به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

زمانی که فیدل کاستروی جوان و انقلابی در سال 1953 در دادگاه  رژیم باتیستا از فقر و بدبختی مردمش سخن می گفت، قطعا تصور نمی کرد که پس از بیش از 60 سال، خود در مظان انتقاداتی قرار گیرد که علیه دیکتاتوری باتیستا عنوان می کرد. هر چند فیدل کارسترو خود بهای چندانی به انتقادات نمی داد ولی در دوران بازنشستگی اش شاهد حرکت کشورش به سوی نظام سوسیالیستی بازار بود که سال ها در مقابل آن مقاومت کرده بود. فیدل در شرایطی چشم از جهان فروبست که جهان سال هاست با آرمان های کمونیستی وداع کرده است.

کوبا به رغم کوچکی جغرافیایی اش، تاریخ پرفراز و نشیب و اثرگذاری داشته و درس های زیادی است که از تاریخ این جزیزه می توان آموخت. در اواخر قرن نوزدهم کوبا از زیر سلطه استعمار اسپانیا خارج شد، در میانه قرن بیستم زیر سلطه سرمایه داری آمریکا رفت، در اواخر دهه 50 میلادی انقلاب را پشت سر گذاشت و به سرعت در صف کشورهای متحد اتحاد جماهیر شوروی قرار گفت. کوبا سالها حکومت کمونیستی و سوسیالیسم غیردموکراتیک را تجربه کرد و بالاخره در سال های اخیر در جهت سوسیالیسم  باز و به اصلاح به روز شده حرکت می کند. اما از این تحولات کوبا و در واقع جامعه جهانی چه درسی می توان گرفت؟

اولین درسی که می توان از تحولات کوبا گرفت این است که فقر و دشواری های سیاسی همانقدر که عاملی برای پیشبرد انقلاب کوبا  بود، به مشکلی مزمن برای کوبای انقلابی بدل شد و نهایتا فراتر از هر نوع بحث فلسفی و ایدئولوژیک، رهبران این کشور را وادار کرد تا به اصلاحات دست بزنند.

دومین درس این بود که قبل از نفی کامل سطله یک ابرقدرت و ملی کردن دارایی  و اموال خارجی به اسم استقلال، یک کشور باید متوجه باشد که آیا از منابع و زیرساخت های لازم برای استقلال برخوردار است و یا اینکه نهایتا مجبور می شود زیرسلطه یک ابرقدرت دیگر برد. کوبا به سرعت پس از انقلاب به صف کشورهای تحت حمایت اتحادجماهیر شوروی پیوست و با فروپاشی امپراتوری سرخ در سال 1990، دچار بحران شد. وابستگی کوبا به واردات نفت از ونزوئلا هم امری است که حاکی از مشکلات اتکای بیش از حد به یک کشور و به یک بلوک دارد.

سومین درس مربوط به محدودیت های اقتصاد دولت محور است. کوبا پس از دهه ها مقاومت در برابر اقتصاد غیر دولتی، رفته رفته به نقش بخش خصوصی و اهمیت فضای رقابتی برای تولید محصولات پی برده است. اکنون دولت هاوانا در جهت خصوصی سازی پیش رفته است و البته این تلاش ها هنوز بسیار محدود بوده و تاکنون همچنان در چهارچوب های دولت محور اداره شده است.

چهارمین درس این است که بدون سرمایه گذاری مستقیم خارجی، رونق بخشیدن به اقتصادهای فقیر تقریبا غیر ممکن است. از سال 2011م رائول کاسترو کمپینی را برای احیای اقتصادی کوبا آغاز کرد تا با حرکت در جهت مدل سوسیالیسم بازار، همانند الگوی چین، شرایط را برای باز شدن اقتصاد کوبا به بازارهای جهانی و شرکایی چون آمریکا فراهم کند. 

پنجمین درس این است که بدون یک سیستم بانکی و پولی منطقی امکان تشویق سرمایه گذاری – چه در شکل بومی و چه شکل سرمایه گذاری مستقیم خارجی – امکان پذیر نمی شود. وجود سیستم پولی دوگانه در کوبا منانع از این روند شده است.

رائول کاسترو متوجه این واقعیت ها هست و به گونه ای عملگرایانه با این مشکلات برخورد کرده است. از زمانی که برادر کوچکتر زمام امور کوبا را به دست گرفته، اقدامات زیادی انجام داده که برخی از اصلاحات در حال انجام از این قرار است: تشویق خصوصی سازی، اصلاح قوانین کار، ایجاد شراکت میان بخش خصوصی و دولتی، امکان مالکیت خصوصی، اعطای معافیت های مالیاتی برای قراردادهای سرمایه گذاری مشترک، متنوع سازی تولیدات فراتر از تنباکو و پنبه و فلز نیکل، حرکت به سوی اقتصاد خدماتی، تشویق گردشگری و سرمایه گذاری های زیرساختی، کاهش نقش دولت در اشتغال، ادغام چندین وزارتخانه، کاهش کاغذبازی اداری و مبارزه با فساد. رائول کاستور در ضمن تغییرات زیرساختی همچون انتقال مالکیت دولتی زمین ها به تعاونی ها و افراد را پیش برده و حتی از جامعه مهاجر کوبایی در آمریکا خواسته که در کشور مادرشان سرمایه گذاری کنند.

این درس های گرانبهایی است که همه کشورها باید متوجهش باشند. البته باید توجه داشت که کوبا بهای گرانی برای درس هایی که آموخته پرداخت کرده و یک شبه به جای کنونی اش نرسیده است. البته اقتصاد کوبا هنوز به شدت دولت محور است ولی که با توجه به روند گذشته به قضاوت آینده بپردازیم می توانیم پیش بینی کنیم که کوبا مسیر اصلاحات را هر چند آهسته ولی پیوسته طی خواهد کرد. رهبر فقید کوبا در دیدار با دکتر روحانی ضمن تحسین مقاومت مردم ایران در برابر فشارهای بین المللی، از بحران آب سخن گفته و تاکید کرده بود در برنامه ریزی کشورهای جهان آب مسئله محوری خواهد بود. گویا فیدل هم در آخرین ماه های زندگی اش عملگراتر شده بود و در کنار ایدئولوژی، نگران نان و آب ملت ها نیز بود.

تأکید بر لزوم تقویت روابط اقتصادی در سفر رئیس جمهور به قاره آمریکا

تجربه کوبا و میانمار در گذار به دوران پساتحریم

پساتحریم ایران در آینه تحولات کوبا

آیا کوبا زودتر از ما وارد دوران پساتحریم می شود؟

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا سیاست ها و رویکردهای منطقه ای ما نیاز به بازبینی دارد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: