به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

صادرات تاجراندر دنیای امروز یکی از باید های اقتصادی برای هر کشور حضور در صحنه بین المللی و حرکت موازی همگام با تغییرات و تحولات پیچیده ای است که با سرعت در جریان است.  یکی از مولفه های لازم برای همگامی اقتصادی با دنیا صادرات است که موفقیت عملکرد آن بستگی به بازار محوری و مزیت های رقابتی آن دارد. به زبانی ساده، هدف صادرات رشد و توسعه اقتصادی کشور از طریق فروش تولیدات و خدمات به کشورهای دیگر برای کسب درآمد ارزی با توجه به ایجاد توازن تجاری و تعادل اقتصادی در کشور است.  نگاهی به میزان صادرات و واردات کشور در چند سال گذشته، اما نشان می دهد که ما بیشتر کشوری مصرف کننده بوده ایم تا صادر کننده.

صندوق بین المللی پول در گزارش اخیر خود در نگاهی به اقتصاد ایران جزئیاتی را طرح کرده که در مقالات اخیر به مطالب کلی آن اشاره کردیم.  یکی از بخش های این گزارش به صادرات، به ویژه صادرات غیر نفتی ایران اختصاص دارد. در این گزارش، صندوق بین المللی پول می نویسد، سهم نسبتا پایین صادرات نقتی ایران به نسبت تولید ناخالص داخلی این کشورحاکی از اقتصاد تقریبا بزرگ و متنوع شدن آن دارد.  با این که در حال حاضر صادرات کالاهای ایرانی بیشتر از میانگین کشورهای منطقه منا است، اما بر طبق این گزارش بیشتر این کالاها مرتبط با بخش های نقتی ایران هستند.  توصیه این نهاد بین المللی برای توسعه صادرات غیر نفتی کشورمان رقابتی شدن آن در جهت رشد و تنوع بخشی، و جذب بیشتر سرمایه گذاری خارجی برای افزایش صادرات بخش خصوصی و توسعه ارتقاء فناوری های لازم در این زمینه می باشد.

محمد لاهوتی تاجرانبه گقته شماری از مسئولین و کارشناسان اقتصادی نیز کشورمان در عرصه صادرات هنوز به جایگاه مورد نیاز خود نرسیده است. چند ماه پیش غلامحسین شافعی ضمن ادای احترام و قدردانی از صادرکنندگانی که با وجود همه مشکلات همچنان در میدان هستند گفت: «ما در صادرات دنیا عددی نیستیم و سهم ما از تجارت جهانی 24 صدم درصد است».  به گفته محمد لاهوتی، رئیس کنفدراسیون صادرات ایران، صادرات تنها ابزار بهبود اوضاع اقتصادی در کشور است، اما ما هنوز از اهداف برنامه های صادراتی خود بسیار عقب هستیم و باید برای تحقق آنها در سال جدید تلاش های بسیاری انجام دهیم.  در جای دیگر لاهوتی می گوید: متاسفانه شرایط حاکم بر اقتصاد کشور بیشتر بر اساس واردات بوده و حتی در مقوله تولید و صنعتی شدن هم به تنظیم بازار داخل تلاش کرده ایم نه تولید صادرات محور و حضور در بازارهای جهانی.

پدرام سلطانی در تحلیلی می نویسد: تولید کشور در اندازه اقتصاد ما نیست.  ما صادرات کالایی را باید انجام دهیم که تولید کرده باشیم.  وقتی یک تولید قوی در کشور نداشته باشیم طبیعی است که کالاهایی هم برای صادرات پیدا نمی کنیم.

به راستی، اما چرا صادرات کشور ما حرفی برای گفتن در جهان ندارد؟

در مورد مهم ترین موانع توسعه صادرات، رئیس کنفدراسیون صادرات ایران می گوید براساس بررسی های اتاق بازرگانی و کنفدراسیون صادرات ایران، عوامل بسیاری مانع از افزایش صادرات و رشد تجارت خارجی می شود که در این میان می توان به سه عامل اصلی اشاره نمود: غیر واقعی بودن نرخ ارز، قیمت تمام شده هزینه های حمل و نقل، و مشکلات مربوط به تسهیلات بانکی.  مجتبی خسروتاج، رئیس کل سازمان توسعه تجارت نیز با تاکید بر مشکلات مربوط به تسهیلات بانکی و ارزی، عامل دیگر در کاهش رشد صادرات غیر نفتی را متنوع نبودن محصولات و مقاصد صادراتی می داند.  به باور خسروتاج، وقتی که صادرات غیر نقتی محدود به چند قلم عمده باشد و در طیف محصولات صادراتی تنوع وجود نداشته باشد، بزرگترین آسیب آن این است که با کوچکترین تغییری در قیمت های جهانی یا تغییرات دیگر در بازارها (مانند ظهوریک رقیب جدید که محصولات را با قیمت پایین تری عرضه کند) ارزش صادرات تحت تاثیر قرار گرقته و شاهد کاهش مقطعی صادرات خواهیم بود.  خسرو تاج همچنین یکی دیگر از مشکلات را عدم توان رقابتی صادرکنندگان می داند که به گفته وی مربوط به نبود قیمت مناسب و کیفیت مطلوب محصولات تولیدی کشورمان است. 

صندوق بین المللی پول تاجرانصندوق بین المللی پول در گزارش خود می افزاید کاهش موانع اداری در حوزه تجارت و نیز توافقات تجاری دوجانبه و چند جانبه می تواند به شرکت های ایرانی برای دسترسی به بازارهای بین المللی کمک کند.  به باور کارشناسان انجمن تولید کنندگان فولاد برای توسعه صادرات غیر نفتی در ابتدا باید فضای کسب و کار و تولید را مد نظر داشت، چرا که تولید داخل و صادرات در امتداد بکدیگر هستند.  در فضایی که کسب و کار شرایط مناسبی ندارد و تولید کننده توان تولید محصولات رقابتی در بازار جهانی را نداشته باشد نمی توان نسبت به نتیجه بخش بودن برنامه های رشد صادرات خوشبین بود.  بر اساس این باور وبا اشاره به این که توسعه صادرات غیر نفتی به عنوان یکی از گلو گاه های اقتصاد کشورکه باید از دو وجه داخلی و هموار شدن مسیرهایی که به بازارهای بین المللی وصل می شود مورد توجه قرار گیرد، این کارشناسان معتقدند نخست باید موانع سد راه رونق تولید از میان برداشته شود، زیرا صادرات یکی از حلقه های زنجیری است که در آن تولید و سیاست های اقتصادی دولت نقش مهمی دارد، و ضعیف بودن هر حلقه ضعف کل زنجیره را به دنبال دارد.  البته، نوع سیاست های دولت برای حمایت از تولید گاها مخالف با اهداف تجارت خارجی است و باعث نبود مزیت های رقابتی برای صادرکنندگان می شود.  این پژوهشگران اقتصادی نیز همصدا با سایر همتایان خود مشکلات بانکی و بالابودن هزینه های حمل و نقل را از موانع دیگر صادرات می دانند. 

صندوق بین المللی پول در گزارشی جداگانه از پیش نگری بر اقتصاد ایران در سال 2018 میلادی خاطر نشان می کند که اقتصاد ایران به رغم بهبود در ابعاد مختلف هنوز از چشم انداز مطلوب فاصله دارد و این چشم انداز نیازمند ثبات مالی است.  به پیشنهاد این نهاد بین المللی یکی از راه های رسیدن به ثبات مالی افزایش و تنوع صادرات است.  از طرفی، به گفته فرهاد نوری، مدیر کل دفتر خدمات بازرگانی سازمان توسعه تجارت ایران، تامین مالی یکی از چالش های پیش روی صادرکنندگان است.  در کنار آن، اما نقش سرمایه در این فعالیت اقتصادی نیز نباید فراموش شود.  معاون فنی صندوق ضمانت صادرات ایران، آرش شهرآیینی، می گوید فقط نگاه ها نباید به سمت تامین مالی باشد. به باور وی سرمایه گذاری عظیمی مورد نیاز است تا بتواند زمینه ساز توسعه صادرات غیر نفتی باشد. دراین راستا ایجاد تدارکات لازم برای ایجاد محیطی مناسب که شامل بهبود فضای کسب و کار و انجام اصلاحات بانکی برای سرمایه گذاران است نیز باید مد نظرقرار گیرد.  به گفته میرهادی سیدی، یکی از کارشناسان سازمان توسعه تجارت، سرمایه گذاری مستقیم خارجی کمک شایانی به توسعه صادرات می کند، اما کشور ما در این امر موفق عمل نکرده و نقصان جدی داریم.  سیدی همچنین بر این باور است که کشور ما نتوانسته شرایط مناسبی برای صادرکنندگان ایجاد کند. 

دلار تاجراناکثر فعالان بخش خصوصی واقعی یکی از اصلی ترین موانع صادرات را مشکلات سیاستگذاری های ارزی می دانند. هر چند شاید تصمیم اخیر دولت در کنترل نرخ دلار برای کوتاه مدت لازم تلقی شود (به ویژه با توجه به اینکه به گفته ولی الله سیف نوسانات اخیر نرخ ارز نه به دلیل اقتصادی که به دلایل غیر اقتصادی بوده) ولی به باور اکثر کارشناسان، نرخ دستوری ارز بر میزان صادرات تاثیر منفی دارد، اینگونه ارزشگذاری دلار، با نرخ تورم در داخل همگونی ندارد. در همین حال، همانطور که پدارم سلطانی اشاره کرده، بازگرداندن روش منسوخ پيمان سپارى به صادارت كشور نیز تصميم درستی به نظر نمی رسد و باعث افت تولید و صادرات بخش خصوصی واقعی و تشديد تخلفات گمركى و قاچاق می گردد. 

در راستای توصیه های صندوق بین المللی پول برای رشد و توسعه صادارت غیر نفتی، و از میان برداشتن مشکلات و موانع موجود آنچه مهم است تجمیع مولفه های لازم برای رقابتی شدن و تنوع بخشی تولیدات است که ضرورت آن مشورت دولت با بخش خصوصی واقعی برای اتخاذ تصمیم های کارشناسانه اقتصادی، اعتماد به نظرات کارشناسانه این بخش، و سپردن صحنه به دست نخبگان اقتصادی کشور است.

صندوق بین المللی پول تاجران صادرات

به گفته مجتبی خسروتاج، ضروری است ضمن همراهی جدی با پیشنهادات اصولی و طرح های صادرکنندگان برای کاهش هزینه های تولید و صادرات نسبت به رقابتی کردن محصولات تولیدی برای حضور قوی تر در بازارهای صادراتی قدم برداریم.  توسعه صادرات غیر نقتی زمینه ساز افزایش تقاضا برای تولید بیشتر بوده و بنابراین اشتغال بیشتر جوانان را در سال های آینده در پی خواهد داشت، و رفع بیکاری و همچنین رشد و توسعه و عمران کشور با زندگی راحت و استاندارد بالاتر برای مردم را موجب می شود، لذا ضروری است در توسعه آن بکوشیم.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

مؤثرترین راهکار حمایت از کالای ایرانی چیست؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: