به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

آ.س.آن ظریف تاجراندر شرایطی که همکاری ها با غرب دشوار شده، مقام های کشورمان نگاه جدی تری به شرق می کنند و خواستار نزدیکی به روسیه و چین و کشورهای آسیایی هستند. دکتر ظریف پس از دیدارهایش با مقام های آ.سه.آن گفت نکته بسیار مهم در تمام دیدارهایش این بوده که همگی بر عزم خود برای حفظ برجام و استفاده از راهکارهای نوآورانه برای ادامه گسترش روابط اقتصادی خود با ایران تاکید دارند. هر چند حسن نیت آ.سه. آن. در ارتباط با مقابله با تحریم های احتمالی علیه کشورمان دلگرم کننده است، ولی شواهد تاریخی حاکیست که این کشورها نهایتا با جدی تر شدن فشارها، ناچار به تغییر موضع می شوند.

طی ماه های اخیر، مقام های کشورمان تلاش های برای تعمیق همکاری ها با شرق داشته اند. علاوه بر سفر آسیایی دکتر ظریف می توان به شرکت دکتر روحانی در نشست همکاری شانگهای و تلاش ها برای پیوستن به این سازمان اشاره داشت. واقعیت این است که هر چند ما نباید هیچگاه از همکاری نزدیک با شرکای آسیایی غافل شویم، ولی این تلاش ها نباید جایگزین همکاری ها با اروپا و چندجانبه گرایی شود. نباید از یاد ببریم که در دوران تحریم ها روسیه و چین از فشارها علیه ایران استفاده اقتصادی کردند و دلیلی ندارد که بار دیگر هم همان سیاست را در قبال ما تکرار نکنند. راه حل اصولی ایجاد یک تغییر پارادایم در سیاست خارجی است که طی آن با چندجانبه گرایی دیپلماتیک، از یک قربانی در معامله شرق و غرب، به یک بازیگر فعال بدل شویم. با سردادن شعار «نه شرقی، نه غربی» ما عملا در دوران های حساس، گزینه خود را به شرق محدود کردیم و شرق هم با داشتن دست بالا در تعامل با ایران، حداکثر استفاده را از انزوای ما برد.

روحانی اجلاس شانگهای تاجرانتلاشهای نافرجام ما برای پیوستن به اجلاس همکاری شانگهای، به نوعی با یک تناقض درونی همراه بوده: از سویی ما با افزایش فشارهای غرب، احتیاج بیشتری به تعامل با روسیه پیدا می کنیم ولی از دیگر سو، افزایش این تعاملها، به افزایش سلطه مسکو می انجامد که در تقابل با منافع ماست. اکنون ما به همراه افغانستان، مغولستان و بلاروس از اعضای ناظر سازمان همکاری شانگهای هستیم ولی مقام های کشور خواستار ارتباط نزدیکتر با این سازمان می باشند. به طور خاص پس از خروج آمریکا از برجام، لزوم ارتباط نزدیک تر با کشورهای سازمان همکاری شانگهای بیشتر احساس می شود. به هر حال باید توجه داشت که هشت کشور عضو این سازمان، نیمی از جمعیت آسیا و هشتاد درصد از جغرافیای قاره کهن را شامل می شوند و حدود ربع جی. دی. پی. جهان را به خود اختصاص می دهند. با توجه به اهمیت این سازمان، شانس ما برای ارتباط نزدیک تر با این گروه و به طور کلی با شرق چقدر است و چگونه می توانیم این شانس را افرایش دهیم؟

در ظاهر علائم مثبتی وجود دارد. چین و روسیه به عنوان اعضای موسس سازمان همکاری شانگهای در بیانیه مشترکی از برجام حمایت کرده اند. اینگونه حمایت ها در ملاقاتهای این هفته دکتر ظریف با رهبران آ. س. آن هم مشهود بود. در «گروه آ.س.آن به علاوه یک» چین نیز حضور دارد که خوشبختانه به عنوان مهمترین خریدار نفت ما، خواستار ادامه تجارت با ماست. ولی در ضمن مقام های پکن که درگیر جنگ تجاری با آمریکا شده اند، ادامه همکاری ها را مشروط به عدم نقض توافق های بین المللی می کنند و معلوم نیست که تا کجا در مقابل افزایش فشارها مقاومت کنند. سال گذشته میلادی، ما صادرات نفت خام خود به چین را 19 درصد افزایش دادیم و در فصل اول سال 2018 هم حجم تجارت میان ایران و چین ده درصد افزایش یافت و صادرات نفت ما به چین به طور متوسط 630 هزار بشکه در روز بود. این روند مثبتی است که باید دید با چه فراز و نشیبهایی در آینده روبرو می شود.

مودی ایران روحانی هند تاجراندر رابطه با اجلاس همکاری شانگهای، علاوه بر فرصت های و چالش های آشکار، مشکلات عمیق تری هم وجود دارد. متاسفانه چین و هند از انگیزه لازم برای پیوستن ایران به سازمان برخوردار نیستند و متاسفانه با افزایش فشارهای بین المللی ممکن است از عدم تمایل خود برای پیوستن ایران به عنوان پوششی به منظور خریدن نفت تخفیفی یا نسیه استفاده کنند. در ضمن باید توجه داشت که هند و چین انگیزه چندانی برای حمایت از بخش مولد اقتصاد ما ندارند و افزایش فشارهای آمریکا هم این کشورها را بی انگیزه تر می کند. پیشتر مقامهای هند از سرگیری پروژه مشترک بندر چابهار و عملیاتی شدن این پروژه تا سال 2019م. سخن گفته بودند ولی برخی گزارش ها حاکی از خطر توقف همکاری هاست.

البته بیشتر از هندی ها، مشکل اصلی شاید با روس ها باشد. در ظاهر مقامهای روسیه با پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگهای موافقت کرده اند ولی پیشینه رفتارهای مسکو و تغییر مواضعشان در قبال ما نگران کننده است. در سال 2009، روسیه به علت تحریم ها با عضویت ایران مخالفت کرد ولی در سال 2016 تغییر موضع داد و اکنون با افزایش فشارها باید نسبت به تغییر موضع احتمالی روس ها مراقب باشیم. به هر حال باید توجه داشت که روس ها به صادرات نفت وابسته اند و همانطور که بسیاری از ناظران منطقه ای هم اشاره کرده اند، با توجه به اینکه رقیب اصلی روسیه، سعودها هستند، هماهنگی با ما در اولویت سیاست های انرژی مسکو نیست و دستکم در این حوزه، روس ها با سعودی ها تعامل خواهند کرد.

ایران روسیه تاجرانیکی از نکات قوتی که مقام های کشور ما در گفتگو با همتایان آسیایی خود مورد اشاره قرار داده اند، پیش بینی مثبت بانک جهانی در خصوص رشد 4.1 درصدی اقتصاد ما در سال آینده میلادی است. البته باید توجه داشت که این پیش بینی بر اساس فاکتورهایی همچون تحرک در بازار مسکن و توسعه سیستم حمل و نقل (راه آهن) است که متاسفانه آینده این پیش بینی به علت نوسانات ارزش ریال و چالش های ناشی از آن در هاله ابهام قرار گرفته.

به هر حال به رغم چالش های گسترده در تعامل با شرق، ایران نباید هیچ یک از گزینه های خود را بسوزاند و همکاری ها بر اساس اصل چندجانبه گرایی باید ادامه پیدا کند. ولی نگاه ما برای تعمیق این دوستی ها نباید ناشی از شکل گیری دشمنی های جدید باشد. به عبارت دیگر ما نباید به علت فاصله گرفتن بیش از پیش از غرب یا افزایش تنش ها با عربستان به سوی شرق پنهاه ببریم. تجربه گذشته نشان داده که اینگونه اتحادها به سود ما تمام نمی شود زیرا دیگر کشورها اگر بدانند که ما از سر ناچاری در پی اتحاد با آنها هستیم، قطعا با داشتن دست بالا، حداقل ها را به ما خواهند داد و حداکثر سود را از رابطه ما نصیب خود خواهند کرد.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: