به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

روحانی ماهوارهقانون منع استفاده از ماهواره در سال 1373 تصویب شد. تصاویر هجوم ماموران نیروی انتظامی به بام خانه ها و جمع آوری و تخریب تجهیزات ماهواره ای هنوز از ذهن مردم پاک نشده است. حتی بیست سال بعد از آن غلامعلی حداد عادل، در مقام ریاست کمیسیون فرهنگی مجلس اعلام کرد: برای حفظ آرامش فرهنگی جامعه نباید جلوی ماهواره و اینترنت رها شده و فیسبوک و توئیتر آزاد شود.  در همان زمان بود که دولت یازدهم با دیدگاهی متفاوت به میدان آمد و دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات را از حقوق شهروندان فرض کرد و شاهد حضور پررنگ دولتمردان از جمله محمد جواد ظریف در فیسبوک و توئیتر بودیم. هر چند دولت یازدهم و دوازدهم علیرغم قولی که دکتر روحانی داده بود که انگشتش روی دکمه فیلترینگ نخواهد رفت، شاهد فیلتر شدن تلگرام شد و اخیرا هم زمزمه های فیلتر شدن اینستاگرام شنیده میشود. در این شرایط است که امروز با افتخار از پرتاب نسل جدید ماهواره ها و پرتابگرهای بومی سخن به میان می آید.

ماهواره امیدنخستین ماهواره ساخت ایران، امید، در 14 بهمن ماه 1387 توسط ماهواره‌بر سفیر در مدار زمین قرار گرفت و آن روز روز ملی فناوری فضایی نام گرفت. سه سال بعد از آن در خرداد ماه 1390 رصد که نخستین ماهواره تصویربرداری کشور محسوب می شد در مدار قرار گرفت. ماهواره نوید نیز پس از آن توسط موشک سفیر به مدار پرتاب شد.  پس از مدتی در سال 1393 ماهواره فجر در مدار قرار گرفت ولی پس از چند روز سقوط کرد.  امروز سخن از ماهواره های پیام، دوستی و ناهید یک و دو است که در نوبت پرتاب هستند.

مجله اکونومیست در ماه دسامبر گذشته از پرتاب هزاران ماهواره در مدار نزدیک زمین خبر داد و مدعی شد که این روند می تواند اقتصاد فضا را تقویت کند. به نقل از این نشریه و به اعتبار پژوهشی از سوی بانک مورگن استنلی، صنعت فضایی از 350 میلیارد دلار در سال 2016 میلادی به مرز 1.1 هزار میلیارد دلار تا سال 2040 خواهد رسید. بخش عمده ای از این افزایش متعلق به ماهواره های اینترنتی خواهند بود.

ماهواره دادهدر همین مقاله به سه چالش عمده اشاره شده است: زباله های فضایی، امنیت سایبری و اشتباهات یا حمله های سایبری. باید اشاره کرد که برخورد با ضایعات و یا زباله های فضایی یکی از نگرانی های عمده است و یکی از تصادف های مهم فضایی برخورد یک ماهواره آمریکایی با یک ماهواره روسی بر فراز سیبری در سال 2009 میلادی بود که تراشه های فلزی حاصل از این برخورد با سرعت چندین هزار کیلومتر بر ساعت در مدار زمین در حال گردش هستند. در مورد امنیت سایبری هم نگرانی های بسیاری وجود دارد. هکرها می توانند کنترل ماهواره ها را در دست بگیرند، با تصرف حریم خصوصی و مالکیت معنوی، مسیر داده ها را تغییر دهند و حتی باعث بروز برخورد ماهواره ها شوند. نگرانی سوم هم تلفیقی از دو نگرانی اول و دوم است. اگر اشتباه ساده ای بروز کند و یا هک سایبری صورت پذیرد، یک واکنش زنجیره ای رخ خواهد داد که می تواند هزاران میلیارد دلار سرمایه را در یک چشم به هم زدن از بین ببرد.

در خاورمیانه هم کشورهای حاشیه خلیج فارس و اسرائیل از این رقابت دور نمانده اند. البته این رقابت تسخیر فضا نیست ولی تسخیر مدار نزدیک زمین است که شاید مصارف تجاری آن بیشتر از جنبه های میهن پرستانه و وجهه ملی آن باشد. بازار خاورمیانه متشکل از اقوام مختلف، زبان های گونه گون و ادیان و مذاهب متفاوت است. این منطقه هم به لحاظ جمعیت و هم به لحاظ جمعیت شناسی یا دموگرافی پرتراکم است. در عین حال بازار فضایی خاورمیانه همواره از لحاظ ژئوپولتیکی هم داغ است و همین امر سبب شده که رقابت های دیرین میان کشورهای عربی، ایران و اسرائیل به فضا هم کشیده شود.

ظریفاما در این میان چرا برخی کشورهای اروپایی و به خصوص آمریکا نسبت به پرتاب ماهواره توسط ایران حساسیت نشان می دهند؟  به نظر می رسد حساسیت آنها بیشتر مانند حساسیتشان به ابعاد محتمل نظامی برنامه هسته ای کشور باشد. اگر ما رابطه مناسبی با جامعه بین المللی داشتیم شاید چنین بهانه گیری هایی صورت نمی گرفت. در حال حاضر ماهواره های بومی مورد توجه غرب و شرق نیستند بلکه سیستم پرتاب موشک است که نگرانی های آنها را برانگیخته.  وزیر امور خارجه کشورمان در توئیتی پاسخ وزیر خارجه آمریکا را داد و گفت که این پرتاب ها نقض قطعنامه 2231 نیست. این همان پاسخی است که در زمان برنامه هسته ای می دادیم. برنامه هسته ای ما که صلح آمیز هم بود مشکلی برای جامعه بین المللی ایجاد نکرده بود بلکه ابعاد احتمالی نظامی آن این موضوع را حساس کرده بود.

امروز هم برای اینکه فرصت بازار فضایی را از دست ندهیم باید بتوانیم با اعتمادسازی نگرانی های جامعه بین المللی را نسبت به ابعاد نظامی و امنیتی برنامه های موشکی و ماهواره ای کاهش بدهیم. در این راستا، تعامل، شفاف سازی و واگذاری این حوزه به بخش خصوصی واقعی می تواند راهکارهای مناسبی برای اعتماد سازی و اعتلای صنعت هوا-فضای کشور باشد تا شاهد درخشش توانمندی های جوانان و متخصصین داخلی در افق های بین المللی نیز باشیم.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: