به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

منطقه زاگرس در بر گیرنده رشته کوه های سر به فلک کشیده ای است که وسیع ترین رویشگاه گونه های بلوط در ایران می باشد. در این گستره، استان های فارس، لرستان و خوزستان دارای بزرگترین رویشگاه های جنگلی و درختی می باشند. 

زاگرس تاجرانجنگل های زاگرس با 5 میلیون هکتار مساحت که حدود 40 درصد کل جنگل های ایران را شامل می شود، وسیعترین ناحیه رویشی کشور است که با گونه های متنوع گیاهی و جانوری زیست بوم های بی نظیری را فراهم می کند، اما متاسفانه به دلایلی همچون پروژه های عمرانی و خطوط لوله، چرای بی رویه دام ها، قاچاق چوب و تهیه زغال و دیگر استفاده های بی رویه و غیرقانونی در معرض نابودی قرار دارند. برای مقابله با روند ویرانگر جنگل زدایی، سه راه کار ضروری به نظر می رسد: تصویب و اجرای درست قوانین به روز حفاظت از محیط زیست، توجه به شرایط معیشتی مردمی که به جنگل تراشی پناه می آورند، و فرهنگ سازی برای حفظ محیط زیست به عنوان سرمایه ملی. 

ناظران مسائل محیط زیستی و مسئولان مربوطه مدت هاست که نسبت به خطرهای جدی جنگل زدایی هشدار داده اند. مهرداد فتحی بیرانوند، مدیر کل محیط زیست استان لرستان می گوید جنگلهای این استان با خطر ریزگردها مواجه هستند ولی واقعیت این است که از میان رفتن جنگل های زاگرس، خود خطر طوفان های ریزگرد را افزایش می دهد. سال گذشته شیرین ابوالقاسمی، مدیر حفاظت از تنوع زیستی زاگرس با اشاره به اینکه روند تخریب جنگل ها در سال های اخیر بیش از گذشته بوده است گفت نابودی 6 میلیون و 500 هزارهکتار از جنگل های حوزه زاگرس در 70 سال اخیر یک فاجعه جدی زیست محیطی است. متاسفانه روند جنگل زدایی ها با ادامه سیاست گذاری های ناکارآمد، نبود قوانین حفاظتی و نظارتی مربوطه و نیز عدم اجرای قوانین موجود تشدید می شوند. 

تاجران جنگل زاگرساز جمله نگرانی ها، اجرای طرح های انتقال خط لوله گاز و نفت به مناطق شمال و شمال غرب کشور است که آینده جنگل های زاگرس را بیش از پیش مورد تهدید قرار می دهد. یکی از این پروژه ها که قرار است در منطقه میان اهواز و کوهدشت اجرا شود پروژ خط انتقال لوله گاز طبیعی است که اگر بدون ارزیابی اثرات زیست محیطی انجام شود صدمات جدی و شدیدی به اکوسیستم منطقه وارد خواهد کرد.  به گفته معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان، رعایت نتیجه چنین ارزیابی هایی توسط مجریان طرح ها و پروژه ها الزامی است.  قائد رحمتی می گوید قطع اشجار بلوط منجر به تغییر اکوسیستم و فرسایش خاک خواهد شد و این اثر با شدت متوسط، قطعی، دایمی و مستقیم پیش بینی می‎شود، بنابراین بررسی در محدوده‎های دارای جنگل‎های بلوط و جلوگیری از جنگل تراشی باید انجام گردد. کارفرمای این طرح شرکت مهندسی توسعه گاز ایران است که یکی از شرکت های وابسته به وزارت نفت می باشد. به گفته رحمتی به دلیل حساسیت های زیستگاهی مسیر عبور، این شرکت این طرح را با هماهنگی مسئولین دیگر بازنگری و تهیه نموده است، اما آیا می توان امیدوار بود که این پروژه و دیگر پروژه های عمرانی دولت ملاحظات زیست محیطی را رعایت کرده و تلاش هایی در حفظ جنگل ها و سایر زیست بوم های طبیعی انجام شود؟ 

یک فعال محیط زیست با ابراز نگرانی از نابودی جنگل های بلوط در منطقه عثمانوند به دلیل عبور خط لوله گاز می گوید: «از حدود سال 92 کار قطع درختان منطقه عثمانوند برای عبور خط لوله گاز آغاز شد و علی رغم اینکه منابع طبیعی مدتی جلوی این کار را گرفت، اما اکنون دوباره کار تخریب این جنگل‌ها از سر گرفته شده است.»  به گفته زهرا میر معینی طبق قرارداد، پیمانکار باید قطع درختان برای عبور خط لوله را به عرض 17 متر انجام می‌داده، اما در برخی از مسیرها عرض قطع درختان به طور میانگین 50 تا 60 متر است و حتی در برخی از مناطق به 150 متر هم می‌رسد و این امر آسیب به جنگلها و محیط زیست را دو چندان می کند. جنگل های منطقه عثمانوند که زمانی منطقه ای بکر و زیستگاه گونه های متنوعی از جانوران بود، اکنون می تواند در معرض نابودی قرار گیرد. 

عوامل طبیعی مانند گرمای هوا و خشکسالی نیز وضعیت درختان منطقه زاگرس را با مشکل مواجه ساخته است، و این بلایای طبیعی به همراه بی توجهی مسئولان روند تخریب جنگل ها را تسریع نموده است.  برغم اختصاص اعتبار 75 میلیارد تومانی توسط دولت و سازمان جنگل ها در سال 1393 و امضای تفاهم نامه همکاری توسط استانداران 12 استان منطقه زاگرس برای احیای جنگل ها، هیچ گام مثبتی در این زمینه برداشته نشد.  به گفته سید اسدالله هاشمی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کهگیلویه و بویراحمد، آفات، خشکسالی، عدم زادآوری و افزایش دما مشکلاتی است که زیست بوم منطقه زاگرس را تهدید می کند.  متاسفانه بیکاری، فقر و محرومیت نیز باعث شده تا بومیان زاگرس در کهگیلویه و بویر احمد ناچار به قطع درختان جنگل برای تامین سوخت و در بعضی موارد کسب درآمد شوند و در اغلب روستاها مردم به دلیل نداشتن بضاعت مالی جهت تامین سوخت مصرفی خود اقدام به قطع درختان می کنند. از آن بدتر اینکه بعضی از اهالی برای توجیه قانونی تخریب جنگل اقدام به خشکاندن درختان جنگل با نفت و گازوئیل می کنند و سپس برای قطع و انتقال آن اقدام می کنند.

استان آذربایجان غربی هم با 100 هزار هکتار پوشش جنگلی وضعیت بهتری ندارد.  80 هزار هکتار از جنگل های دامنه زاگرس آذربایجان غربی در معرض شیوع آفت های بلوط هستند.  به گفته رحمان وهاب زاده، مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزی آذربایجان غربی، ادامه این روند تهدید جدی برای پوشش جنگلی این مناطق محسوب می شود.  وهاب زاده همچنین شرایط اقلیمی، خطرات زیست محیطی از جمله ریزگردها، جنگل تراشی و عدم چاره جویی برای درمان آفت بلوط را عواملی می شمارد که به صورت تدریجی و روزانه سطح بیشتری از جنگلهای استان را در معرض تهدید قرار می دهند.

پدیده دیگری که آسیب های جدی به جنگل های زاگرس وارد آورده سوسک های چوب خوار است که همه استانهای زاگرس نشین و بیشتر از هر جا استان کهگیلویه و بویراحمد را مورد هجوم قرار داده و تاکنون زیانها و آسیب غیر قابل جبرانی بر جنگل ها به ویژه درختان بلوط وارد کرده است.  تداوم این وضعیت می تواند این ثروت عظیم و خدادادی را در حوزه زاگرس نشینان به نابودی بکشاند و لازم است سازمانهای مرتبط برای این موضوع چاره ای بیاندیشند.

تاجران زاگرسعلاوه بر آفات طبیعی، قطع و سوزاندن عمدی درختان برای تهیه زغال نیز خطر جدی برای جنگل ها به شمار می رود و متاسفانه نبود حفاظت جدی از جنگل ها و عدم اعمال قوانین و مقررات لازم باعث برخی اقدامات تخریب گرایانه و سوء استفاده های بی رویه می شود.  چند ماه پیش در شهرستان ایذه  یک کوره زغال سازی غیر مجاز کشف و تخریب شد. به نقل از سرپرست اداره منابع طبیعی و آبخیزداری ایذه، قاچاق چوب و زغال عامل تخریب جنگل های بلوط در منطقه است. وی تاکید کرد: سودجویان برای رسیدن به سودهای کلان و بازار سیاه پر رونق زغال اقدام به قطع درختان و زغال گیری می کنند.  پوشش جنگلی شهرستان ایذه که در منطقه کوهستانی زاگرس واقع شده  سالهاست که مورد هجوم قاچاقچیان بوده است. 

برای یافتن راه حل های عملی در حفاظت از جنگل ها و ثروت های طبیعی کشور باید به ریشه یابی و درک علل معضلات پرداخت. اگر سوخت کافی با قیمت مناسب در دسترس روستائیان و بومیان باشد، کمتر شاهد قطع درختان با ارزش جنگل و زغال گیری خواهیم بود. علاوه بر این، اصلاح قانون حفاظت از جنگلها هم از اهمیت زیادی برخوردار است. به روز کردن این قوانین حفاظتی و نظارتی، در کنار اجرای درست و عادلانه این قوانین مهمترین ضامن حفظ محیط زیست است. محیط زیست از جمله حوزه هایی است که حضور پررنگ نهادهای دولتی تاحدزیادی قابل توجیه است. اگر این نقش به تامین زیرساخت های اقتصادی لازم و اجرای دقیق قوانین مربوطه بیانجامد، در آن صورت می توان به نهادینه شدن تدریجی فرهنگ احترام به محیط زیست به عنوان سرمایه ملی نیز امیدوار بود. 

جنگلهای هیرکانی و سرمایه هایی که در حال نابودی است

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: