به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

بحران آب تاجرانکشور ما همیشه با چالش بی آبی روبرو بوده ولی کاهش میزان بارش و استفاده نادرست از منابع آب طی دهه های اخیر، ما را با «بحران حیاتی آب» روبرو کرده. عدم موفقیت دولت در برداشتن گام های موثر برای مقابله با این چالش و عدم مدیریت صحیح این بحران منجر به تبدیل این مشکل زیست محیطی، به یک چالش اجتماعی و سیاسی نیز شده است. سخن از «بحران حیاتی آب» است زیرا این چالش کلیت کشور و آینده ما را به طور جدی تهدید می کند.

در این میان هرچند مسئولان در حرف به عمق فاجعه اذعان دارند، ولی در عمل شاهد هیچگونه تغییر سیاست اصولی در حوزه آب نیستیم و گویی که نهادهایی مختلف که مسئول ایجاد وضعیت بحرانی موجود بوده اند (از وزارت نیرو و جهاد کشاورزی گرفته تا قرارگاه خاتم الانبیا) یا از اراده سیاسی لازم برای تغییر وضعیت عاری هستند و یا مشکل به قدری عمیق است که عملا کاری از دست کسی ساخته نیست. ولی مسئله آب با هویت و کیان و آینده کشور و ملت گره خورده و بر همه اهل اندیشه و قلم است که نسبت به فاجعهء در راه، اطلاع رسانی و روشنگری کنند.

چند ماه پیش، جواد کاظم نسب، نماینده اهواز در مجلس، خواستار حل مشکل بی آبی در اسرع وقت شد. کاظم نسب در انتقاد از وزارت نیرو و جهاد کشاورزی گفت مردمی که در کنار رودخانه های خوزستان سکونت دارند هم لبانشان تشنه است و هم مزارع و زمین هایشان خشک و عاری از زراعت.  به گفته کاظم نسب، وزارتخانه های نیرو و جهاد کشاورزی با نگاهداشتن آب پشت سدها در رساندن آب مورد نیاز به این اراضی و کشت این زمین ها بی توجهی نشان دادند که به تبع آن مزارعی که می توانست سبز و بارور باشد به کانون ریز گردها مبدل شد.  وی همچنین با اشاره به مشکل شوری آب آشامیدنی ابراز تاسف نمود که چرا به رغم منابع سرشار نفت، آب، پتروشیمی، فولاد، کشاورزی و بنادر و نخلستان های خرما در خوزستان مردم نباید از مواهب آن بهره مند شوند و تنها خشکی رودخانه ها و آلایندگی نصیبشان شود. کاظم نسب با این هشدار که این مشکلات می تواند در امنیت خوزستان خلل وارد کند گفت مردم خوزستان هشت سال جنگ تحمیلی را تحمل کردند اما تحمل این بی مهری ها را ندارند. 

در همدان نیز بحران بی آبی انتقادهای شدیدی را متوجه دولت نموده است. ماه گذشته، ابوالقاسم سوزنچی رئیس خانه کشاورز استان همدان در شکایت از نحوه برخورد دولت با معضل کم آبی گفت هیچ تلاشی و اقدام موثری برای حفظ آب و رفع بحران کم آبی صورت نمی گیرد و فقط شعار در این زمینه داده می شود.  وی در انتقاد از وزارت نیرو یادآور شد که اضافه برداشت های آب نه تنها از چاه های مجاز بلکه از چاه های غیر مجاز نیز انجام می شود، و افزون بر آن برداشت از چهار دشت اصلی استان که حدود 20 سال است در حالت بحران زدگی هستند همچنان ادامه دارد. 

در اصفهان نیز که مشکلات بی آبی زاینده رود و فعالیت های کشاورزی را با بحران شدید روبه رو نموده، رئیس شورای اسلامی استان اصفهان براین باور است که ساختار مدیریتی و بهره برداری از آب در ایران یک ساختار پوسیده و پر از ایراد است و در هر زمینه از استحصال تا مصرف دارای ایراد اساسی است. به گفته عبدالله کیانی بخش بزرگی از بحران آب به سودجوئی و سوء مدیریت های چند ساله در سال های گذشته بر می‌گردد و برغم هشدارهای مکررکارشناسان در باره سد سازی های بی رویه واثرات نا مطلوب زیست محیطی آن که باعث بهم خوردن مکانیسم طبیعی در ارتباط حوزه‌های آب زیر زمینی می‌شود ، بخش عمده‌ای از سدهایی که در ایران ایجاد شده است تحت تاثیر سود بالایی که در پروژه‌های عمرانی سد سازی وجود داشته نادیده گرفته شده است و عوامل و افرادی که از سد سازی سود برده‌اند در ایجاد این شرایط موثر بوده‌اند.  کیانی می گوید نبود توجه جدی به مساله آب یک تهدید جدی است که ممکن است باعث ایجاد تنش‌ها و درگیری‌های فراوان شود، و دولت باید به قطع دست مافیای آب بپردازد که متاسفانه سودهای کلانی در پروژه‌های عظیم مربوط به سد سازی و انتقال آب بین حوزه ای برده‌اند.

در چنین شرایطی که بی آبی در کشورمان از یک چالش ساده بسیار فراتر رفته و به بحرانی حیاتی تبدیل شده، معلوم نیست چرا برنامه ای اضطراری برای عبور از این بحران نداریم؟ سال گدشته، اسماعیل نجار، رئیس ستاد مدیریت بحران کشور با دادن آدرس غلط، گفته بود که شیرین سازی و استحصال آب از دریا مطمئن ترین و کم هزینه ترین روش ها برای رفع مشکلات بی آبی و تامین آب کشاورزی و صنعت هستند. ماه گذشته، اما نجار مشکلات مربوط به آب و خشکسالی را نه بحران، که ضعف مدیریت خواند. با چنین اظهار نظرهائی هنوزهم با بی عملی در زمینه مبارزه با بحران بی آبی رو به رو هستیم و مقامات مسئول همچنان با حرف بر موضوع سرپوش می گذارند و از عمل خبری نیست.   

در این میان، اما عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تاکید بر اینکه وضعیت آب کشور از آنچه گفته شده نیز بدتر است، می گوید کمتر از 50 سال دیگر آب تمام خواهد شد. ولی جناب کلانتری گویی فراموش کرده اند که مسئولیت اجرایی دارند و باید تلاش هایشان از هشداردهی و هراس افکنی فراتر رود. در این مقطع نمی توان در همه میدان ها جنگید و باید با اولویت بندی، تغییر رویه آبیاری کشاورزی و تغییر سیاستگذاری های سدسازی را در اولویت قرار داد. در بحث بازتعریف اولویت های کشاورزی که متاسفانه به نظر نمی رسد اراده لازم سیاسی برای تغییر وجود داشته باشد و ماجرا با بحث های پوپولیستی خودکفایی گره خورده. در بحث سدسازی هم مقابله با لابی قوی سدسازان و پشتیبانان آنها در وزارت نیرو و قرارگاه خاتم الانبیا عملا غیر ممکن شده.

باز هم باید تاکید کرد که بحران آب تنها یک بحران زیست محیطی باقی نخواهد ماند و اگر کلیت نظام در عالی ترین سطوح به آن توجه نکند، در شکل هایی ساختارشکنانه متبلور خواهد شد. آنچه به گفته مهرداد کرمی دادستان یاسوج اتفاق افتاده این است که مسائل مرتبط با کم‌آبی و خشکسالی باعث شده موضوع آب به موضوعی امنیتی و حساس تبدیل شود که شاهدی بر این مدعا اعتراضات چند ماه پیش مردم در شهرهای خوزستان به دلیل بی آبی و مشکلات ناشی از آن بود.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: