به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

به دنبال برقراری مجدد تحریم ها و افزایش فشارهای مالی و بانکی علیه کشورمان، نگاه ها بیشتر به «نهاد ویژه مالی» و ساز و کار اروپا برای ارتباطات بانکی با ما دوخته شده. اعلام انجمن ارتباط مالی بین بانکی بین المللی یا سوئیفت هم در خصوص وضع ممنوعیت های جدید، مزید بر علت شده. شش سال پیش نیز، پس از وضع محدودیت های استفاده از سامانه سوئیفت، کشورمان با تبعات ناگواری روبه رو شد و اکنون نگرانی های مشابهی پدیدار شده.

حریری تاجران سوئیفتالبته به قول مجیدرضا حریری، نایب رئیس اتاق ایران و چین، بیش از آنکه نگران ارتباط با سوئیفت باشیم باید به فکر زیرساخت های بانکی کشور باشیم، زیرا ما با این سیستم بانکی به روز نشده، بانک‌های ورشکسته، صورت‌های مالی ساختگی و بی ربطی که بانک‌های ما دارند، نبود شفافیت در اقتصاد (که باعث می‌شود نگاه خوبی در دنیا به روال بانکی در کشور ما وجود نداشته باشد)، قطع سوئیفت مسئله کوچکی است و مهم‌تر از آن، اینست که بانکداری دنیا ما را به عنوان کشوری که قواعدش را می‌پذیرد قبول داشته باشد.

اکنون به دنبال ازسرگیری تحریم ها، مسئولان بر این باورند که با تغییر شرایط، کشورمان امکان اتخاذ راهبردهائی را برای مقابله با محدودیت های پیش رو خواهد داشت. یکی از این راهبردها شراکت با کشورهای اتحادیه اروپا برای برقراری روابط بانکی و تعاملات تجاری است. سخنان اخیر فدریکا موگرینی در اشاره به موضع اتحادیه اروپا برای حمایت از برجام و تلاش اعضای این اتحادیه برای استقرار نهاد یا سازوکارویژه مالی تائیدی بر این باور است. موگرینی پیش تر گفته بود که  سازوکار ویژه مالی در آبان ماه راه اندازی خواهد شد.

سازوکارویژه مالی  تاجرانساز و کار ویژه مالی که قرار است به منظور دورزدن تحریم ها به اجرا درآید حمایت فراجناحی مسئولان کشورمان را به همراه داشته و متاسفانه بیشتر به یک امید کلی شباهت دارد تا یک طرح عملیاتی دقیق. مجتبی ذوالنور در حمایت از این سازوکار آن را راه حلی موثر میداند و می گوید این کانال ارتباط مالی نباید صرفا برای مبادله با اروپا باشد و باید به کشورهای دیگر نیز تسری پیدا کند. به گفته محمدعلی پورمختار، با عزم جدی کشورهای جهان برای جایگزینی سوئیفت، سازوکار ویژه مالی با همکاری اتحادیه اروپا، کشورهای آسیائی و کشورهای خاورمیانه راه اندازی می شود. محمد لاهوتی، رئیس کنفدراسیون صادرات ایران نیز برقراری ساز و کار ویژه مالی را فرصتی مناسب برای ادامه روابط بانکی و همکاری تجاری با سایر کشورها خواند.

تعدادی از کشورها، از جمله روسیه و چین، برای ادامه تعاملات تجاری با ایران با بر قراری سیستم هائی برای مقابله با قطع سوئیفت دست به اقداماتی زده اند.  آلمان نیز اخیرا گفته است از سامانه ای با استفاده از یورو برای دورزدن تحریم ها استفاده خواهد کرد. با وجود چنین جایگزین های احتمالی برای سوئیفت، هنوز تصمیمی از جانب کشورمان برای قبول یا رد آن ها مطرح نشده است.

چند سال پیش کشورمان با راه اندازی سامانه پیام رسانی ملی الکترونیکی (سپام) اقدام به ایجاد زیرساختی یکپارچه برای تسهیل خدمات بانکی نمود. در حالی که در یک نظر سپام می تواند جایگزین سوئیفت برای تعاملات مالی ایران با کشورهای دیگر باشد ، اما به گفته ناصر حکیمی، معاون فناوری های نوین بانک مرکزی، مهمترین مانع در زمینه استفاده از آن پیداکردن کشورهائی است که این مسئله را بپذیرند. 

پیمان پولی دوجانبه  تاجرانراه دیگری که کشورمان برای جایگزینی سوئیفت در نظرداشته است انعقاد پیمان های پولی دوجانبه با شرکای تجاری خود از جمله ترکیه بوده است، که طی آن حسابرسی با یورو و دلار انجام شده و از ارز ملی دو کشور برای تجارت استفاده شود، اما به دلیل  سقوط ارزش پول ملی هر دو کشور این پیمان با چالش هائی مواجه شد و نهایتا به تعلیق درآمد. در این زمینه، محمد لاهوتی نیزمعتقد است قدرت پول ملی دو کشور باید اولین موضوع درانعقاد پیمان های پولی باشد. لاهوتی می گوید استفاده از ارز ملی نه به صرف خریدار است و نه به صرف فروشنده.   

در یافتن راه حلی فوری برای جایگزینی سوئیفت حتی اگر بخواهیم به شرکائی مانند روسیه و چین تکیه کنیم، باید ببینیم که آیا این کشور ها واقعا با ما همراه هستند و اساسا منفعت این کار برای ما در دراز مدت چه خواهد بود. در اواخر تابستان، نماینده ایران در اوپک با انتقاد از سیاست های نفتی عربستان و روسیه برای افزایش تولید و جبران کاهش صادرات ایران  گفت این کشورها بازار نفت را به گروگان گرفته اند. در زمانی که سایه تحریم ها مجددا بر سر کشورمان سنگینی می کند، این اقدام روسیه که انتظار می رفت حامی اصلی ایران در این دوران باشد خارج از انتظار بود. روسیه همچنین به دنبال برقراری روابط نزدیکی با دولت جدید عراق و همکاری در پروژه های زیر ساختی (آب و برق) و نظامی می باشد. رابطه تجاری چین با کشورمان نیز در سایه تحریم های مجدد وضعیت قابل پیش بینی ندارد. به رغم اینکه چین یکی از خریداران نفت ایران بوده، اخیرا دو شرکت معتبر نفتی چین، یعنی سینوپک و شرکت ملی نفت آن کشور به دستور دولت چین خرید نفت از کشورمان را تا زمان ملاقات بین مقامات طرفین متوقف کردند. 

عباس عراقچی  تاجرانقطع ارتباط بانک های کشورمان با سوئیفت، مشکلات پیمان های ارزی و استفاده از ارز ملی برای تجارت، توجه فعالان اقتصادی را به ساز و کار ویژه مالی اروپا بیشتر معطوف می کند.  ولی آیا این ساز و کار به حقیقت خواهد پیوست و برای کشورمان قابل بهره برداری خواهد بود؟  به رغم وعده فدریکا موگرینی برای اجرائی شدن این ساز و کار در آینده نزدیک، هنوز تاریخ و چگونگی اجرائی شدن آن مشخص نیست. در این زمینه عباس عراقچی با اشاره به اراده سیاسی کشورهای اروپا برای کمک به ایران در مقابل تحریم های آمریکا می گوید ایجاد این ساز و کار برای اروپائی ها بسیار سخت خواهد بود و نیاز به رسیدگی های فنی، مالی و حقوقی دارد که زمان بر است، اما در حال کار کردن بر روی آن هستند.  عراقچی می افزاید ایجاد مکانیزمی که با دلار سروکار نداشته باشد و آمریکایی ها نتوانند آن را در تحریم های خود قرار دهند کار آسانی نیست و پیچیدگی ها و ابعاد حقوقی زیادی دارد.

به هر روی، تحولات و چالش هایی که در پیش رو داریم، یادآوری است بر این حقیقت که هرچند در کوتاه مدت باید سازوکارهای جایگزین را امتحان کنیم ولی در درازمدت چاره ای جز این نداریم که مورد پذیرش نظام بانکی بین الملل قرار بگیریم. این تصمیم بعضا دشواری است که باید بگیریم: آیا میخواهیم در انزوای اقتصادی به دنبال گزینه های حداقلی باشیم و یا خواهیم توانست مقبولیت نظام مالی بین الملل را بدست آوریم و نفسی تازه در کالبد خسته اقتصاد و تجارت کشور بدمیم؟

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: