به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

تفاهم نامه اخیر دانشگاه های صنعتی شریف و امیرکبیر با شرکای صنعتی داخلی و خارجی به منظور تولید خودرو خبر خوبی برای اقتصاد دانش بنیان کشور بود. بر اساس تفاهمنامه ده جانبه ای که بین این دو دانشگاه و گروه صنعتی ایران خودرو، معاونت علمی- فناوری ریاست جمهوری، شرکت پینین فارینا ایتالیا، پانچ بلژیک، هیوندای پاورتک کره جنوبی و بنتلر و ماهله آلمان امضا شد، تمامی مراحل طراحی و تولید پلتفرم و محصول اختصاصی ایران خودرو با همکاری برترین های صنعت خودروی جهان آغاز شده است.

در سالی که اقتصاد مقاومتی، تولید و اشتغال نام گرفته، باید بیش از پیش شاهد همکاری های دانشگاه ها با بخش صنعت باشیم تا نیروی جوان و خلاق جامعه با سرمایه و تجربه صنعتگران بتواند اقتصاد کشور را با بهره مندی از آخرین فن آوری های روز به جلو برد و به تولید و صدور دانش هم بپردازد.

زیرساخت های قانونی حمایت از شرکت ها دانش بنیان در مقررات دولتی پیش بینی شده و اکنون وقت اجرایی کردن این قوانین است. در واقع حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات که از سوی معاونت عملی و فناوری رئیس جمهور تدوین شد در سال 1389 به تصویب مجلس رسید. بر اساس این قانون حمایت ها شامل شرکت‌ها و مؤسسات خصوصی و یا تعاونی می شوند که به منظور هم‌افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی و تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه در حوزه فناوری های برتر و با ارزش افزوده بالا تشکیل میشوند. از جمله حمایت های پیش بینی شده در این قانون می توان به معافیت های مالیاتی، تامین هزینه ها و فراهم کردن  پوشش بیمه مناسب اشاره کرد. هر چند نمی توان اهمیت این حمایت ها را منکر شد، ولی مهمترین حمایت از شرکت های دانش بینان فراهم کردن فضایی آزاد برای بروز و اجرایی شدن نوآوری های دانشمندان و محققان و مدیران مجموعه های دانش بنیان است.

تقویت و توسعه شرکت ها و موسسات دانش بینان به توسعه و بالندگی اقتصاد دانش بنیان می انجامد و همانطور که مقام معظم رهبری فرموده اند، این روند یکی از بهترین مظاهر و موثرترین موئلفه های اقتصاد مقاومتی است. در شرایط ایدآل، اقتصاد دانش بنیان، اقتصادی که بیشتر از اینکه بر منابع طبیعی و یا نیروی کار وابسته باشد بر دانش و نوآوری تکیه کند و بهترین و خلاق ترین روش ها را در حوزه خدمات و تولید به کار بگیرد. در چنین شرایطی دانش و نوآوری با پیشرفت اقتصادی تنیده است و هم توسعه دانش بر توسعه اقتصاد تاثیر می گذارد و هم پیشرفت اقتصادی بر رشد عملی و فن آوری می انجامد.

بر اساس روش شناسی که بانک جهانی در خصوص شاخص های اقتصاد دانش بنیان انجام می دهد، وضعیت چهار محور در تعیین سطح یک اقتصاد دانش بنیان مهم است. این محورها عبارت است از:

1- رژیم سازمانی و مشوق های اقتصادی که شامل مشوق هایی است که استفاده از دانش های موجود و جدید را ترویج می کند و به کارآفرینی می انجامد.

2- ساز و کارها برای نوآوری و پذیرش فن آوری های جدید که شامل مجموعه هایی همچون کارخانه ها، مراکز تحقیقاتی، دانشگاه ها، اتاق های فکر و دیگر سازمان های می شود که می توانند فضای لازم را برای خلاقیت فراهم کنند و به تولید و انباشت دانش و نیز بومی سازی دانش و فن آوری بپردازند.

3- نظام تعلیم و آموزش و وجود مجموعه هایی از افراد متخصص که توان انتقال و اشتراک گذاری دانش را دارند.

4- نظام اطلاعات و ارتباطات، شامل زیرساخت های مدرن و قابل دسترس در حوزه فن آوری اطلاعات و ارتباطات است که شرایط لازم را برای به اشتراک گذاشتن دانش و دستاوردهای تحقیق فراهم می کند.

بر اساس ارزیابی بانک جهانی، ایران در میان 140 کشور، طی سال های 2000، 2007 و 2012 در مقام های 90 تا 100 قرار داشته است. به رغم توانایی های گسترده ای که در حوزه دانش آموختگان داریم، مشکل اصلی ما در بخش رژیم سازمانی و مشوق های اقتصادی بوده است. همانطور که اشاره شد اقتصاد دانش بنیان می تواند یکی از مطمئن ترین ارکان اقتصاد مقاومتی باشد و لازم است بخش دولتی و خصوصی دست به دست هم در این زمینه تلاش ها را دو چندان کنند. تشکیل هایی همچون مجمع تشکل های دانش بنیان ایران نمونه خوبی از همکاری دولت و بخش خصوصی است که می توانند در راستای تقویت و ساماندهی فعالیت های تولیدی و صادراتی شرکت ها و موسسات دانش بنیان عمل کنند.

اگر مقایسه ای میان کشورهای صدرنشین در جدول اقتصادهای دانش بینان بکنیم، می توانیم ببینیم تطبیق پذیری با شرایط در حال تغییر جهان و تمرکز بر تحقیقات از جمله مهمترین موئلفه های موفقیت این کشورهاست. در اینجا بد نیست برای مثال به کشور فنلاند نگاه دقیق تری بیاندازیم. بر اساس ارزیابی بانک جهانی این کشور به طور مرتب جزء پنج کشور صدرنشین اقتصادهای دانش بنیان است. فنلاند که در دهه پنجاه میلادی یک اقتصاد وابسته به کشاورزی داشت اکنون سالهاست که به یکی از پیشگامان  فن آوری های پیشرفته تبدیل شده است. پیشرفت های این کشور با سریع پیش رفت و شامل تلاش های جدی و بعضا تصمیم های هنجارشکن از سوی دولت و دیگر بازیگران کلیدی بود. برای علاقمندان به عملکرد فنلاند در حوزه اقتصاد دانش بنیان، بنده کتابی که از سوی بانک جهانی منتشر شده را توصیه می کنم (برای دسترسی به متن کامل کتاب به این لینک مراجعه کنید.)

اتاق بازرگانی ایران فنلاند سایت تاجرانبر اساس مطالعات محققان بانک جهانی، به رغم ویژگی های منحصر به فرد فنلاند و راه خاصی که در توسعه اقتصاد دانش بنیان پیموده، درس های مهمی هم هست که می توان از تجربه فنلاند آموخت که در شش محور تشریح شده: توانایی تطبیق با چالش ها، درک ضرورت حیاتی تحقیقات، تثبیت حاکمیت کارآمد و مکانیزم های اصلاحی، ایجاد سیاست های نوآوری در همه سطوح، رصد کردن و ارزیابی سرمایه گذاری و نیز اشتراک دانش با کشورهای در حال توسعه. خوشبختانه سال گذشته ایران و فنلاند همکاری هایی را برای گسترش روابط اقتصادی آغاز کردند و تاکید بر این بوده که محور همکاری ها، علاوه بر سرمایه گذاری، بر صنایع دانش بنیان و توسعه مراکز تحقیق و توسعه دو کشور متمرکز باشد. تعامل اتاق بازرگانی زنجان با شرکای فنلاندی هم حائز اهمیت است و امید است دیگر اتاق های بازرگانی هم از تجربیات این کشور استفاده کنند. 

در نوشتار بعدی به طور خاص به شش محور فوق الذکر و راه کارهایی که فنلاند در هر یک از این حوزه ها پی گرفته خواهیم پرداخت.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا سیاست ها و رویکردهای منطقه ای ما نیاز به بازبینی دارد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: