به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

مشکلات پیش روی صنعت خودروسازی ایران موضوع تازه ای نیست.  پیش از این نیز ما بسیاری از این چالش ها را مورد بررسی قرار داده ایم. در چند ماهه اخیر قیمت خودرو خبرساز شده ولی باید توجه داشت که بقای این صنعت در درازمدت بیش از آنکه به بازارهای داخلی بستگی داشته باشد، وابسته به فروش خارجی است.

هر چند صادرات خودروهای ساخت کشور در سال ۱۳۹۱ نسبت سال قبل رشد نشان داد، اما افزایش نرخ صادرات همچنان محدود مانده و در حد و اندازه ای نبوده که کاهش ۵۰ درصدی فروش تولیدات داخلی را جبران کند. سال گذشته، حدود ۵۰ هزار دستگاه خودرو، با ارزشی بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار، به خارج صادر شد. بیشتر این صادرات به کشور عراق بود. در واقع ما روی عراق به عنوان بازاری برای فروش کالاهایمان بسیار حساب می کنیم، اما نباید فراموش کرد که توان ایران برای صدور خودرو امر تضمین شده ای نیست. اکنون مقامهای عراقی مشغول بررسی ممنوعیت واردات خودروهای ایرانی هستند و علت این امر را کیفیت پائین خودروهای ساخت ایران عنوان کرده اند.  کشور عراق هم در پی ایجاد صنعت خودرو سازی است و در صورتی که این امر محقق شود تقاضای عراق برای خودروهای ایرانی به شدت کاهش خواهد یافت.

در نبود بازاری مطمئن برای صادرات ایران، ادامه فعالیت صنعت خودروسازی ما با مخاطره روبرو خواهد شد. با نگاهی به کشورهای مختلف می توان دید که صادرات امری ضروری برای موفقیت صنعت خودروسازی است. شرکت هایی که خودروهای خود را صادر نمی کنند ظرفیت های محدودی دارند. بسیاری از این شرکت ها، همچون کارخانه های ما در قدیم، تنها برای کارخانه های خارجی خدمات رسانی می کنند. البته شرکت های کوچکی هم مثل تولیدکنندگان خودروهای برقی و یا خودروهای مسابقه هستند که معمولا تولیدات محدودی برای مشتریان خاصی دارند. اما باید توجه داشت که این شرکت ها نقش مهمی در قدرت بخشیدن به صنعت خودروسازی کشور متبوعشان ندارند و تاثیر چندانی هم بر تولید ناخالص داخلی آن کشور نمی گذارند.

البته صنایع خودروسازی چین و هند در ابتدا برای پاسخگویی به نیازهای داخلی بوجود آمد ولی بازار داخلی این کشورها، میلیارها مصرف کننده را در خود جا می داد و به همین علت، تمرکز بر عرضه داخلی راهکار مناسبی برای توسعه صنایع خودروسازی چین و هند بود. اما هر دوی این کشورها اکنون با کاهش رشد و دیگر مشکلات اقتصادی داخلی روبرو شده اند و به همین علت تمرکز خود را بر صادرات گذاشته اند.  چین در سال ۲۰۱۲ برای اولین بار بیش از یک میلیون خودرو صادر کرد و هند نیز نزدیک به ۳ میلیون دستگاه خودرو به بازارهای خارج از کشور فرستاد. چین و هند به خوبی آموخته اند که تنها اتکاء به بازارهای داخلی، هر چند با جمعیتی میلیاردی، در درازمدت راهکاری مطمئن و تضمین شده نیست.

با این تفاصیل، سوال اینست که چگونه می توانیم صادرات خودروهای ساخت کشور را افزایش دهیم تا شرایط لازم را برای بقای درازمدت این صنعت فراهم کنیم؟

1- بهبود کیفی خودرو های ساخت کشور:  طی سال های اخیر صنعت خودروسازی ایران وجهء مثبتی برای خود کسب نکرده است. مقام های عراقی می گویند بسیاری از تصادفات رانندگی در این کشور بر اثر اشکالات فنی خودروهای ایرانی رخ داده است. شهرت بین المللی صنعت خودروسازی ایران هم تنها به خاطر قطعات از دور خارج شده خودرو های ایرانی و فنی آوری است که به دو دهه گذشته باز می گردد.

خودروهای ما گران تر از آنند که بتوانند در بازار خودرو های ارزان قیمت رقابت کنند، به همین علت است که ما ناچاریم با شرکت های مشهور و خوشنامی همچون تویوتا، هیوندا و جنرال موتورز رقابت کنیم. برای رقابت با این شرکت ها ما باید به بازسازی وجهء صنعت خودروسازی کشور بپردازیم و باید بتوانیم محصولاتی با کیفیت بالا تولید کنیم که از استانداردهای ایمنی بین المللی برخور باشند. این تلاش ها نباید فقط محدود به یک مدل خودرو شود بلکه باید سراسر صنعت خودروسازی را در برگیرد. برای آنکه بتوانیم در بازارهای جهانی خودنمایی کنیم، مشتریان خارجی باید بدانند که دولت استحکام و ایمنی خودروهای ایرانی را تضمین می کند و اطمینان خاطر می یابد که این خودرو ها آسیبی به محیط زیست نمی رسانند.

در سال های گذشته، چین با بهبود ایمنی خودروهایش توانست وجهء صنعت خودروسازی اش را بهبود بخشد و در پی این تحول خودروهای ساخت چین وارد بازارهای جهانی شدند. شرکت جیلی که سال گذشته یکی از دو صادرکننده عمده خودرو در چین بود مثال خوبی در این زمینه است. این شرکت محصولاتش را به سطح استانداردهای ایمنی اروپا رسانده و در همین حال با بهبود بخشیدن به روش های بازاریابی و عرضه توانسته است فروش خارجی خود را افزایش دهد و به کشورهای اکراین، روسیه، عراق و عربستان سعودی خودرو صادر کند.

2- قدرت بخشیدن به طرح های مشترک با شرکت های خارجی: ایجاد واحدهای تولیدی و تجاری مشترک با شرکت های خارجی شرایطی فراهم می کند تا تولیدکنندگان داخلی به منابع، فن آوری ها و تجربیات مهمی دست یابند. در همین حال این طرح های مشترک به بهبود شهرت تولیدات داخلی می انجامد. شرکت های خودروسازی چینی عمدتا از این طریق به موفقیت های بین المللی دست یافته اند.  برای مثال شرکت دانگ فنگ موتور که متعلق به دولت چین است با شرکت های نیسان، پژو سیتروئن، هوندا، کیا و ولوو پروژه هایی مشترک داشته و همین امر شرایط را برای ورود این شرکت به بازارهای خاورمیانه، آفریقا، آمریکای لاتین و روسیه فراهم کرده است. دانگ فنگ موتور سال گذشته در رکوردی بی سابقه ۸۰ هزار دستگاه خودرو صادر کرد. شرکت صنایع خودروسازی شانگهای هم که بزرگترین کارخانه خودرو سازی چین است ابتدا از طریق ایجاد واحد های مشترک با شرکت فلکس واگن و جنرال موتورز شکل گرفت. این پروژه های مشترک به طور خاص برای دستیابی شرکت صنایع خودروسازی شانگهای به دانش و فن آوری شرکت های خارجی ایجاد شد.

بد نیست یادآور شویم زمانی که طرح های مشترک شرکت های ما با شرکت های فیات، پژو سیتروئن، هیوندا، پرشه و ولوو ملغی شد ما دسترسی به دانش فنی، وجه بین المللی و منابع آن شرکت ها را از دست دادیم.  بدون این همکاری ها، ما باید چندین و چند سال بیشتر زمان صرف کنیم و میلیاردها دلار بیشتر هزینه بپردازیم تا بتوانیم صنعت خودروسازی خود را در سطح بین الملل مطرح کنیم. اما باید گفت همکنون با توجه به شرایط دشوار تحریم ها، ایجاد مجدد طرح های مشترک با شرکای خارجی غیر ممکن است.

3- ایجاد محیط سالمتر کسب و کار: صنعت خودروسازی ایران با چالش های مختلفی دسته و پنجه نرم میکند.  نقدینگی کاهش یافته و  تورم و اجرای طرح اصلاح یارانه ها به افزایش هزینه تولید انجامیده است. در همین حال دولت در قیمت گذاری خودروهای ساخت کشور دخالت می کند. اما باید گفت حتی با قیمت گذاری های دولت هم بسیاری توان خرید خودرو را ندارند و افزایش قیمت ها شاید دیگر خریداری برای خودروهای ساخت کشور باقی نگذارد. این در حالی است که با قیمت گذاری های کنونی، کارخانه های خودرو سازی در حال ضرر کردنند. به گفته محمد رضا نجفی منش، عضو هئیت مدیره انجمن سازندگان قطعات و مجموعه های خودرو، تنها سال گذشته صنعت خودرو سازی ایران ۳ تریلیون تومان ضرر کرد. بر اساس برآورد محمد بیاتیان، عضو کمیسیون صنایع مجلس، ایران خودرو و سایپا به تنهایی یک تریلیون تومان ضرر کرده اند.

در این شرایط، اقدامات دولت نباید فقط محدود به رفع موانع سوددهی باشد. ترکیه، به عنوان یکی از رقبای ما، مثال خوبی در این زمینه است.  دولت آنکارا برای افزایش صادرات، معافیت های مالیاتی تعیین کرده و اولویت سرمایه گذاری را به صنعت خودروسازی می دهد.  ترکیه می خواهد تا سال ۲۰۲۳ صادرات خودرو را به ۷۵ میلیارد دلار برساند. این رقم سال گذشته ۲۰ میلیارد دلار بود. دولت ترکیه به جای مدیریت مستقیم صنعت خودروسازی، فضایی ایجاد کرده که در آن سرمایه گذاری تشویق می شود و شرایطی مهیا می شود تا صنعت خودروسازی به طور مستقل شکوفا گردد.

پس از نفت، خودروسازی بزرگترین صنعت کشور است. بر این اساس، کاملا طبیعی است که مقام های کشور بخواهند با توسعه خودروسازی، راهی برای مقابله با تحریم ها علیه صنعت نفت بیابند تا شاید درآمدهای از دست رفته دراین بخش جبران شود. اما باید گفت که خودروسازی ایران تا زمانی که تحت اصلاحات اصولی قرار نگیرد به منبع قابل توجهی برای درآمد ملی بدل نخواهد شد و حتی هزینه های خود را نیز تامین نخواهد کرد. سوال این است که آیا دولت بعدی قادر خواهد بود که این صنعت را متحول کند و یا آنکه کارخانه های خودروسازی کشور همچنان با چالش های یک دهه گذشته دست و پنجه نرم خواهند کرد؟

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: