به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

شاید با نگاهی به مشکلات عدیده اقتصادی که در حال حاضر با آنها مواجه هستیم مشکلات زیست محیطی کمتر جلب توجه کند. چه کسی به آلودگی هوا فکر می کند وقتی که آوردن یک لقمه نان بر سر سفره دشوار باشد.  تعطیلی های اخیر به خاطر آلودگی هوا یک مشکل مزمن نه تنها برای محیط زیست بلکه برای اقتصاد کشور است. 

آلودگی هوای شهرهای مختلف کشور به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده و به همین دلیل به طور جدی به آن نمی اندیشیم.  هر ساله، دولت با چند روز تعطیل کردن مراکز آموزشی و اداری در تهران و دلبستن به بادی که هوای شهر را تا حدی قابل استنشاق کند با بحران آلودگی هوا مقابله می کند.  همانطور که می دانیم این مشکل مختص تهران نیست.  سال گذشته پژوهشی از طرف سازمان بهداشت جهانی منتشر شد که اهواز، سنندج، کرمانشاه و یاسوج در این گزارش در رده آلوده ترین ده شهر جهان قرار داشتند و اهواز در میان این شهرها بیشترین میزان آلودگی هوا را داشت که 5 برابر میانگین آلودگی در مقیاس جهانی و 18 برابر میزان آلودگی قابل قبول بود.  اگر همتی جدی برای از بین بردن آلودگی هوا به خرج ندهیم و اقدامات قاطعی نداشته باشیم این مشکل روز به روز بزرگتر و جدی تر خواهد شد. 

هزینه های بهداشتی مرتبط با آلودگی هوا نیز واضح و آشکار است.  آلودگی شدید هوا باعث بروز بیماری های تنفسی و قلب و عروق چون سرطان ریه، عفونت دستگاه تنفسی، تنگی نفس، برونشیت،  تپش قلب و کاهش قابلیت تنفسی شش ها در کودکان می شود.  در تحقیقی که در سال 1382 تحت عنوان طرح جامع ارزيابی خسارات بهداشتی آلودگی هوای تهرانمنتشر شد، پایتخت کشور به تنهایی هر سال 665 میلیون دلار از این بابت هزینه می دهد.  آلودگی هوا همچنین باعث تعطیلی ادارات و بنگاه های اقتصادی شده که خود به بازده و تولید ما لطمه می زند.  باران های اسیدی نیز باعث افزایش فرسودگی ساختمانها و پل ها و خیابان ها و سایر تأسیسات می شود که این امر هزینه های تعمیر و نگهداری را افزایش می دهد.  آلودگی اغلب به خاطر مصرف ناکارآمد انرژی در روند تولید است که خود نشاندهنده هدر رفتن منابع اقتصادی است.  این هزینه ها باعث افزایش هزینه های دولت و بنگاه های اقتصادی می شود و در نتیجه رشد تولید ناخالص داخلی را کند می کند. 

دولت برای سال آینده با کاهش درآمد مواجه است و بعید به نظر می رسد به زودی برای از بین بردن آلودگی یا کم کردن هزینه های آن اقدامی انجام دهد اما دولت می تواند ضوابط زیست محیطی اعمال کند تا دست کم در درازمدت برای بنگاه های اقتصادی هزینه افزوده ای نداشته باشد و به کاهش آلودگی کمک کند تا به تدریج رقابت پذیری صنایع ما بهبود حاصل کند. 

آلودگی هوا نمونه روشنی از اثرات خارجی یا جانبی است.  راه حل معمول برای چنین مشکلاتی این است که هزینه های چنین اثراتی را به آنهایی که هوا را آلوده می کنند بازگرداند تا او در محاسبات داخلی خود این هزینه را متقبل شود.  این کار می تواند با اعمال جریمه به نسبت میزان آلایندگی انجام شود.  برای شرکت ها این هزینه در چرخه تولید محاسبه می شود و برای مصرف کنندگان معاینه فنی منظم خودرو در آن سوی معادله قرار دارد.  مسئولیت و هزینه های آلودگی غیر مستقیم مانند آلودگی حاصل از تولید برق می تواند از طریق مالیات مصرف کننده تأمین شود. 

افزایش مالیات و جریمه ها در زمان رکود اقتصادی می تواند بحران اقتصادی کنونی را عمیق تر کند و بخش خصوصی را که در حال حاضر با هزینه های تولید بالا دست و پنجه نرم می کند بیش از پیش با چالش مواجه کرده و حتی منجر به ورشکستگی آنان شود. در عین حال، مالیات ها لزوما نباید از همین فردا به اجرا گذاشته شوند تا روی کاهش آلودگی تأثیر بگذارند.  اگر دولت برنامه ای تنظیم کند تا مالیاتها و جریمه های مرتبط با آلودگی هوا را به صورت مقطعی و در چند فاز در طول چند سال به اجرا بگذارد، این فرصت را به مردم خواهد داد تا راه های مناسبی برای کاهش آلودگی بیابند تا در آینده مجبور به پرداخت هزینه مالیاتی و یا جریمه های سنگین نشوند. 

مایکل پورتر، استاد اقتصاد دانشگاه هاروارد، معتقد است ضوابط جدی زیست محیطی که شامل جریمه هستند باعث افزایش کارآمدی و خلاقیت در فناوری می شود.  هزینه هایی که امروز برای تبعیت از چنین ضوابطی می پردازیم در درازمدت جبران خواهد شد و نتیجه آن کاهش در کل هزینه ها خواهد بود.  این ضوابط مصرف انرژی را کاهش خواهد داد و باعث افزایش رقابت پذیری صنایع ما خواهد شد. 

البته برنامه ریزی برای چنین ساختاری باید با دقت انجام گیرد تا نتیجه آن یک مجموعه ضوابط دولتی پر هزینه و دست و پاگیر دیگر نشود. مشارکت بخش خصوصی در برنامه ریزی ها کلیدی و ضروری است.  نمی توان صبر کرد تا اقتصاد به حال عادی بازگردد تا بعد به مشکل آلودگی بپردازیم و برای ان برنامه ریزی کنیم.     

 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: