به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

 این متن، سومین مطلب از مجموعه مقاله هایی است کهبه بررسی صنایع ایران می پردازد. در این مقالات فرصت ها و موانع پیش روی بخش خصوصی کشور مورد بررسی قرار می گیرد.

دولتمردان و مدیران صنایع هم عقیده اند که صنعت گردشگری ایران در صورت گسترش می تواند بدیل مناسبی برای درآمدهای حاصل از فروش نفت باشد. برای مثال در دی ماه سال گذشته الیاس طاهری، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، تاکید کرد صنعت گردشگری از ظرفیت های بالایی برای درآمد و اشتغال زایی برخوردار است و با همراهی بخش خصوصی، گردشگری می تواند تاثیر مثبتی بر رشد اقتصادی داشته باشد.

اما ایران هنوز راه زیادی برای تحقق ظرفیت هایش در حیطه صنعت گردشگری دارد. در سال ۱۳۸۹ تنها ۲ میلیون و ۳۰ هزار گردشگرخارجی از ایران بازدید کردند. این در حالی است که در زمانی مشابه، ترکیه با ۲۷ میلیون، عربستان سعودی با  ۱۰ میلیون و ۸۵۰ هزار و امارات متحده عربی با  ۷ میلیون و ۱۳۰ هزار گردشگر، وضعیتی به مراتب بهتر از ایران داشتند. به رغم اهمیت جذب گردشگران خارجی به کشور، بخش گردشگری ما همچنان توسعه نیافته باقی مانده است و تا زمانی که از سرمایه گذاری در این بخش استقبال نشود بعید است که این صنعت رشد چندانی را شاهد باشد. حتی اگر بخواهیم بر اساس برنامه بیست ساله توسعه پیش برویم و به رقم ۲۰ میلیون گردشگر در سال ۱۴۰۴ برسیم باید تاکید بسیار بیشتری بر بخش خصوصی داشته باشیم. با نیم نگاهی به صنعت گردشگری در کشور می توان دید که هم اکنون فرصت ها و زمینه های بسیاری برای توسعه این بخش وجود دارد:

پذیرایی از گردشگران: تعداد هتل ها و امکانات اقامتی ممتاز برای گردشگران خارجی بسیار کم است. تعداد هتل های سه ستاره هم که برای گردشگران کم درآمدتر مناسب است به هیچ وجه کافی نیست. برای مثال شهرهای توریستی مشهد و شیراز و جزیره کیش حتی از امکانات کافی برای پاسخ به تقاضاهای داخلی برخوردار نیستند. بسیاری از هتل های موجود در کشور از شرایط مناسب مدیریتی و پذیرایی مهمانان برخوردار نیستند و با استانداردهای بین المللی گردشگری فاصله زیادی دارند.

زیرساخت های حمل و نقل: بر اساس گزارش جامع سال ۲۰۱۳ مجمع جهانی اقتصاد، ایران میان ۱۴۰ کشور، در حمل و نقل هوایی در رتبه  صد و دوم و در حمل و نقل زمینی در رتبه هفتاد و ششم قرار دارد.  اسفند ماه سال گذشته هم دبیر کل کنفرانس بین المللی استاندارد سازی در صنعت گردشگری و صنایع وابسته گفت تنها ۳ فرودگاه از ۵۴ فرودگاه ایران با استاندارهای بین المللی منطبق است. با توجه به این وضعیت ، فرصتهای تجاری و سرمایه گذاری بسیاری برای توسعه راه ها و بهبود حمل و نقل کشور وجود دارد. 

جاذبه های غیر طبیعی: شرکت های ایرانی می توانند در پروژه های جدید ساختمان سازی، همچون برج سازی، پل های عظیم، آکواریوم و تونل های زیرآب مشارکت داشته باشند. این جاذبه ها که به ترکیب فن آوری و امکانات طبیعی می پردازند تاثیر به سزایی بر جاذبه های گردشگری کشور دارند. بسیاری از کشورهای منطقه، همچون دوبی، از این جاذبه ها بهره برداری به سزایی کرده اند.

جاذبه های طبیعی: ایران از جاذبه های طبیعی بی شماری برخوردار است. ساحل ها، جنگل ها، کوه ها و حتی مناطق کویری ایران از ظرفیت های بالایی برخوردارند و می توانند مکانی برای فعالیت های تفریحی و ورزشی مختلفی باشند. با راه اندازی پروژه های جدید می توان اماکن و امکانات مناسبی برای فعالیت هایی همچون کوهنوردی، اسکی و اردوهای تفریحی و ورزشی ایجاد کرد.  

اماکن تاریخی: ایران اماکن تاریخی زیادی دارد و اماکن تاریخی و باستانی جدیدی هم به طور مرتب کشف می شوند. برای تحقیقات باستانشانی و کشف و شناسایی اماکن تاریخی جدید، ما نیازمند سرمایه گذاری بخش خصوصی هستیم. مرمت و نگهداری از این امکان نیز محتاج کمک های بخش خصوصی است.کشورهایی که از منابع لازم برای نگهداری از اماکن باستانی خود برخوردار نیستند دریافته اند که با نظارت صحیح و همکاری با بخش خصوصی می توانند به گسترش طرح های میراث فرهنگی بپردازند.  

موزه ها: بر اساس گزارش سال ۱۳۸۹ یونسکو، موزه های ایران از تاسیسات مدرن و مناسب برخوردار نیستند و از مشکلات مدیریتی و اداری و پرسنلی رنج می برند. علاوه بر مدرن سازی موزه ها و آموزش کارمندانی متخصص، ایران می تواند در مناطق گردشگری کشور موزه های جدید احداث کند.

آژانس های مسافرتی و گردشگری: در ایران اطلاعات بسیار محدودی برای مسافران وجود دارد. اگر ما به گسترش صنعت گردشگری کشور بپردازیم تقاضا برای شرکت های تخصصی اطلاع رسانی بسیار بالا خواهد رفت. خدمات این شرکت ها شامل مراکز فرهنگی و اطلاع رسانی، شرکت های مسافرتی، مترجمان حرفه ای، کارشناسان تاریخی و فرهنگی و راهنمای سفر است. این منابع راه های مختلفی است برای اطلاع و خدمات رسانی به گردشگران خارجی.

صنعت گردشگری ظرفیت های بسیاری دارد، اما دلایل زیادی هم هست که باعث شده این بخش همچنان غیر توسعه یافته باقی بماند. برای مثال ما به اندازه کافی تلاش نکرده ایم تا کشورمان را به عنوان محل جذابی برای گردشگری معرفی کنیم. تنها کمتر از ۵ درصد گردشگران خارجی که به ایران می آیند انگیزهء غیر مذهبی و غیر زیارتی دارند. البته در ایران مراکز و سازمان های تبلیغاتی وجود دارد ولی این تلاش ها بسیار محدود و غیر پیوسته بوده و در سطح بین المللی به اطلاع رسانی قوی درباره جاذبه های فرهنگی و تاریخ و طبیعی ایران نیانجامیده است. در واقع کشور ما نیازمند تلاشی هماهنگ و هدایت شده از سوی دولت است تا جاذبه های گردشگری ایران در سطح بین المللی و میان مخاطبان خارجی تبلیغ شود. در ضمن حمل و نقل و رفت و آمد هم بسیار مهم است. اگر ما می خواهیم که ایران به مقصدی برای گردشگران اروپایی بدل شود باید پروازهای مستقیم بیشتری میان تهران و شهرهای عمده اروپایی برقرار شود.

متاسفانه ذهنیت بین المللی نسبت به ایران منفی است و کشور ما به عنوان کشوری افراطی، بی ثبات و ناامن تلقی می شود که برای گردشگران غربی مخاطره انگیز است. یکی از مقام های فرهنگی کشور گفته بود که گردشگران قبل از سفر به ایران فقط ۲۵ درصد احساس امنیت می کنند ولی زمانی که در ایران هستند ۹۵ درصد احساس امنیت می کنند. در واقع زمانی که مسافران خارجی وارد کشور می شوند از مهمان نوازی و صمیمیت ایرانی ها دچار تعجب می شوند. اما نباید فراموش کرد که تا زمانی که مناقشه اتمی ایران ادامه داشته باشد نگرانی های امنیتی برای سفر به ایران ادامه خواهد یافت. تحریم ها هم گردشگران آمریکایی و اروپایی را از سفر به ایران منصرف می کند. با توجه به اینکه آمریکایی ها و اروپایی ها اکثریت گردشگردان را در سطح جهان تشکیل می دهند، مناقشه اتمی و تحریم ها سفر درصد زیادی از مسافران بالقوه به ایران را منتفی می کند.

مدیریت و برنامه ریزی ضعیف دولت هم مانعی بر سر گسترش صنعت گردشگری بوده است. البته دولت می تواند اقدامات مختلفی را برای حمایت از بخش گردشگری انجام دهد. موارد ذیل تنها نمونه هایی از این اقدامات است:

- از میان برداشتن ویزا برای گردشگران غربی که اکثریت  مسافران خارجی را تشکیل می دهند.  

- ایجاد استانداردهای همگون و یکدست برای هتل ها، مهمانخانه ها و مراکز گردشگری و تفریحی. این اقدام به منظور ایجاد امکانات مناسب برای مسافران ضروری می نماید. 

- اطمینان از اینکه شرکت های گردشگری از وام و تسهیلات بانکی لازم برای گسترش زیرساخت های گردشگری و ایجاد خدمات جدید برخوردار باشند. 

- تبلیغ شرکت های خصوصی گردشگری در وبسایت رسمی گردشگری ایران ( tourismiran.ir) و به روز کردن وبسایت به گونه ای که ایران به عنوان یکی از بهترین کشورها برای گردشگری معرفی شود. 

- هشیاری نسبت به روابط بین المللی و آگاهی از تاثیری که این روابط  بر وجه ایران و آینده گردشگری در کشور می گذارند.

اولین کاری که دولت می توانند برای حمایت از صنعت گردشگری انجام دهند باز نگه داشتن مرزهای کشور بر روی گردشگران است. اخیراً مقام های وزارت کشور اظهار نموده بودند که ممکن است مرزها را در حوالی انتخابات ریاست جمهوری ببندند. این نوع رفتارها و اقدامات نه تنها مانع ورود گردشگران به ایران می شود بلکه این باور را نیز تقویت می کند که ایران برای مسافرت، کشوری ناامن و بی ثبات است.

سالهاست که کارشناسان نسبت به ضعف های بنیادی صنعت گردشگری کشور آگاه هستند، اما اقدمات برای رفع این مشکلات نه گسترده بوده و نه پیوسته. البته شایان ذکر است که بعضی از شرکت ها و سازمان ها، به رغم تمامی مشکلات موجود، تلاش های زیادی برای گسترش صنعت گردشگری انجام داده اند. در این راستا لازم است که تلاش این گروه ها مورد توجه و تشویق قرار گیرد. جامعه تورگردانان ایران عملاً صدای اصلی بخش خصوصی در زمینه گردشگری در داخل کشور است. ابراهیم پور فرج، رئیس جامعه تورگردانان ایران از سیاست هایی که به سود بخش خصوصی است حمایت کرده و خواستار کمک های دولتی برای بازسازی هتل های قدیمی کشور شده است.  امیدواریم دولت جدید به درخواست های بخش گردشگری توجه بیشتری کند و به این مهم وافق باشد که ظرفیتهای صنعت گردشگری موتور محرکی برای رشد اقتصادی و گسترش بخش خصوصی خواهد بود.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: