به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

اقتصاد علم کمیابی است و جریان واقعی اقتصادی بر اساس تعامل میان منابع محدود و خواسته های نامحدود شکل می گیرد. اما در اقتصادی مثل ایران که برای دهه ها، دولتی و نفت محور بوده، این توهم بوجود آمده که منابع محدود نیست و از همین رو امکان اتخاذ گزینه های غیراقتصادی وجود دارد. همین نگاه باعث شده سیاست بر پاشنه ایدئولوژی بگردد و وعده ها برای اقتصادمحور شدن سیاست آنچنان که باید و شاید عملی نشود. ادامه بی توجهی به الزامات اقتصادی این شائبه را تقویت می کند که مسئولان تصمیم گیر، یا درک درستی از منابع محدود طبیعی و انسانی کشور ندارند و یا دغدغه ای جز منافع ملی دارند. در هر حال این وضعیت، شکاف میان مردم و مسئولین را عمیق تر کرده و به بی اعتمادی عمومی می افزاید.

سیاست تاجران اقتصاددر مقابل، در نظام هایی که واقعگرایی در نگاه تصمیم گیران و تصمیم سازان نهادینه شده، سیاست ها بر اساس درکی عملگرایانه از عوامل واقعی بازار شکل می گیرد. در این نظام ها سیاستمداران در تقابل با مردم نیستند زیرا مرجع هر دو گروه، واقعیات بازار است و از همین رو کمتر پیش می آید که سیاست های دولت دستوری باشد. البته در این نظام ها هم به علت فساد و سرخودی و زیاده خواهی اشخاص یا گروه های نفوذ، سیاست های غیر اقتصادی و دستوری به اجرا در می آید، ولی در مقایسه با نظام های ضد بازار، اینگونه سیاست ها، اساس راهبردی حاکمیت را تشکیل نمی دهد.

در ظاهر اینطور به نظر می رسد که بی اعتمادی مردم نسبت به تصمیمات حاکمیت ناشی از وضعیت نامطلوب اقتصادی کشور است. شاید این گزاره تا حدوی درست باشد ولی توضیح دهنده تمامی ابعاد بی اعتمادی مردم نیست. زمانی که حاکمیت در تصمیم گیری های خود نیازی به عملگرایی و احترام به نیروهای بازار نمی بیند، از مردم هم دور می شود و این امر برای مردمی که روز به روز بیشتر در جریان اخبار و جریانات مختلف اقتصادی و غیراقتصادی قرار می گیرند غیر قابل تحمل تر می شود.

آذری جهرمی تاجرانمردم از یک سو با تصدی گری افراطی و حضور حاکمیت در تمامی شئون زندگی خود روبرو هستند و از دیگر سو شاهدند که حکمرانانشان تمایلی به شفافیت ندارند. علاوه بر حوزه اقتصاد، در حوزه شبکه های اجتماعی به کرات شاهد این تصدی گری و عدم تمایل به شفافیت هستیم. آخرین نمونه مربوط به طرح عجیب مجلس در دادن مسئولیت صدور مجوز و مقررات صوت و تصویر در فضای مجازی به صدا و سیما بود که خوشبختانه با واکنش وزیر ارتباطات روبرو شد. محمدجواد آذری جهرمی در صفحه توئیتر خود نوشته که تصویب چنین اختیاراتی فراگیر برای صدا و سیما بدون ذکر تعریف دقیقی از مصادیق صوت و تصویر  مانع بزرگی در تحقق لایه های خدمات و محتوای شبکه ملی اطلاعات خواهد بود.

در حوزه اقتصاد هم که در بحث بودجه امسال شاهد بودیم چطور دولت از سیاست های واقعگرایانه اولیه خود عقب نشینی کرد و باز هم در بودجه نهایی 97، فرض را بر نامحدود بودن منابع کشور گرفت. در بحث بحران ارزش ریال هم که ابتدا دولت با غیر اقتصادی خواندن بحران ارزش ریال، از غیر واقعی بودن بهای دلار سخن گفت و سپس با تعیین دستوری نرخ ارز، در پی کنترل بازار برآمد. همانطور که دکتر غنی نژاد اشاره داشته، در ابتدا به‌نظر می‌رسید سیاست ضربتی ارزی موقتی و برای فائق آمدن بر یک مساله به اصطلاح امنیتی است، ولی بزودی این تصور بوجود آمد که این تدبیر موقتی و صرفا امنیتی نیست، بلکه سیاست ارزی دولت را برای سال‌های آینده تشکیل می‌دهد. تا زمانی که تقاضایی بالاتر از نرخ رسمی اعلام شده دولت وجود داشته باشد و دولت نتواند یا نخواهد به آن پاسخ دهد بازار غیر‌رسمی خواه ناخواه شکل خواهد گرفت. این واقعیت مساله‌ای است که دولت با پاک کردن صورت آن قادر به حل آن نخواهد بود.

آذزمند تاجرانتا زمانی که شعار سیاست اقتصاد محور به معنی واقعی کلمه به اجرا در نیاید، شکاف میان مردم و حاکمیت عمیق تر خواهد شد. حمید آذرمند در سرمقاله دنیای اقتصاد به درستی یادآور شده که اعتماد جامعه وابسته به اعتبار سیاست‌گذار است و این اعتبار زمانی شکل می‌گیرد که سیاست‌های اقتصادی، شفاف و پیش‌بینی‌پذیر باشد. فی المثل اگر سیاستهای تجاری و تعرفه‌های گمرکی و نحوه ثبت‌سفارش پی‌درپی و بدون دلیل تغییر کند، بی اعتمادی اقتصادی بیشتر می شود و یا اگر سیاست‌گذار هدف خود را حفظ تورم تک‌رقمی اعلام کند، ولی در مقابل پایه پولی با نرخی بالا و فزاینده افزایش یابد، هدف اعلام شده از طرف سیاست‌گذار برای فعالان بازار باورپذیر نخواهد بود.

برای خارج شدن از این دور باطل، ما نیاز به یک تغییر دیدگاه فلسفی نسبت به حکمرانی داریم تا از یک سو با نگاهی اقتصاد محور به سیاست بنگریم و از دیگر سو متوجه باشیم که تعامل نزدیک حاکمیت با مردم که تنها از طریق حمایت از شفافیت حاصل خواهد شد، نه یک شعار سیاسی، بلکه یک ضرورت تاریخی است.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

مؤثرترین راهکار حمایت از کالای ایرانی چیست؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: