به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

واقعیت تجارت هند و ایران چیست؟ مقامات و مسئولان کشور و حتی اعضای اتاق بازرگانی ایران چنان با آب و تاب از روابط تجاری ایران و هند در این هفته سخن گفته اند که انسان را به تفکر وا می دارد. هند، بدون شک، شریک تجاری بسیار مهمی است و توسعه روابط با این کشور باید در اولویت قرار بگیرد. در عین حال، ماهیت رابطه اقتصادی ما با هند به این اندازه که بعضی با آب و تاب از آن سخن می گویند دندان گیر نیست.

تلاش های ما برای بهبود روابط تجاری و اقتصادی با هند باید بر مبنای ارزیابی های دقیق و واقعبینانه باشد. باید به درستی بدانیم که در حال حاضر در چه وضعیتی قرار داریم و موقعیت واقعی ما چیست.  وعده های بسیاری در ملاقات های هیأت های دیپلماتیک داده می شود اما تعداد معدودی از این وعده ها به ظهور می رسند و محقق می شوند.  بیایید نگاهی به جایگاه کنونی رابطه اقتصادی خود با هند بیاندازیم.

نفت

هر گفتگو و رایزنی با هند با نفت آغاز می شود. صادرات نفت ما به هند تقریبا سه چهارم حجم تمام مراودات تجاری میان دو کشور است.  در سال گذشته، معادل 11 میلیارد دلار ارزش صادرات کالاهای ما به هند بوده که اکثر آن را نفت تشکیل داده بود و در این مدت ما حدود 3 میلیارد دلار کالا از هند وارد کردیم. 

مسئولان محترم در مورد افزایش تجارت با هند تا مرز 25میلیارد دلار تا سال 1396 اظهاراتی کرده اند.  در شرایط طبیعی این هدف کمی بلند پروازانه است اما می تواند هدف معقولی باشد اما واقعیت این است که ما در شرایطی طبیعی به سر نمی بریم.

به خاطر تحریم های برنامه هسته ای، هند واردات نفت خود از ایران را 43,5 درصد در سه ماهه گذشته نسبت به زمان مشابه در سال گذشته کاهش داده است. واردات هند در ماه گذشته 56,5 درصد در مقایسه با همین ماه در سال گذشته کاهش داشت. پیشتر، هند 11,2 درصد نفت خود را از ایران خریداری می کرد. این رقم در حال حاضر به 5,5 درصد کاهش یافته است.

وقتی پالایشگاه های نفتی هند تأسیسات خود را برای فراوری نفت خام خریداری شده از کشورهای دیگر تنظیم کنند احتمال اینکه بخواهند در آینده مجددا هزینه تغییر این تنظیمات را برای دریافت نفت بیشتر از ایران متحمل شوند بسیار کم است.  وقتی روابط ما با پالایشگاه ها از بین برود برقراری ارتباط مجدد به سادگی ضورت نخواهد گرفت.

با توجه به روند کاهش واردات نفت هند از ایران مشکل بتوان سطح تجارت کنونی را حفظ کرد چه رسد به افزایش 10 میلیارد دلاری در فاصله کوتاه چند ساله. 

کاهش ارزش روپیه هند

بخشی از پرداخت های نفتی هند به روپیه انجام می شود. این در حالی است که در دوسال گذشته روپیه 20 درصد از ارزش خود را در مقابل دلار آمریکا از دست داده است. کاهش ارزش روپیه در مقابل یورو نیز سه سال پیاپی با روند نزولی مستمر همراه بوده است. ما نه تنها طلای سیاه خود را با تخفیف به هند می فروشیم بلکه علاوه بر آن نیز بعد از عقد قرار داد به دلیل کاهش ارزش روپیه پول از دست می دهیم.  به غیر از خرید کالا از هند نیز کار دیگری نمی توانیم با روپیه انجام دهیم. مع الوصف مازاد تجارت چنان است که بیش از ظرفیت مصرف، روپیه خواهیم داشت.

کالاهای هندی

در صدر صادرات هند به ایران محصولات کشاورزی قرار دارد. معاملات تهاتری به خصوص روی محصولات کشاورزی متمرکز است. 

واردات برنج باسماتی از هند تنها به دلیل محدودیت گزینه های موجود برای مصرف روپیه است.  ایران در حال حاضر یک سوم برنج باسماتی هند را می خرد. یعنی یک سوم صادرات برنج باسماتی هند به ایران است و تا حدودی به همین دلیل قیمت برنج باسماتی هند در سال گذشته 140 درصد افزایش داشته. به دلیل مشکلات و موانع تجاری با دیگر کشورها، مجبور شده ایم با این قیمت از هند برنج بخریم. 

ایران وارد کننده عمده دانه های سویا از هند شده است. قیمت سویا در حال حاضر رکورد زده و امسال در بمبئی 23 درصد افزایش قیمت داشته است. در حالیکه دیگر کشورها واردات خود را به خاطر این افزایش بها کاهش داده اند (کل صادرات سویا در هند 11 درصد کاهش داشت) ما حدود 400 درصد واردات سویا از هند را در مقایسه با شال گذشته افزایش داده ایم. 

علاوه بر پرداخت قیمت بالا برای این کالاها، شرکت های صادراتی سویا و برنج هند به خاطر تحریم ها کالاهای خود را بین 10 تا 15 درصد گران تر از قیمت جبازار جهانی به خریداران ایرانی می فروشند.  حال ما مانده ایم و کالاهای هندی به دو برابر قیمت.

بعد از جلسات اخیر دولت گزارش شد که ما معاملات تهاتر خود را به حوزه محصولات نساجی نیز گسترش خواهیم داد.  این قدمی در مسیر درست است اما تأثیر چندانی در کل رابطه تجاری ما با هند نخواهد داشت و ممکن است سال ها طول بکشد تا محصولات نساجی هند را در بازار کشور ببینیم.  یکسال از توافق تهاتر نفت در برابر دارو گذشته است و هنوز تغییر عمده ای در میزان دسترسی به دارو در کشور رخ نداده است. 

خبر نگران کننده دیگر این است که ما توافق کرده ایم هند به ازای پرداخت های معوقه نفتی خود، خودرو به ایران صادر کند.  هند به دنبال گسترش بازار صادراتی خودروهای خود است و اجازه دادن به شرکت های هندی برای حضور در ایران و فروش خودرو به جای پرداخت های نفتی چندان معامله منصفانه ای نیست.  خودروسازان کشور برای رقابت نیازی به چالشی دیگر ندارند.

نتیجه اینکه

ظرفیت های توسعه تجارت با هند بسیار است اما تا ما اذعان نکنیم که نفت و تحریم ماهیت اصلی رابطه تجاری و اقتصادی ما را با هند تعریف می کند نخواهیم توانست پیشرفت چندانی در توسعه این رابطه داشته باشیم.  مناسبات تجاری ما با هند در صورتی که تحریم ها شرکای تجاری و نقل و انتقالات مالی را محدود و معدود نکرده بودند قطعا ماهیتی متفاوت می داشت. لازمه توسعه روابط تجاری با هند برطرف کردن تحریم ها است.  اگر در شرایط تحریم به گسترش این روابط با هند ادامه دهیم کفه سود این رابطه آنچنان به سمت هند سنگینی خواهد کرد که متعادل کردن آن در دوران پسا تحریم دشوار خواهد شد. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: