به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

آیا ما با فساد سیستمی روبرو هستیم؟ اگر در کشور فساد سیستمی وجود ندارد، چرا اقداماتی که طی دهه های گذشته برای مبارزه با فساد صورت گرفته جواب نداده؟ و چرا فساد به یکی از اصلی ترین عواملی بدل شده که اقتصاد کشور را در پرتگاه بحران قرار داده؟

مقام معظم رهبری فساد سیستمی تاجرانسوء تعبیرهای زیادی از بحث فساد سیستمی می شود و این مفهوم نیازمند روشنگری است. شاید در همین راستا بود که مقام معظم رهبری اخیرا فرمودند که خود شخصا همواره با فساد و مفسدین مبارزه کرد اند ولی این بحث ها را که همه فاسدند و یک نوع فساد سیستمی وجود دارد، قبول ندارند. واقعیت این است که افراد پاک دست و پاک نیت در میان مسئولان ما کم نیستند و از این زاویه نمی توان گفت که در کشور فساد سیستمی وجود دارد. باید تصریح کرد که وقتی از فساد سیستمی سخن می گوییم، نه از فساد حاکمان، بلکه از یک سری مشکلات ساختاری سخن می گوییم که به تولید و بازتولید فساد منجر می شود و راه نظارت و پاسخگویی را می بندد.

اکنون سالهاست که وقتی از مبارزه با فساد صحبت می شود، از نمودهای فساد همچون احتکار سخن به میان می آید و در واقع توجه ها نه به علت، بلکه به معلول معطوف می شود. وقتی که کیهان از تروریست های اقتصادی سخن می گوید و تعداد آنها را محدود و هویت آنها را برای نهادهای اطلاعاتی و قضایی شناخته شده قلمداد می کند، در واقع مشکل را نه در ساختار، بلکه در افراد جستجو می کند. و یا وقتی سردار مرتضی قربانی، مشاور رئیس ستاد کل نیروهای مسلح می گوید تعدادی از مفسدین اقتصادی دستگیر شده اند که برخی از آنها به جوخه اعدام سپرده خواهند شد، باز هم به جای اینکه توجه ها به انحصار که ریشه اصلی فساد است معطوف شود، به احتکار که تنها آخرین حلقه از زنجیر فساد است معطوف می شود.

فساد رانت رانتخوار تاجرانواقعیت آن است که ریشه مشکل فساد کشور نه در احتکار، بلکه در انحصار است که به اشکال مختلف رانت خواری جلوه می کند. حتی کسانی که منکر فساد سیستمی در کشور می شوند متفق القولند که اقتصاد ایران از رانت و رانتخواری رنج می برد. مزیت های اطلاعاتی، امضاءهای طلایی، ارتباطات فراسازمانی و رانت حقوقی از جمله روش هایی است که به انحصار قدرت و ثروت می انجامد و مانع از مبارزه اصولی با فساد می شود.

در کنار معضل رانتخواری، تصدی گری دولتی هم به بازتولید فساد دامن می زند. دولت همواره حضور پررنگی در اقتصاد داشته و متاسفانه هیچگاه بخش خصوصی واقعی در ایران قدرت نگرفته. در مقابل تصدی گری دولت که با مقررات و بخشنامه های متعدد و متناقض، نفس کارآفرین را می گیرد و تولید را فلج می کند، به رشد رانت و رانت خوار می انجامد. متاسفانه در شرایط کنونی که با بحران اقتصادی دست و پنجه نرم می کنیم، دولت تصدی گری خود را افزایش هم داده و چرخه باطل فساد سیستمی را تقویت کرده است.

فساد زنجیره فساد تاجرانهمانطور که از بیانات مقام معظم رهبری هم مستفاد می شود، در مرحله کنونی، مشکلات درونزای اقتصادی کشور ناشی از عواملی همچون سوء مدیریت و فساد است و در بحث فساد، باید ریشه مشکل را در نظام ناکارآمد نظارت و عدم پاسخگویی سازمانی یافت. با توجه به ناکامی روش های گذشته درمبارزه با فساد، می توان نتیجه گرفت که نظام اقتصادی و مدیریتی کشور از نوعی فساد سیستمی رنج می برد. ما شاهد پرونده های مختلف فساد اقتصادی در کشوریم که از لزوما ارتباطی هم با هم ندارند، ولی امری که باعث ارتباط این پرونده ها می شود، نبود زیرساخت های لازم حقوقی، نظارتی و فرهنگی برای جلوگیری از تولید فساد است. از لحاظ حقوقی، نبود استقلال لازم دادگاه ها و ناکارآمدی روند قضایی قابل توجه است. از لحاظ نظارتی، نبود قدرت لازم در مجلس برای پیگیری پرونده های فساد را باید جدی گرفت. و از لحاظ فرهنگی هم متاسفانه با ادامه چالش های اقتصادی و عمیق تر شدن مشکلات معیشتی، رفته رفته میهن دوستی و دگر خواهی ملی جای خود را به فردگرایی و حرص و آز می دهد و به ریشه دار تر شدن بیماری فساد دامن می زند.

در مرحله اول باید بدون سیاه نمایی، به تحلیل درست فساد سیستمی پرداخت و ساز و کارهایی را که به بازتولید فساد می انجامد برملا کرد. مسئولان باید بپذیرند که صحبت از فساد سیستمی به معنی طرح مطالبات ساختارشکنانه نیست بلکه هدف، ارائه راه حل های اصولی برای برون رفت از حقله معیوب فساد و بی اعتمادی اجتماعی است. در این راستا بخش خصوصی واقعی باید با ارتباط فراگیر با مردم و طرح مباحث علم اقتصاد در قالبی همه فهم، از مشکلات تصدی گری و رابطه آن با فساد سیستمی سخن گوید و به روشنگری بپردازد. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: