکصد هزار صندلی در دانشگاه های کشور خالی است، و اغلب این صندلی ها مربوط به دانشگاه های غیر دولتی است که هزینه تحصیل در آنها بالاست. تابستان گذشته، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر مجتبی شریعتی نیاسر گفته بود که عملا بیش از 85 درصد از جمعیت دانشجوئی کشور با پول درس می خوانند، در حالی که این درصد بالا باید به دانشگاه های دولتی و رایگان اختصاص داشته باشد. شاید به همین دلیل باشد که بیشتر دانشجویان ایرانی در مقطع دکتری برای ادامه تحصیل به کشورهائی مانند گرجستان، ارمنستان، مالزیا می روند. 

آموزش عالی   تاجرانمتاسفانه به رغم این که توجه به رشته های مختلف باید به نحوی متوازن صورت گیرد، تفکرات کاذب اجتماعی اغلب رشته های خاصی مانند پزشکی یا دندانپزشکی را برتر از رشته های دیگرقرار می دهد و آموزش عالی و دانشگاه ها نیز همان رشته ها را مورد توجه قرار می دهند، صرف نظر از این که آیا بازار فعلی کار به این رشته ها نیازی دارد یا خیر.  یکی از مهم ترین اقداماتی که باید در راستای ارتقای کیفی آموزش عالی در کشور و برای رفع بیکاری و بهبود اوضاع اقتصادی انجام شود، برقراری تناسب بین رشته های تحصیلی و نیاز بازار کار است. شکی نیست که همخوانی رشته های دانشگاهی با بازار کار یکی از مولفه های موثر در رفع بیکاری فارغ التحصیلان است، اما متاسفانه 85 درصد از مشاغل با تحصیلات دانشگاهی تناسب ندارند.

آیا طرح ساماندهی آموزش عالی می تواند هدف نهائی کیفی گرائی به عوض کمی گرائی نظام آموزشی را تامین کند؟ اگر به گفته دکتر محمد کافی، رئیس دانشگاه فردوسی، منافع شخصی کنار گذاشته شود و اجرای این طرح بدون دخالت سیاستمداران به وزارت علوم واگذار شود، و اگر به گفته دکتر حسین حسینی، معاون آموزشی دانشگاه تهران، به موضوع کیفیت آموزش عالی توجه ویژه ای شود و کیفیت، نوآوری و حرکت به سمت کارآفرینی سرلوحه برنامه ریزی ها باشد، و اگر آنگونه که دکتر صالحی، رئیس دانشگاه فنی و حرفه ای یاد آور شده سیاست هائی اجرا شود که رشته ها به صورت متوازن در دانشگاه ها توسعه یابند، شاید بتوان امیدوار بود که آموزش عالی نقش برحق خود را هم در رشد اقتصادی و هم توسعه فرهنگی ایفا نماید.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: