به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 ادعای اخیر مقامات آمریکائی مبنی بر به صفر رساندن صادرات نفت ایران و عدم تمدید معافیت های فروش آن که در راستای تشدید فشارها علیه کشورمان صورت گرفته، بار دیگر لزوم کاهش اتکا بر درآمدهای نفتی را مطرح ساخته و سخنان چندین سال پیش مقام رهبری را به یاد آورد که فرموده بودند یکی از آرزوهای من این است که یک روزی ما بتوانیم کشور را جوری اداره کنیم که حتی اگر لازم بود یک قطره نفت هم صادر نکنیم و کشور اداره شود.

اقتصاد نفت   تاجرانهرچند صادرات نفت ما به صفر نخواهد رسید ولی اثرات منفی کاهش فروش نفت را نمی توان نادیده گرفت. در شرایط کنونی، شرکت های مهم خریدار نفت که حضوری پررنگ در بازارهای بین المللی دارند احتمالا روابط خود را با ما به نزدیک صفر خواهند رساند. تلاش ما باید ارتباط با دولت های همچون هند و چین باشد که البته این دولتها هم به علت حجم بالای تعاملات تجاری خود با آمریکا، ملاحظات زیادی برای خرید نفت ما خواهند داشت و تراکنش های مالی هم با چالش های زیادی روبرو خواهد بود. برای مثال، مدیران کونلون بانک چین تاکید کرده اند که به همکاری خود با بانکهای غیرتحریمی ایران ادامه می دهند ولی معاملات و پرداختها، محدود به کالاهای غیرتحریمی خواهد بود.

برای گذار از بحران پیش رو، در کنار تلاش برای همه جانبه گرایی در حوزه دیپلماسی، باید در حوزه اقتصادی هم به فکر رونق تولید ملی باشیم. ولی متاسفانه اکنون اقتصاد ما سال هاست که معتاد به درآمدهای نفتی می باشد و دولت هم عملا با سیاست های دستوری، این اعتیاد را شدیدتر کرده است. دکتر رو حانی در سخنرانی تحویل بودجه سال 98، اظهار داشت که اگر بار بودجه بر دوش نفت نبود، حتما اثر تحریم کمتر بود. ولی تنها نگاهی به سیاست های پولی دولت نشان از آن دارد که اراده ای برای کاهش وابستگی اقتصاد کشور به درآمدهای نفتی وجود نداشته.

اقتصاد نفتی   تاجرانسال ها پیش، خوزه آلفونسو پرز، موسس اوپک گفته بود كشورهای نفتی كه اقتصادشان را بر اين پايه بنا كرده‌اند، روی كوه يخی هستند كه با آب شدن آرام آن، غرق خواهند شد. به گفته کارشناسان، اتکا بر درآمد های نفتی (نه تولید نفت) اقتصاد را تنبل و کسل می کند، و برای شکوفائی آن باید به تدریج اتکا بر این منبع درآمد کاهش یابد، اما گام نهادن در این مسیر نیاز به اصلاحات اساسی دارد. متاسفانه تاکنون اراده ای سیاسی برای پیگیری این اصلاحات وجود نداشته ولی  امید است اکنون که چشم انداز خوبی برای صادرات نفت دیده نمی شود، دولت و مجلس اصلاحات اقتصادی را با جدیت پیگیری کنند.

مرکز پژوهش های مجلس در گزارش اخیر خود که در اسفند ماه منتشر شد، چشم اندازی از وضعیت نفت ایران در سال 2040 ارائه می کند.  دراین گزارش آمده است که بر اساس محتمل ترين سناريو، انتظار می رود ظرفیت تولید نفت خام تا پیش از سال 2020 به چهار میلیون بشکه در روز، و تا سال 2030 به 4.4 میلیون بشکه در روز برسد. همچنین انتظار می رود درآمد ناخالص سالیانه از نفت در دهه آینده حدود 150 میلیارد دلار باشد. 

بر اساس این گزارش، وضعیت ذخایر نفتی ایران به این صورت است که بعد از اواسط دهه آینده، حفظ نرخ تولید در سطحی که تا قبل از آن بوده مستلزم بهره برداری از تعداد بیشتری چاه، تزریق مقادیر بیشتری گاز طبیعی و سرمایه گذاری بیشتر در این بخش خواهد بود. بنابراین به رغم انتظار برای افزایش درآمد ناخالص، افزایش هزینه های تولید و افزایش مصرف داخلی اجازه افزایش صادرات را از سطح مشخص پس از سال 2025 نمی دهد.   

نفت تحریماین پیش بینی ها در وضعیتی است که تحریمی وجود نداشته باشد؛ بنابراین حتی بدون وجود تحریم ها اتکا به درآمدهای نفتی راه رسیدن به شکوفائی اقتصادی نیست.  افزون بر آن، برای توسعه و بهره برداری از منابع نفتی نیاز به سرمایه خارجی است.  در این حال، حتی بدون وجود تحریم ها، سرمایه گذاران خارجی باید بر چالش های بیشماری مانند محدودیت در مالکیت میادین نفتی کشور، بی ثباتی محیط سرمایه گذاری و نگرانی های زیست محیطی فائق شوند.

ساختار ناکارآمد شرکت ملی نفت با مجموعه هایی که فاقد آینده نگری و هدفمندی هستند، و همچنین افزایش بدهی های این شرکت از مرز 50 میلیارد دلار نیز موانع دیگری در راه توسعه صنعت نفت کشور محسوب می شوند. در همین زمینه، پدرام سلطانی اقتصاد معیوب و حکمرانی غلط را دلائلی برای راندن صنعت نفت ایران به سوی ورشکستگی می داند و تاکید می کند که نبود حکمرانی نفت باعث شده، وزارت نفت و شرکت ملی نفت در یک سوی میز باشند، در حالی که وزارت نفت باید در جایگاه سیاستگذاری بنشیند و شرکت ملی نفت در جایگاه یک پیمانکار در استخراج و بهره برداری از میادین نفتی در روبروی وزارت نفت. این تعریف نادرست از حکمرانی نفت باعث شده است که مدافعانش، ادعا کنند که دارایی شرکت ملی نفت چندین برابر بدهی هایش است، چرا؟ زیرا آنان میادین نفتی را جزو داراییهای شرکت ملی نفت می دانند. این نگاه است که باعث می شود شرکت ملی نفت ذخائر و اندوخته احتیاطی خود را به جای سرمایه گذاری خرج بدهی هایش کند.

صادرات غیر نفتی   تاجرانبا وجود نیاز مبرم برای توسعه صادرات غیر نفتی و  کاهش اتکا به درآمدهای ناشی از فروش نفت، ضعف مدیریت در صادرات غیر نفتی و بی توجهی دولت منجر به نبود برنامه ریزی منسجم و کارآمد در این بخش شده است، و پیشنهادات بخش خصوصی برای همکاری با دولت در زمینه بهبود امور اقتصادی نیز در بن بست باقی مانده است. به گفته مسعود خوانساری، دولت در اکثر مواقع خود را بی نیاز از مردم و بخش خصوصی می داند چرا که پول نفت را دراختیار دارد. حال آنکه اگر به بخش خصوصی امکان نقش آفرینی داده شود، با توسعه صادرات غیر نفتی بسیاری از مشکلات جامعه حتی در شرایط تحریم حل خواهد شد. 

اکنون که تحریم های نفتی علیه ما در حال شدت گرفتن است، دولت و مجلس پیگیری برخی اصلاحات اقتصادی سخن می گویند. ولی باید توجه داشت که حتی اگر از امروز هم این اصلاحات را شروع کنیم، باز دیر عمل کرده ایم. از همین روست که پیگیری تلاش ها برای خروج کشور از انزوای سیاسی را نیز باید جدی گرفت زیرا دست کم در کوتاه مدت و میان مدت، اقتصاد ما ظرفیت رها شدن از درآمدهای نفتی را ندارد.

تلگرام تاجران

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: