به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

عراقچی هیدروپلیتیک تاجران گاپاخیرا عباس عراقچی در مصاحبه ای با ایسنا از دغدغه همیشگی خود، یعنی دیپلماسی آب سخن گفته و در خصوص فرصتها و تهدیدهای موجود در این حوزه توضیح داده است. بحران آب می تواند به قدری جدی باشد که مقدمه جنگهای احتمالی در خاورمیانه باشد ولی در ضمن چالش کمبود منابع آب می تواند به فرصتی برای همکاریهای منطقه ای تبدیل شود. طی این سالها ما هنوز دیپلماسی مشخص و درازمدتی در حوزه آب تدوین نکرده ایم. لازم است فعالیتها در این حوزه با سکانداری وزارت امور خارجه با جدیت بیشتری پیگیری شود.

پیشتر از تعامل ایران و افغانستان در خصوص منابع آب مشترک دو کشور صحبت کرده بودیم و در این مختصر بد نیست نگاهی بیاندازم به پروژه های سدسازی ترکیه و نیاز ایران به پیگری جدی تر دیپلماسی آب با مقام های آنکارا، زیرا که سدسازی های ترکیه تاثیرات مستقیمی بر روی آب و هوای ایران داشته و خواهد داشت.

ترکیه پروژه های سدسازی زیادی را بر روی دجله و فرات اجرا کرده و یا در دست اجرا دارد. این طرحهای سدسازی، مجموعا «پروژۀ آناتولی جنوب شرق» یا «گاپ» نام دارند. در این حوزه ترکیه به عنوان کشور بالادستی باید نگرانیهای ایران را مورد توجه قرار دهد ولی تاکنون به نظر نمی رسد که توافقهای لازم میان دو کشور صورت گرفته باشد. سوال اینجاست که چرا برغم مذاکرات ایران با ترکیه درباره طیف گسترده ای از مسائل امنیتی و اقتصادی، مسئله منابع آب و طرح گاپ هیچکاه به طور جدی روی میز مذاکرات نبوده است؟ 

روحانی ریزگرد هیدروپلیتیکاخیرا دکتر روحانی با اشاره تلویحی به طرح گاپ گفته بود اینکه در منطقه ما کشوری طرح احداث 22 سد را داشته باشد، می‌تواند تأثیرات بسیار مخربی بر رودخانه دجله و فرات گذاشته و عراق و ایران و بسیاری از کشورها را تحت تأثیر قرار دهد. هر چند مقامهای ترکیه این نگرانی دکتر روحانی را بی مورد قلمداد می کنند، ولی عباس عراقچی تاکید می کند که ایران هنوز نسبت به اطمینان خاطری که مقام های آنکارا می دهند قانع نشده است.

هر چند در خصوص منشاء توفان های ماسه ای خاص اختلاف نظر وجود دارد ولی به نظر می رسد که به طور متوسط، ریزگردها در مناطق غربی کشور بیشتر منشاء خارجی دارد. بر اساس تحقیق دانشگاه سیستان و بلوچستان، 75 درصد ریزگردهای کشور از عراق، عربستان، سوریه و اردن وارد ایران می شود. در همین حال تصاویر ماهواره‌ای از سال 1380 تا 1395 نشان می‌دهد ضریب پوشش گیاهی کشور روند کاهشی دارد که این امر به دلیل سدسازی‌های کشور ترکیه است. هر چند مطالعات گسترده تری در این زمینه باید انجام شود، ولی سوال اینجاست که چرا با وجود یافته های کنونی، هنوز تلاش های جدی دیپلماتیک صورت نگرفته و کارشناسان وزارت امور خارجه به طور پیگیری نگرانی های خود را با همتایان ترک خود مطرح نکرده اند؟

کریمی پور تاجران آبهمانطور که محمد حسین کریمی پور هشدار داده ما همچنان از نبود دیپلماسی مشخص آب و محیط زیست و ضعف اولویت بندی در این حوزه رنج می بریم. خرداد ماه امسال بود که مهندس چیت چیان با اشاره به اثر تخریبی سدسازی ترکیه بر هورهای مشترک ایران و عراق گفته بود تاکنون مذاکره ای با مقام های آنکارا صورت نگرفته است و موضوع در درست بررسی است. معصومه ابتکار هم که در دولت یازدهم مسئولیت سازمان حفاظت محیط زیست را داشت گفته بود سازمان مطبوعش در خصوص سدسازی های ترکیه پیگیری های لازم را انجام داده ولی رایزنی با ترکیه بر سر حقابه باید توسط وزارت امور خارجه انجام شود. هر چند عباس عراقچی از ادامه رایزنیها با طرفهای ترک سخن گفته ولی به جزئیات این مذاکرات اشاره نکرده است.

میان رودان تاجران آب گاپعلاوه بر پیگیری تلاشهای دیپلماتیک از سوی وزارت امور خارجه، نقش تشکل های مردم نهاد که در راستای حفظ محیط زیست عمل می کنند هم بسیار مهم است. در این راستا می توان به برپایی کارزارهایی همچون کمپین میان رودان اشاره کرد که جا دارد بیشتر رسانه ای شود. هومان خاکپور، فعال حوزه محیط زیست و ایده‌پرداز کمپین میان‌رودن معتقد است دولت ترکیه از نابسامانی‌های موجود در عراق و سوریه سوء استفاده کرده و از رعایت حق‌آبه این کشورها خودداری می‌کند. به نظر می رسد که ادامه ناآرامی های منطقه ای بر اولویت بندی های ما نیز تاثیر منفی گذاشته و باعث بی توجهی ما به چالش های بسیار جدی و درازمدت همچون ابعاد فرامرزی بحران آب شده است.

ما با ترکیه در رابطه با طیف وسیعی از موضوعات همچون سوریه، عراق، مبارزه با تروریسم و مسائل کردستان رایزنی ها و تعاملات فعالی داریم و لازم است در حوزه دیپلماسی آب هم فعال تر وارد مذاکره شویم و نباید اولویت هیدروپلتیک و مسائل آب و هوایی مربوطه دستکم گرفته شود. سیاستی که ما باید مبلغش باشیم پیگیری بازی برد – برد منطقه ای است، به گونه ای که کشورها به جای اینکه بخواهند به قدرتمندترین کشور منطقه تبدیل شوند، خواهان تبدیل شدن به کشوری آباد در قدرتمند ترین منطقه جهان باشند.

 

بیشتر بخوانید

رود هیرمند و خشکسالی دیپلماسی

از آب تا آبادانی

آب حقیقی و آب مجازی

 

 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از روند همکاری های دولت با بخش خصوصی راضی هستید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: