به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

معاون اول رئیس جمهوری در همایش روز جهانی آینده گفت وضعیت منابع طبیعی اعم از آب و خاک یکی از مهم‌ترین سرفصل‌های مورد توجه در آینده‌ نگری است چرا که حیات کشور به این منابع وابسته است و بسیاری از شاخص‌های حیاتی کشور در حال تهدید هستند. سوال اینجاست که چرا ما در گذشته، به فکر آینده نبودیم و چرا همچنان همان رویکرد سهل انگارانه گذشته را دنبال می کنیم؟ جای خوشحالی است که جناب جهانگیری دستکم از بحران خاک هم سخنی گفتند زیراکه در شرایطی که بحران آب به علت اضطرار ذاتی خود بر دیگر چالش های زیست محیطی سایه افکنده، مسئولان سخن چندانی از بحران خاک نمی گویند. این در حالی است که فرسایش خاک در ایران ۲ و نیم برابر متوسط جهانی است و این امر در درازمدت، بحران خاک را به مهمترین چالش زیست محیطی کشور بدل خواهد کرد.

کلانتری تاجرانعیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفته در بسیاری از موارد از مرز بحران گذشته‌ایم اما در زمینه خاک همچنان در بحران قرار داریم. سوالی که باید از جناب کلانتری پرسید، این است که تعریف ایشان از «مرز بحران» چیست؟ آیا فرسایش 2 میلیارد تن خاک در سال که بیش از 50 میلیارد دلار برای کشور خسارت دارد گذار از مرز بحران نیست؟ آیا این نوع نگاه، مصداق نگاه نزدیک بینی نیست که آقای جهانگیری بدان اشاره دارند و ما را در حوزه آب به وضعیت کنونی کشانده است؟

محمد درویش، مدیر کل سابق مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه سالانه 58 میلیارد دلار از سرمایه‌های کشور با فرسایش خاک از بین می‌رود، تاکید می کند اگر چه موضوع آب مهم است اما بحران خاک جدی‌تر است. درویش معتقد است چیزی که در ورای بحران آب مغفول مانده است بحران خاک است. درویش با بیان اینکه تولید هر سانتی‌متر خاک 800 سال زمان نیاز دارد می افزاید: سالانه 58 میلیارد دلار خاک دچار فرسایش می‌شود اما این مسئله برای هیچ کس اولویت ندارد.

درویش تاجران فرسایش خاکاز میان رفتن پوشش گیاهی، تغییر کاربری رویشگاه‌های طبیعی و اراضی کشاورزی، جنگل زدایی و شهرسازی های بی رویه از جمله عوامل دست کاری در پوشش گیاهی و در پی آن فرسایش خاک بوده است. به گفته محمد درویش، بخشی از فرسایش خاک ما فرسایش بادی است. در واقع خشک شدن تالاب ها باعث شد عوامل جدیدی برای تولید گرد و خاک بوجود بیاید که می توان گفت کانون‌های بحران فرسایش بادی را تشدید کرد. در این میان سدسازی‌ها یکی از مهم‌ترین دلایل خشک شدن تالاب ها در پایین دست بوده که به همراه توسعه‌ کشاورزی، زدن چاه‌های عمیق و غیرعمیق باعث نابودی تالاب‌ها شده. دریاچه ارومیه، گاوخونی، هامون، بختگان، تشت، بهارلو، کمجان، هرژن، کافتر، شادگان و هورالعظیم از جمله تالاب‌هایی است که اکنون تبدیل به چشمه‌های تولید گرد و خاک شده است.

علاوه بر مسئله فرسایش، مشکل آلودگی خاک هم یکی دیگر از چالش های پیش روست. همانطور که پیشتر سعید متصدی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست اشاره کرده، حتی اگر بهترین آب را به زمین های کشاورزی تزریق کنیم، باز هم به دلیل آلودگی خاک به دلایل مختلف همچون مصرف بی رویه سم و کود، محصول ناسالم خواهیم داشت و متاسفانه امروز شاهد پیدایش و ظهور این مواد در سفره غذایی مردم نیز هستیم. متصدی با اشاره به این موضوع که کلیه خاک های اطراف تهران آلوده است هشدار داده که تا زمانی که شهره ها بدون برنامه توسعه می یابند، نمی توان انتظار داشت که عواقبی برای محیط زیست نداشته باشند. متصدی با اشاره به لزوم مدیریت صحیح پسامند گفته، سپردن اموری که قابلیت انجام آن توسط بخش خصوصی وجود دارد باید در اولویت محیط زیست کشور باشد و باید بخش خصوصی وارد کار و رقابت ایجاد شود. تنها در این شرایط است که می‌توانیم راجع به اقتصادی بودن یا نبودن مدیریت پسماند قضاوت کنیم.

فرسایش خاک تاجران

بحران خاک نیز همچون بحران آب نشانه یک بحران عمیق تر در اقتصاد و مدیریت کشور است. نبود برنامه ریزی های درازمدت و کارشناسی در همه حوزه ها برای ما دردسر آفرین شده و بخش محیط زیست هم از این قاعده مستثنی بوده است. تصمیم های غلط که یا ناشی از ناآگاهی تخصصی بوده و یا به علت سیاسی کاری های مسئولان گرفته شده متاسفانه عواقب جبران ناپذیری داشته و در بسیاری از موارد کشور را از وضعیت بحران گذرانده است. در این میان کارشناسان اقتصادی و سیاسی و نیز فعالان محیط زیست چاره ای جز اطلاع رسانی ندارند. در این راستا همه دلسوزان مردم و نظام باید از یک سو هشدار های کارشناسانه خود را به مسئولان بدهند و از دیگر سو با ارتباط نزدیک با مردم، آنان را نسبت به خطرات بحران های زیست محیطی آگاه کنند و سطح مطالبات را در این حوزه ها بالا ببرند تا بلکه مسئولان صدای مردم را بشنوند و تا دیر نشده دست به اصلاحات ساختاری بزنند.

مقاله همشهری درباره فروچاله:

فروچاله، مهیب ترین پدیده تخریب سرزمین

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

مؤثرترین راهکار حمایت از کالای ایرانی چیست؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: