به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

پس از گذشت بیش از دو سال از درخواست دولت برای افزایش مناطق آزاد جدید، مجلس شورای اسلامی با ایجاد 8 منطقه آزاد و 12 منطقه ویژه اقتصادی جدید موافقت کرد. اکنون با دو برابر شدن مناطق آزاد این سوال طرح می شود که آیا تمهیدات لازم برای حمایت از تولید و مقابله با قاچاق برای مناطق جدید اندیشیده شده یا نه؟ نمایندگان حامی ایجاد مناطق آزاد تجاری می گویند از 86 منطقه ویژه پیشنهادی، 61 منطقه در مناطق کمتر توسعه یافته است و این امر میتواند به توسعه کشور کمک کند.

مناطق آزاد تاجرانبرغم ظرفیتهای بالای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی برای تولید و صادرات، متاسفانه بررسی های کارشناسی در روند تعیین این مناطق صورت نگرفته و روند طی شده به شدت سیاسی بوده. هرچند در کوتاه مدت ممکن است این مناطق منافعی را برای ساکنانشان داشته باشند، ولی در درازمدت، دود قاچاق و اقتصاد غیرمولد به چشم همه خواهد رفت.  متاسفانه با چیره شدن دیدگاه امنیتی در میان مقام های کشور، حساب و کتاب ها در خصوص مناطق آزاد هم با همین نگاه امنیتی سنجیده خواهد شد و بار دیگر اقتصاد و تجارت آزاد واقعی قربانی سیاست می شود.

مهم ترین هدف ایجاد مناطق آزاد توسعه اقتصادی به واسطه دسترسی راحت تر به کالا و سرمایه گذاری خارجی و به منظور افزایش تولید و صادرات است که به تبع آن، اشتغالزائی، انتقال تکنولوژی و تعامل با بازارهای جهانی نیز تحقق می یابند.اما در شرایط کنونی کشور که تهدید افزایش فشارهای بین المللی، آینده نامعلومی برای تحقق اهداف اقتصادی ما رقم زده است، آیا می توان با تکیه بر ماهیت این مناطق به نقش و کارکرد آنها در مقابله با تحریم ها اطمینان داشت؟

خلیلی تاجران مناطق آزاد تجاریبه باور عبدالرسول خلیلی، کارشناس مناطق آزاد، یکی از مهم ترین بخش هائی که در دوران تحریم می تواند نقش موثری برای تقویت اقتصاد کشور داشته باشد مناطق آزاد کشور است، زیرا خارجی ها برای ورود به این مناطق نیاز به روادید ندارند؛ از این رو مناطق آزاد می توانند الگوی مناسب اقتصادی برای تبلیغ اقتصاد بخش خصوصی و غیر دولتی به حساب بیایند. خلیلی به قابلیت مناطق آزاد ایران در رسیدن به اهداف مد نظر خود در راستای توسعه بین المللی نمره قبولی می دهد. 

مدیر سرمایه گذاری دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد، محمد رضا عبدالرحیمی، یکی از اصلی ترین کارکردهای مناطق آزاد را همراه با توسعه اقتصاد ملی، پیوند اقتصادی با کشورهای جهان می داند. عبدالرحیمی می گوید در شرایط تحریم مراودات تجاری در مناطق آزاد نسبت به سرزمین اصلی از سهولت بیشتری برخوردار بوده و با درک الزامات این حوزه ریسک پذیری در این مناطق کمتر است.  

آقای جهانگیری در سفر اخیر خود به بندر انزلی و ملاقات با تعدادی از مدیران عامل مناطق آزاد با اشاره به نقش این مناطق به عنوان کانون اصلی توسعه کشور و منطقه گفت مناطق آزاد با توجه به قوانین و مقررات تسهیل کننده باید بتوانند در جذب گردشگر داخلی و خارجی و ایجاد صنایع تولیدی و صادرات محور نقش خود را به خوبی ایفا کنند. آقای جهانگیری در سخنان خود همچنین با تاکید بر وظیفه ملی مدیران برای برنامه ریزی صحیح در مقابله با تحریم ها و عبور از چالش های پیش روی کشور اظهار داشتند که باید با نظارت جدی زمینه های بروز فساد از میان برود.

یکی از زمینه های بروز فساد در حوزه مناطق آزاد، موضوع قاچاق است. بر خلاف باور عده ای که این مناطق را دروازه های تسهیل کننده قاچاق می دانند، مرتضی بانک مشاور رییس جمهور و دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی می گوید با استقرار گمرک در مناطق آزاد مشکل قاچاق کالا برطرف شده و این مناطق می توانند به تدریج جای برخی از کشور های منطقه در تجارت و نقل و انتقالات بانکی را بر عهده بگیرند.  آقای بانک می گوید شرایط کنونی این مناطق دارای امتیازاتی است که برای سرمایه گذار مهم است. اما از طرف دیگر، به عنوان نمونه فعالان صنعت نساجی و پوشاک میگویند صنعت نساجی و پوشاک از توسعه قاچاق دراین حوزه رنج می برد و شکوفائی این صنعت كه مي‌توانست با توجه به ساختار اقتصادی كشور و تمايل به داشتن واحدهای كوچك و متوسط به موتور ايجاد اشتغال ايران تبديل شود، به افول گرائیده است. در این زمینه، محسن نریمان مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس می گوید مناطق آزاد هیچ وقت گلوگاه قاچاق نبوده‌اند و این کم‌ لطفی در حق آنان ناشی از عدم شناخت مناطق آزاد و کارکرد صحیح آنهاست که در صورت اصلاح این نگاه می‌توان از مناطق آزاد برای کمتر کردن آسیب‌های تحریم و حتی مقابله با آن استفاده کرد.

حائری تاجرانتصمیم دولت برای ایجاد هشت منطقه آزاد تجاری جدید دربانه، مهران، جاسک، بوشهر، قصر شیرین، اینچه برون، زابل و اردبیل برای بهبود روابط اقتصای با همسایگان با عدم استقبال بسیاری از فعالان اقتصادی روبه رو شده است و افزایش این مناطق را غیر ضروری می دانند. برغم باور سید علی موسوی، معاون سرمایه گذاری سازمان منطقه آزاد اروند، مبنی بر اینکه مناطق آزاد در شرایط تحریم می توانند به عنوان دروازه و منفذی برای فعالیت اقتصادی و تجارت کشور دیده شوند، مجید رضا حریری، نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین، در مخالفت با افزایش تعداد مناطق آزاد می گوید اگر با دید کارشناسی و تخصصی به این مناطق بنگریم، عدم موفقیت در اجرای اهداف این مناطق را به طور واضح لمس می کنیم. 

شکی نیست که ویژگی های مناطق آزاد مانند معافیت های مالیاتی و تسهیل ورود مواد اولیه می تواند این مناطق را به بستر مناسبی برای فعالیت های اقتصادی و حضور در بازارهای بین المللی تبدیل کند، اما متاسفانه شرایط کنونی بین المللی، اقتصادی و ارزی کشور در این زمان نمی تواند هدف اصلی مناطق آزاد تجاری یعنی ایجاد سرمایه گذاری خارجی و افزایش صادرات را به نحوی موثر تحقق بخشد.  با این حال، موانعی که برای رسیدن به اهداف مورد نظر وجود دارد باید به نحوی کارشناسانه و با تصمیمات صحیح و قاطع از میان برداشته شوند.  مواردی مانند صدور مجوز، انتقال سرمایه،  نرخ مناسب ارز، رعایت استانداردهای بین المللی، ثبت سفارش و ده ها مورد دیگر که در حقیقت پایه های اصلی تعاملات تجاری مناطق آزاد هستند باید اصلاح شوند. متاسفانه در نبود این فاکتورها، مناطق آزاد تنها به فرصتی برای سودجویی های شخصی مدیران تبدیل می شود و تنها منبعی می شود برای فربه تر شدن خصولتی ها. 

آنچه باید در زمینه مناطق آزاد تجاری مورد نظر قرار گیرد رشد و شکوفائی اقتصادی است، به ویژه در این برهه از زمان که کشورمان با مشکلات اقتصادی دست به گریبان است. آیا بر این باور هستیم که مناطق آزاد تجاری میتوانند حال و روز اقتصادمان را بهبود بخشند؟  آیا مبارزه واقعی با قاچاق در دستور کار دولت قرار دارد؟ آیا زیر ساخت های مورد نیاز برای استفاده بهینه از مناطق آزاد تجاری را دراختیار داریم؟ آیا اولویتی برای فعالیت بخش خصوصی واقعی در مناطق آزاد قائل خواهیم شد؟ هر وقت توانستیم به اینها و ده ها پرسش دیگر پاسخ مثبت بدهیم آن وقت می توانیم به مناطق آزاد تجاری به عنوان دروازه های فعالیت های اقتصادی و حضور در بازارهای بین المللی و داروئی برای تسکین دردهای ناشی از تحریم ها بنگریم.    

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: