به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

ایران از لحاظ آمورش علوم و مهندسی یکی از کشورهای پیش روی منطقه بوده و هست و حضور جوانان تحصیل کرده ایرانی در دانشگاهها و شرکتهای تراز اول جهان نشان از سطح توانایی های علمی ما دارد. ولی سوال اینجاست که چرا ما در انقلاب چهارم صنعتی حضوری بسیار کمرنگتر از برخی از همسایگانمان همچون امارات متحده عربی داریم؟

با امکان پذیر شدن کاربردهای مهندسی در حوزه هایی همچون هوش مصنوعی، ابر داده ها و پدیده اینترنت اشیاء، بشر وارد انقلاب چهارم صنعتی شده است. در این دوران نوآوری های سخت افزاری و نرم افزاری به گونه ای تفکیک ناپذیر با هم امتزاج یافته و  نسل جدیدی از محصولات صنعتی و غیر صنعتی هوشمند را به بازار عرضه کرده است.

انقلاب چهارم صنعتی نیز همچون دیگر انقلابات، مراحل مختلفی را پشت سر خواهد گذاشت و شاید هنوز خیلی زود باشد که درک کاملی از دامنه و عمق این انقلاب داشته باشیم. ولی در همین مراحل اول هم می توان دید که شرکتهای فن آوری پیش رو  که عمدتا در اروپا و آمریکا شمالی و شرق دور هستند، پرچم دار این انقلاب می باشند و کشورهای خاورمیانه به طور عام و ایران به طور خاص در حد مصرف کنندگان درجه چندم محصولات انقلاب چهارم صنعتی باقی مانده اند. ما باید سریعتر اقدام کنیم و با فراهم کردن زیرساخت های لازم برای فن آوری پیشرفته اطلاعات، هم شرایط تولید و هم شرایط مصرف محصولات انقلاب چهارم صنعتی را ایجاد کنیم.

پردیس ظریف تاجرانتوجه به اقتصاد دانش بنیان که در برنامه دولت دوازدهم هم مورد تاکید قرار گرفته، چهارچوب خوبی برای تلاش های دولت در مسیر توسعه فن آوری های ارزشمند در انقلاب صنعتی چهارم خواهد بود. واقعیت این است که حتی اگر ما حضور پررنگی در تولیدات صنعتی این دوران نداشته باشیم، صرف استفاده از محصولات نیز مستلزم داشتن زیرساخت های مناسبی همچون دسترسی به اینترنت سریع و قابل اتکا می باشد. دکتر ظریف که این هفته در اجلاس سالیانه پارک فناوری پردیس از دستاوردهای شرکت های پیش روی فن آوری کشورمان قدردانی می کرد گفت در حوزه دانش‌بنیان توان رقابت ما بسیار بالا است و ممکن است در خیلی از حوزه‌های دیگر به زیرساخت‌های بسیار پرهزینه‌ای برای رقابت نیاز داشته باشیم، اما در این حوزه زیرساخت ما دانشی است که به خوبی در کشور وجود دارد. باید توجه داشت که هر چند دانش اصلی ترین زیرساخت اقتصاد دانش بنیان است ولی فراهم شدن زیرساخت های سخت افزاری لازم و نیز امکان تعامل نیروهای خلاق کشورمان با همتایان خارجی و دسترسی به آخرین یافته های حوزه های مربوطه از ضروریات پیشبرد اقتصاد دانش بنیان است.

جهرمی آذری تاجرانبا توجه به پیشرفتهای تصاعدی حوزه فن آوری اطلاعات و امتزاج این فن آوری ها با محصولات صنعتی سنتی تر که به ظهور پدیده هایی همچون اینترنت اشیاء و محصولات روباتیک انجامیده، لازم است ما نگاهی جدی به جایگاه خود در جریان انقلاب چهارم صنعتی داشته باشیم. در این مسیر دولت هم باید یک نقش تسهیل کننده ایفا کند. محمد جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فن آوری اطلاعات می گوید، ما با بررسی همه گیر بودن و همه زمانی فناوری‌های نوپدید در انقلاب صنعتی چهارم، به این نتیجه می رسیم که یکپارچگی در اهداف کلان، استراتژی‌ها، ساختارها و مقررات، موجب ایجاد پویایی و تحرک در بازار (حضور توأمان رقابت و نوآوری)، جذب سرمایه‌گذاری متداوم و پیوسته در این حوزه می شود و در نهایت رضایت مشتری را از خدمات و سرویس‌های ارائه شده به همراه خواهد داشت. آذری جهرمی به درستی یادآور می شود که تغییر پارادایم ها در جهان صنعت و فن آوری تاثیر چندانی بر ساختار نهادی بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران و وزارتخانه ذیربط نداشته است. با ادامه تحولات حوزه فن آوری اطلاعات این شکاف بیشتر هم خواهد شد و وزارت ارتباطات و اطلاعات باید با سرعت عمل و انعطاف بیشتری خود را با پارادام های جدید تطبیق دهد.

انقلاب چهارم صنعتی سایت تاجران

بر اساس تحقیقی که از 559 شرکت صنعتی صورت گرفته، آمریکا و آلمان با بهره گیری از نیروهای پیش برنده انقلاب چهارم صنعتی، پرچمدار تحولات صنعت هستند. کارشناسان مجمع جهانی اقتصاد بر این باورند که «شاخص آمادگی شبکه ای» یک کشور، رابطه ای نزدیک با جایگاه آن کشور در هرم صنعتی انقلاب چهارم دارد. شاخص آمادگی شبکه ای با استفاده از ۵۳ نشانگر، از جمله کیفیت بالای محیط تنظیم مقررات و کسب‌وکار (به‌منظور تأثیر نفوذ کامل ICT درجامعه و اثر واقعی آن در اقتصاد)، مقرون‌ به ‌صرفه بودن فناوری اطلاعات، مهارت‌ها و زیرساختها و آمادگی محیط ارزیابی می شود. برآوردها نشان می دهد که برغم افزایش مولفه هایی چون ضریب نفوذ و دسترسی در حوزه فناوری اطلاعات و نیز ارتقای زیرساختهای ارتباطی، شاخص آمادگی شبکه ایران نسبت به سالهای قبل آنطور که باید پیشرفت نداشته و ما در بین ۱۳۹ کشور جهان در جایگاه ۹۲ قرار داریم ( رتبه ایران در سال ۹۴ از میان ۱۴۳ کشور ۹۶ و در سال ۹۳ از میان ۱۴۸ کشور ۹۳ بود) در میان کشورهای تولیدکننده نفت خاورمیانه، امارات متحده عربی با کسب مقام بیست و ششم پیشتاز است.

انقلاب چهارم تاجرانبا توجه به موئلفه های فوق می توان دید که ما حضور پررنگی در انقلاب چهارم صنعتی نداریم. البته در دوران پسابرجام و پس از رفع تحریم های ظالمانه علیه کشورمان، امکان ارتباط و مشارکت بیشتر با شرکت های پیشرفته در فن آوری اطلاعات فراهم شده است. در دومین کنفرانس انقلاب صنعتی چهارم که اسفند ماه در تهران برگزار شد، موسسه غیر انتقاعی «رهبران پروژه اروپایی» با صندوق کارآفرینی امید تفاهمنامه امضا کرد. این موسسه غیر انتقاعی که از طریق ایجاد ارتباط میان دانشگاهیان و صاحبان صنایع در راستای حمایت از توسعه پایدار جهانی تلاش می کند در تهران شعبه دارد.

بر اساس تحقیق شرکت پرایس واتر هاوس کوپرز که بر اساس داده های  26 کشور جهان در سال 2016 انجام شده، طی 5 سال آینده، درآمد سالانه حاصل از تراکنش های دیجیتال 17 میلیار دلار افزایش خواهد یافت و در ضمن به همین اندازه از مخارج کاسته خواهد شد و شرکتها برای رسیدن به این بازده 42 میلیار دلار سرمایه گذاری خواهند کرد. (البته در این تحقیق مواردی همچون تکنولوژی روباتیک ملحوظ نشده) به نظر می رسد که در میان کشورهای تولید کننده نفت خاورمیانه، امارات متحده عربی، قطر، بحرین و عربستان سعودی در بهترین شرایط برای بهره گیری از دستاوردهای انقلاب صنعتی چهارم قرار دارند. هر چند حضور این کشورها در انقلاب چهارم محدود به دیجیتال شدن است، ولی همین مقدار محدود هم بالغ بر 129.5 میلیارد دلار ارزش تولید خواهد کرد. در مقابل ایران در کنار عمان و کویت در آخر صف کشورهای خاورمیانه قرار دارند.

ما نیز با آقای آذری جهرمی موافقیم که دولت باید در عوض حضور تصدی گرانه در حوزه فن آوری اطلاعات، شرایط قانونی و حقوقی مناسبی برای فعالیت بخش خصوصی ایجاد نماید و با پرهیز از رویکرد کارفرمایی و طرح گرایی، شرایط را برای حضور سرمایه گذاران و نیز دسترسی به آخرین فن آوری ها فراهم کند. و البته نباید فراموش کرد که آینده در دست جوانان است و نظام باید با اعتماد به مغزهای خلاق، شرایط را برای پیشرفت های علمی کشور فراهم کند. زمان به سرعت می گذرد و اگر سریعتر اقدام نکنیم به شدت از تحولاتی که انقلاب چهارم صنعتی به ارمغان می آورد عقب خواهیم ماند و جایی در زنجیره ارزش جهانی نخواهیم داشت. با نزدیک شدن به دهه سوم هزاره سوم، دهکده جهانی بیش از پیش کوچک می شود و اگر ما نتوانیم خود را به فن آوری های جدید مجهز کنیم، در این دهکده جهانی جایی نخواهیم داشت و حتی نخواهیم توانست مصرف کننده محصولات انقلاب چهارم صنعتی باشیم.  

سرمایه گذاری در حوزه اقتصاد دانش بنیان

انقلاب صنعتی چهارم چیست و چه واکنش هایی باید به آن داشت، بخش نخست

انقلاب صنعتی چهارم چیست و چه واکنش هایی باید به آن داشت، بخش دوم

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا سیاست ها و رویکردهای منطقه ای ما نیاز به بازبینی دارد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: