به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

کاهش فروش نفت را باید به عنوان فرصتی برای بهینه سازی سازوکارهای اقتصاد در داخل کشور بکار برد تا هم جبران درآمدهای نفتی را کرد و هم با قدرت به بازسازی زیرساخت های مدیریتی و حاکمیتی پرداخت. یکی از این ضرورت ها، اصلاح نظام مالیاتی است. وزارت امور اقتصادی و دارایی در گزارشی عنوان کرد: حجم اقتصاد زیرزمینی ایران در سال ۱۳۹۶ حدود ۵۳۶۱ هزار میلیارد ریال برآورد شده است که این میزان به منزله از دست رفتن ۴۰ هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی است. در همین حال بر اساس برآوردهای سازمان امور مالیاتی، حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان هم معافیت های مالیاتی در کشور داریم.

فرار مالیاتی   تاجراندی ماه گذشته، رئیس جمهور کشورمان در هنگام ارائه لایحه بودجه 98 به مجلس با تاکید بر لزوم شفافیت در ساختار مالیاتی کشور برای مقابله با فساد و رانت خاطرنشان ساخت که باید شرایط برای سیستم مالیاتی کشور که اکنون دچار مشکل است تسهیل شود و پرداخت مالیات بر طبق درآمد افراد تنظیم شود. انتظار می رود با توجه به افزایش فشارهای خارجی، اصلاح نظام مالیاتی با قدرت بیشتری پیگیری شود.

مالیات یکی از مهم ترین منابع درآمد دولت است که با اعمال سیاست های صحیح و مشوق های لازم می تواند نه تنها بعنوان ابزاری برای توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی، بلکه بعنوان راهکاری برای گذار به توسعه سیاسی و فرهنگی و پیوند نزدیک تر میان دولت و ملت به کار آید. لطفعلی بخشی بر این باور است که رابطه مستقیمی میان مالیات و دمکراسی وجود دارد. به گفته این اقتصاددان، پرداخت مالیات باعث می شود مردم توجه و حساسیت بیشتری به عملکرد دولت داشته باشند، زیرا وقتی ساختار دولت ها وابسته به منابع درآمد و بودجه آنها باشد، هرچه اتکا به مالیات به عنوان یک منبع درآمد بیشتر باشد، تلاش دولت برای جلب رضایت شهروندان بیشتر خواهد بود.

بسیاری از اقتصاد دانان بر این باورند که با استفاده از ظرفیت های طبیعی مالیاتی می توان همه هزینه های کشور را پرداخت نمود، اما نظام مالیاتی ما که اکنون به دلیل کارکرد نامناسب، و در رویاروئی با اقتصاد زیرزمینی، فرارهای مالیاتی، عدم شفافیت و رانت در انبوهی از پیچیدگی ها قرار گرفته و قادر به انجام این کار نیست. در حال حاضر در کشورمان سهم مالیات درتامین بودجه کلی دولت حدود 65 درصد، و از تولید ناخالص داخلی حدود 8 درصد است؛ این در حالی است که نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی در کشورهای دیگر بسیار بیشتر است که به عنوان نمونه در فرانسه 23 و در ترکیه 18 درصد است

معافیا مالیاتی   تاجرانتعیین سقف معافیت مالیاتی کارمندان توسط مجلس درحد دو میلیون و 750 هزار تومان، در حالی که خط فقر بالای 3.5 میلیون تومان است، نه تنها نمایانگر تضاد در سیاستگذاری است، بلکه منجر به کاهش اعتماد عمومی می شود، آن هم درجائی که درصد بزرگی از اقتصاد در دست مرتکبین فرار مالیاتی است.  از طرف دیگر، فساد و معافیت های مالیاتی از اعتماد عمومی کاسته است.  در کشور ما میزان فرار مالیاتی معادل بیش از 20 درصد تولید ناخالص داخلی است که به دلیل وجود قاچاق و اقتصاد زیر زمینی به وجود آمده و منجر به کاهش شدید اعتماد مردم نسبت به سیستم مالیاتی شده است.

معمولا دربیشتر کشورهای دنیا، درآمد های مالیاتی مهم ترین و پاک ترین منابع تامین مالی برای دولت هستند، اما در کشور ما نه تنها حدود 40 درصد از اقتصاد طبق قانون از پرداخت مالیات معاف است، بلکه بر اساس گزارش وزارت امور اقتصاد و دارائی، اقتصاد زیرزمینی باعث از دست دادن 40 هزارمیلیارد تومان درآمد مالیاتی است، که این مقدار، همانطور که محمد رضا پور ابراهیمی می گوید، به همراه معافیت های مالیاتی رقمی حدود 90 هزار میلیاردتومان می شود.  به گفته کارشناس مالی، یعقوب مزرعه لی، در سال های اخیر به ویژه به دلیل نوسانات قیمت نفت و تحریم های بین المللی، نیاز به درآمد های مالیاتی بیشتر احساس شده است و لازم است با برداشتن گام هائی در زمینه کاهش اندازه دولت، گسترش بخش خصوصی، کاهش معافیت های مالیاتی و مبارزه با فرار مالیاتی و اقتصاد زیرزمینی، و همچنین افزایش پایه های مالیاتی، به این امر توجه بیشتری مبذول شود.   

آبان ماه گذشته، سازمان امور مالیاتی کشور نام 10 نهاد انقلاب را معاف ازمالیات اعلام کرد.  این نهاد ها، به همراه شرکت های متعلق به نیروهای مسلح، بیش از نیمی از اقتصاد ایران را در دست دارند، اما از پرداخت مالیات معافند، بنابراین شکی نیست که اقتصاد کشور در نبود رقابت پذیری و عدم برخورداری از درآمد های قانونی مالیاتی همچنان می لنگد.

مالیات   تاجرانمعرفی دولت الکترونیک در سال های اخیربه عنوان بستر مهمی برای ارائه خدمات دولت به مردم نویدی برای ایجاد شفافیت و کاهش فساد در فرایند های بین دستگاه ها بوده است که به تبع آن از میزان فرار مالیاتی نیز کاسته خواهد شد .  در سال گذشته، کشورمان با ارتقای 20 رتبه ای در شاخص دولت الکترونیک سازمان ملل در بین 193 کشور به جایگاه 86 رسید که این نشانی از طی مسیر به سوی شفافیت است.  روش های دیگری نیز، اما باید برای مقابله با فساد اعمال شود. به گفته مهدی پازوکی، به ‌طور قطع FATF از فساد و ورود پول‌های کثیف به کشور جلوگیری می‌کند. هر کشوری که مخالف با پول‌های کثیف باشد با عضویت ایران در FATF موافق است. در کشوری که قاچاق، رشوه، فروش مواد مخدر و... وجود دارد، مبارزه با پولشویی ضرورت دارد. وقتی پول‌های کثیف به راحتی وارد کشور و چرخه اقتصاد می‌شود فرار مالیاتی هم با شرایط بهتر و راحت‌تری اتفاق می‌افتد چرا که شفافیتی دراین موضوع وجود ندارد.  پازوکی بر این باور است که کشور نیازمند طراحی یک سیستم اطلاعاتی برای وصول مالیات است، زیرا نبود چنین سیستمی به مسئولین امکان شناسائی افرادی که باید مالیات بپردازند را نمی دهد و به تبع آن درآمد ها رصد نشده و تنها صاحبان مشاغل شناسنامه دار و کارمندان دولت به عنوان مالیات دهنده مشخص می شوند. 

مالیات   تاجراناز طرف دیگر، وجود گسست های قانونی معظل دیگری برای سیستم مالیاتی کشور است.  به عنوان نمونه، با وجود بیش از 2.5 میلیون واحد مسکونی خالی در کشورتا تابستان گذشته، دولت هنوز قادر به اجرای قانون مالیات بر خانه های خالی نشده است. چنین گسست هائی، به احتکار در بازار نابسامان مسکن بیشتر دامن می زند، و تبعات ناخوشایند آن گریبان بخش تولید را نیز می گیرد. به گفته دکتر فرشاد مومنی،   سهم  مالیات بر سود بنگاه‌های تولیدی از کل درآمدهای مالیاتی دولت در کشورهای عضو OECD حدود پنج درصد است در حالی که میانگین مالیات بر مجموعه درآمد افراد و خانوارها حدود 57 درصد کل درآمدهای مالیاتی را تشکیل می‌دهد. این در حالی است که سهم صنایع کارخانه‌ای از کل مالیات‌های دولت در ایران حدود 62 درصد هست. به طور کلی 50 درصد کل مالیات در ایران از شرکت‌ها گرفته می‌شود. دکتر مومنی سیستم مالیاتی ناکارآمد را نتیجه اقتصاد رانتی می داند.

وجود سیستم اقتصادی رانتی درکشور، فرار مالیاتی، مقاومت در برابر پیروی از قوانین پولشوئی، جدال با مالیات بر ارزش افزوده و سیستم ناکارآمد مالیاتی که تنها در پی دریافت مالیات ازضعیف ترین اقشار جامعه می باشد، همه مصداقی است از بی عدالتی که اعتماد جامعه به دولت را سلب نموده، و شکی نیست که مادام که سازمان ها، نهاد ها و افراد پردرآمد از دادن مالیات سر باز می زنند نمی توان امیدی به بهبود اقتصاد کشور داشت.    

تاجران تلگرام     

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: