به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

ریزگرد تاجرانمشکلات زیست محیطی نه تنها بر سلامت جسم و روح مردم تاثیر منفی می گذارد، بلکه به افزایش شکاف میان مردم و حاکمیت نیز می انجامد، به ویژه اگر نگاه عمومی این باشد که این مشکلات ناشی از  سوء مدیریت و اتخاذ سیاست های نادرست بوده.  آنچه امروز به عنوان اینگونه مشکلات در کشورمان با آن مواجه هستیم تا چه اندازه قابل پیشگیری است؟ به رغم دشواری پاسخ این سئوال باید توجه داشت که رفع و یا دست کم کاهش بحران های زیست محیطی اکنون به یک ضرورت امنیتی بدل شده و ادامه چالش هایی همچون طوفان ریزگردها در خوزستان می تواند از یک مشکل غیر سیاسی، به یک چالش ساختارشکنانه تبدیل شود. در این راستا، مسئولان باید متوجه باشند که بحران های زیست محیطی به طور بالقوه یک تهدید حیاتی برای کل کشور است.

بحران ریزگردها یک شبه بوجود نیامده که یک شبه حل شود، ولی اگر مسئولان به عمق تهدید واقف باشند، با اولویت قرار دادن مافع ملی بر گرایش های سیاسی و ایدئولوژیک، در فکر سرعت بخشیدن به حل مشکل خواهند بود. 

چندی است که طوفان های ریزگرد جزیی از زندگی مردم دربسیاری از نقاط کشورمان شده اند، و دراین میان سهم خوزستان از سایر نقاط پر رنگ تر است.  در لابلای بلاتکلیفی سیاست گذاری های محیط زیستی و گفت و گو بر سر روش های بحث انگیز برای پایان دادن به بحران ریزگردها، این مردم خوزستان هستند که قربانی می شوند و با گذشت هر روز امید خود را به بهبود حداقلی وضعیت آب و هوا از دست می دهند. زمانی که آلودگی هوا و غلظت گرد و خاک راه نفس را بر کوچک و بزرگ می بندد و باعث بستن مدارس، ادارات و حتی مراکز خدماتی و درمانی می شود باید دریافت که با یک و وضعیت اضطراری روبرو هستیم.

چندین سال است که طوفان های گرد و غبار مهمان ناخوانده بسیاری از شهر های خوزستان بوده اند، تا حدی که دردیماه گذشته اداره کل محیط زیست استان خوزستان میزان غلظت گرد و خاک در اهواز را 66 برابر حد مجاز اعلام نمود. این طوفان ها که بارها باعث تعطیلی مدارس، تعلیق پروازها و قطع برق در اهواز شده اند بیش از همیشه مردم خوزستان را نگران این معضل زیست محیطی کرده است. به رغم برآوردهایی که ادعا می کند 70 درصد این گرد و خاک از کشورهای همسایه وارد می شود، به ویژه ترکیه که به دلیل سد سازی های بی رویه منجر به خشکاندن تالاب های عراق نیز شده است، به گفته محمد رضا ایزدی، عضو شورای شهر اهواز، 95 درصد از گرد و خاکی که در استان خوزستان و شهر اهواز به وجود می‌آید منشا داخلی دارد و فقط 5 درصد آن از کشورهای دیگر وارد می‌شود.

ریزگرد تاجرانیکی از علل اصلی این مشکل خشکسالی های پیاپی در منطقه است، اما پروژه های عمرانی مانند ساخت جاده و راه آهن، سد سازی های بیش از حد ، استفاده بی رویه از منابع آب زیر زمینی، و خشک کردن تالاب ها، به ویژه تالاب هورالعظیم نیز در وخیم تر نمودن  وضعیت بی تاثیر نبوده اند.  در بودجه 97 مبلغ 150 میلیون دلار برای مقابله با گرد و غبار جنوب کشور از جمله خوزستان برای پروژه هائی مانند احیای تالاب ها، جنگل ها، نهال کاری و مالچ پاشی در نظر گرفته شده، اما به اعتقاد نمایندگان خوزستان در مجلس، تخصیص بودجه 150 میلیون دلاری برای مهار ریزگرد های خوزستان به تنهایی کافی نیست و به گفته جواد کاظم نسب الباجی وسعت کار آنقدر زیاد است که تنها راهکار مهار ریزگردها نهال کاری نیست، بلکه باید اراضی آبیاری و مرطوب شوند و آب را نیز باید در اراضی خوزستان رها کنند وحق آبه تالاب های خوزستان نیز داده شود. 

به دنبال قول ریاست جمهوری برای تامین بودجه مورد نیاز برای مقابله با ریزگردها و تعلیق این بودجه در مجلس، آقای روحانی در زمستان گذشته در یک برنامه تلویزیونی به مردم اطمینان دادند که به هر قیمتی شده این طرح را ادامه دهند.  محمود حجتی، وزیر جهاد کشاورزی نیز با تاکید بر سخنان رئیس جمهور در همان زمان اعلام نمود که اعتبار مبارزه با ریزگردها حذف نخواهد شد.  در نهایت، با مجوز مقام رهبری اجازه برداشت 100 میلیون دلار از صندوق توسعه ملی برای مقابله با ریزگردها و 50 میلیون دلار برای بهسازی برق خوزستان صادر شد، با این امید که مردم خوزستان شاهد برداشتن گام های مثبتی در این زمینه باشند. اما متاسفانه این گام های مثبت، حداقل مطالبات را نیز برآورده نکرده است. در واقع، راه حل های موثرتر مستلزم تغییر اصولی در نگاه مسئولان سه قوا نسبت به مسئله مدیریت آب و اقدامات کشاورزی است.

مالچ پاشی تاجرانمحمد طهماسبی، مدیر ستاد مقابله با گرد و غبار، با اشاره به عوامل موثر در مهار ریزگردها در بهمن ماه گذشته اظهار نمود تمامی اقدامات برنامه ریزی شده برای مقابله با گرد و غبار باید تا پایان فروردین ماه 97 نهائی شود. طهماسبی معتقد است که افزون بر اقداماتی مانند نهال کاری و مالچ پاشی، باید بر مدیریت آب نیز تاکید شود.

به گفته قاسم ساعدی، نماینده دشت آزادگان، بحث گرد و غبار خوزستان به عنوان یکی از مشکلات کلان کشوری مغفول مانده بود.  در حال حاضر باید ببینیم دولت تصمیم دارد چگونه از این بودجه استفاده بهینه‌ای داشته باشد و آیا می‌خواهد نهال‌کاری در کانون‌های گرد و غبار را همانند نهال‌کاری ناموفق گذشته انجام دهد یا خیر.  ساعدی با اشاره به وسعت پدیده زیرگردها در خوزستان و افزایش سالانه آن که منجر به بروز بیماریهای قلبی و لاعلاج شده است تاکید نمود که باید از نهال‌کاری به شیوه گذشته اجتناب شود و از شیوه مدرن و پیشرفته مالچ‌پاشی که در کشورهای دیگر پاسخگو بوده در کانون‌های گرد و غبار استفاده کنند. با توجه به این موضوع است که همکاری با دیگر کشورها و استفاده از تجربیات آنها در مقابله با بحران های زیست محیطی بسیار ضروری می شود.

آیت الله عباس کعبی تاجرانمتاسفانه دعواهای سیاسی و جناحی هم مزید بر علت شده و به دردهای مردم منطقه افزوده است. آیت الله عباس کعبی، نماینده خوزستان در مجلس خبرگان رهبری گفته است اگر رئیس جمهور می خواهد مشکل ریزگردهای خوزستان را حل کند بهتراست آقای کلانتری را عزل کند.  آیت الله کعبی در انتفاد از سخنان کلانتری که با نادیده گرفتن سیاست های غلط انتقال آب رودخانه های خوزستان به نمایندگان آن استان در مجلس گفته بود شما آب زیاد دارید، کلانتری را فردی تناقض گو با دیدی غیر کارشناسانه خوانده است که صلاحیت مدیریت سازمان محیط زیست را ندارد.

مسئولان هر سه قوا باید متوجه باشند که بحران های زیست محیطی می تواند به تهدیدی حیاتی برای کل کشور بدل شود. همانطور که در زمان جنگ، جناح های مختلف سیاسی بر سر حفظ تمامیت ارضی و مقابله با دشمن توافق می کنند، در مسئله ریزگردها (و البته بحران آب) هم مسئولان باید چنین رویکردی داشته باشند و اختلافات جناحی و منافع گروهی را کنار بگذارند. در این مسیر، شفافیت نسبت به عملکرد گذشته و نقد صادقانه سیاست های غلط لازم است ولی کافی نیست. به طور خاص در مسئله ریزگردها ما باید با همسایگان خود نیز تعاملی سازنده ای داشته باشیم زیرا که این بحران هم ریشه های داخلی و هم ریشه های منطقه دارد و بدون همکاری با همسایگانمان قابل حل نیست. در واقع در جنگ با ریزگردها ما باید به دنبال متحدان منطقه ای باشیم.

باز هم باید تکرار کرد که مسئله ریزگردها می تواند به سرعت از یک معضل زیست محیطی به یک چالش عمیق سیاسی برای کشور تبدیل شود و مطالبات عادی و روزمره مردم می تواند به سرعت ماهیتی ساختارشکنانه به خود بگیرد و امنیت و کیان کشور و نظام را تهدید کند. بحران ریزگردها یک شبه بوجود نیامده که یک شبه حل شود، ولی اگر مسئولان به عمق تهدید واقف باشند، با اولویت قرار دادن مافع ملی بر گرایش های سیاسی و ایدئولوژیک، در فکر سرعت بخشیدن به حل مشکل خواهند بود. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: