به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

روز بیست و نهم آذر 1395 متن کامل منشور حقوق شهروندی رونمایی شد و به امضای رئیس جمهوری رسید. دکتر روحانی در مراسم رونمایی از این سند گفت اجرای حقوق شهروندی به نفع همه است و پایه خوبی برای پایداری امنیت کشور به حساب می‌آید. رئیس جمهوری با بیان اینکه منشور حقوق شهروندی راه را برای اجرایی کردن قانون اساسی تسهیل می‌کند، خاطر نشان کرد: منشور حقوق شهروندی قانون موضوعه کشور نیست اما تضادی با قوانین موضوعه کشور ندارد. ما از تدوین و انتشار منشور حقوق شهروندی استقبال می کنیم و معتقدیم که همه با هم باید با عملگرایی از ظرفیت های مثبت این سند استفاده کنیم تا در راستای استحکام هر چه بیشتر گفتمان جامعه مدنی و حقوق شهروندی پیش برویم.

حقوق مورد تاکید قرار گرفته در منشور حقوق شهروندی از این قرار است: حق حیات و سلامت و کیفیت زندگی، حق کرامت و برابری انسانی، حق آزادی و امنیت شهروند، حق مشارکت در تعیین سرنوشت، حق اداره شایسته و حسن تدبیر، حق آزادی اندیشه و بیان، حق دسترسی به اطلاعات، حق دسترسی به فضای مجازی، حق حریم خصوصی، حق تشکل و تجمع و راهپیمایی، حق تابعیت و اقامت و آزادی رفت و آمد، حق تشکیل و برخورداری از خانواده، حق برخورداری از دادخواهی عادلانه، حق اقتصاد شفاف و رقابتی، حق مسکن، حق مالکیت، حق اشغال و کارشایسته، حق رفاه و تامین اجتماعی، حق دسترسی و مشارکت فرهنگی، حق آموزش و پژوهش، حق محیط زیست سالم و توسعه پایدار، و نهایتا حق صلح و امنیت و اقتدار ملی.

تاکید بر حقوق شهروندی در متن حقوق بشر امر تازه ای نیست و در قانون اساسی ما هم تصریح شده است. این افکار هم ریشه در سنت های مذهبی ما دارد که بر کرامت انسانی تاکید می کند و هم از افکار فلاسفه روشنگری سرچشمه می گیرد. زمانی که توماس جفرسون در سال 1774 از بداهت حقوق انسان ها سخن گفت این افکار در قالب منشوری برای رهایی مردم آمریکا از یوغ استعمار انگلیس شکل گرفت. جفرسون هم با اشاره به اینکه همهٔ انسان‌ها برابر آفریده شده‌اند تصریح کرده بود که آفریدگار آدمیان به همه حقوق سلب ‌ناشدنی از جمله حق حیات، آزادی و سعادتمندی عطا کرده است.

بحث و تحلیل تئوریک در خصوص بندهای مختلف منشور حقوق شهروندی کاری است که باید از سوی حقوقدانان انجام شود و البته همانطور که الهام امین زاده، معاون حقوقی رئیس جمهوری هم اشاره کرده، به مدت سه سال بر روی منشور کار شده است. طبیعتا جزئیاتی در بندهای منشور هست که از دید برخی از افراد تناقض آمیز می نماید و ممکن است از دید این عده از انسجام مفهومی برخوردار نباشد. ولی باید توجه داشت که این سند نیز مانند بسیاری از اسناد حقوق بشری، بیش از هر چیز تجلی آرزوها و آرمان های یک ملت است که به عنوان یک هدف غایی پیگیری می شود. برای مثال در رابطه با اعلامیه استقلال آمریکا می توان همین سوالات فنی را مطرح کرد: منظور جفرسون از برابری ذاتی انسان ها چیست؟ حقوق سلب ناشدنی آیا معنی واقعی دارد؟ در دوران دانشجویی، یکی از اساتید فرهیخته ما همیشه می گفت اگر آمریکایی ها می خواستد اعلامیه استقلالشان را بر اساس رفتار جفرسون بسنجند هیچگاه نمی توانستند آزادی خود را بدست بیاورند چون جفرسون خود برده دار بود. ولی این سند در متن عدالت خواهی و استقلال مردم آمریکا از استعمار انگلیس تعبیر شد و به عنوان غایتی برای تلاش ها و مبارزات یک ملت قرار گرفت، غایتی که کاملا تحقق یافتنی نیست ولی مسیر یک جامعه را تعیین می کند.

منشور حقوق شهرندی نیز باید مانند سندی بالادستی در مسیر تحقق آرمان ها و آرزوهای ملت شریف ما استفاده شود. سوای جزئیات منشور و انسجام مفهومی این سند، باید توجه داشت که منشور حقوق شهروندی پیش از هر چیز تاکیدی است بر ضرورت پیگیری آرمان های انقلاب اسلامی در راستای اجرای عدالت و قانون. همانطور که رئیس جمهوری هم در مراسم رونمایی از این سند تاکید کرد ما از انقلاب اسلامی به دنبال حکومت عدل محمدی و علوی بودیم و قضاوتی همچون قضاوت مولایمان امیرالمومنین را می‌خواهیم و مردم ما این مسیر را ادامه می‌دهند. منشور حقوق شهروندی، تصریح بر افکار و آرمان هایی است که ملت ما همواره پیگیرش بوده اند و انتشار این منشور قطعا به تحکیم بیشتر این افکار و آرمان ها می انجامد.

منشور حقوق شهروندی ریشه در باورها و آرمان های ملت ایران دارد. اما فراتر از آن با منشور جهانی حقوق بشر و خواست های ملت های جهان برای ساختن فرادیی بهتر همخوانی دارد.  چالش هایی که در کشورها بر اثر چالش های اجتماعی و اقتصادی داخلی و تحولات بین المللی ایجاد شده، دانایان قوم را بر آن داشته که حل مشکلات را بیش از پیش در تحقق گفتمان مدنی و حقوق شهرندی بیابند زیرا که تحکیم این گفتمان هم به یک جامعه مدنی مقاوم و هم به یک اقتصاد مقاوم می انجامد.

ما از رونمایی منشور حقوق شهروندی استقبال می کنیم ولی باید توجه داشته باشیم که کار به اینجا ختم نمی شود. این تنها شروع کار است. دکتر روحانی به ملت ایران وعده داده بود که دولت تدبیر و امید به تدوین حقوق شهروندی بپردازد و اکنون این وعده محقق شده است. حالا با انتشار این منشور، برای تحکیم بیشتر گفتمان جامعه مدنی و حقوق شهرندی، یک ملاک عینی وجود دارد. این راه باید با رشد و شکوفایی نهادهای مدنی و سیاسی و مشارکت فعال بخش غیر دولتی پیگیری شود تا گفتمان جامعه مدنی و حقوق شهروندی به یک واقعیت بدل شود.

رئیس جمهور در آستانه صدور منشور حقوق شهروندی به دستگاه‌های تابع قوه مجریه دستور داده تا برای اجرای دقیق این منشور بسترسازی‌های قانونی را انجام دهند و ساختاری لازم را فراهم آورند. باید با همدلی و همراهی بکوشیم تا بستر سازی مناسب برای تحقق و اجرای کامل این منشور ایجاد شود. باید هم از بدبینی که به بی عملی می انجامد و هم خوشبینی های ساده لوحانه پرهیز کرد. به جای افراط و تفریط ها، باید با عملگرایی به راه های اجرایی شدن منشور بیاندیشیم و از ظرفیت های مثبت این سند حداکثر استفاده را بکنیم. همانطور که دکتر امین زاده تاکید کرده، حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور، برای حمایت از حقوق ملت سوگند یاد کرده و در راستای این سوگند، برای اجرای بخش مهمی از قانون اساسی و با اعتقاد به کرامت و ارزش والای انسانی منشور حقوق شهروندی را امضا کرده است. بر همه ماست که با اعتقاد راسخ به آرمان های انقلاب و ملت، در راستای استحکام بیشتر گفتمان حقوق شهروندی و تحقق بیش از پیش جامعه مدنی گام برداریم.  منشور حقوق شهروندی از ملزومات اندیشه ای متفاوت در حیات ایرانی در دوران پساتحریم است.

هویت ملی و بزنگاه تاریخی پساتحریم

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: