به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

موفقیت یک اقتصاد مقاومتی  وابسته به گذار از وابستگی به استخراج منابع طبیعی به اقتصادی دانش بنیان است. به جای صادرات نفت و گاز ما باید دانش و فناوری صادر کنیم و به رشد و توسعه آنها بپردازیم.   طبق گفته محمد مهدی زاهدی نماینده مردم کرمان در مجلس شورای اسلامی "اقتصاد دانش بنیان، اساس به دست آوردن ثروت و در نهایت قدرت، استقلال و حتی امنیت برای یک کشور است و الان، تولید علم و فن آوری حرف اول را در این زمینه می زند."

هنوز ما آمادگی رسیدن به هدف تبدیل شدن به یک اقتصاد دانش بنیان را نداریم. همانطور که در اولین مقاله تاجران اشاره شده، طبق رده بندی بانک جهانی در حال حاضر جایگاه ما در میان کشورهای صاحب اقتصاد دانش بنیان در پایین جدول قرار دارد. مقابله با چالش های اقتصادی امروز مستلزم اصلاحات در نیروی انسانی است. برنامه هایی درازمدت برای جوانان کشور لازم است تا آنها دانش و تخصصی را پیدا کنند که برای اقتصاد دانش بنیان ضروری است. 

خوشبختانه کشورمان با کمبود نیروی جوان روبرو نیست، تقریبا نصف جمعیت کشورمان زیر 25 سال هستند. برای بهره برداری از آن باید دو کار انجام دهیم.  اول اینکه آنها را آموزش داده و شرایط تحصیل را برایشان فراهم کنیم  و ثانیا اینکه آنها را در کشور نگه داریم.  ایران از نظر تحصیلی در خاورمیانه پیشتاز است. دانشگاه تهران و صنعتی شریف بر اساس یک رتبه بندی از دانشگاههای جهان هر دو جزو 700 دانشگاه برتر دنیا به حساب می آیند. طبق بررسی سالیانه بانک مرکزی در سال 1389بیش از 4.1 میلیون ایرانی در دانشگاهها و سایر مراکز آموزش عالی کشور مشغول به تحصیل بودند که تقریبا 1.8 میلیون نفر از آنها در رشته های علمی و مهندسی مشغول به تحصیل بودند. در سال 1389 آمار ثبت نام در دانشگاه ها با 8% افزایش نسبت به سال قبل روبرو شد. بیش از 9% از این افزایش در رشته های علمی و مهندسی بوده است.

در حالیکه نظام تحصیلی و آموزشی ما قوی است، ما باید این سیستم را از گزند تغییراتی که ممکن است به آن آسیب رسانده و باعث ضعف آن شود محفوظ نگهداریم. عدم برخورد محترمانه و ارزش نهادن به استادان دانشگاه در کنار عدم جذابیت مراکز آموزشی برای نخبگان و محققان دست اول می تواند باعث وارد آمدن آسیبهای جدی به نظام آموزشی گردد. در همین حال باید مطمئن شویم که تصمیمات اخیر مانند تفکیک جنسیتی در دانشگاه ها تاثیرات منفی بر کیفیت آموزش دانشجویان بگذارد.

بطور کلی ما دانشجویان خوب زیادی را آموزش می دهیم ولی نگاه داشتن فارغ التحصیلان دانشگاهی در کشور مشکل حادتری است.  ما بطور سالیانه در حال از دست دادن تعداد 150 هزار تا 180 هزار نفر از نخبگان و فارغ التحصیلان دانشگاهی و مهاجرت آنها به کشورهای دیگر هستیم که این تعداد عملا معادل 50 میلیارد دلار ضرر مالی در سال است. با در نظر گرفتن آمار بالای بیکاری، به خصوص بیکاری در میان جوانان، این مسئله چندان غافلگیرکننده و دور از ذهن نیست. ما چه مزیت هایی را برای جوانانمان برای ماندن در کشور در نظر گرفته ایم؟ آیا ما  شرایط تحصیل و فارغ التحصیل شدنشان را فراهم می کنیم تا آنها را از کشور با سلام و صلوات راهی خارج کرده و سودش شامل حال کشورهای دیگر از جمله کشورهای رقیب گردد؟  بعضی از دانشجویان ممتاز که در المپیادهای جهانی کامپیوتر شرکت کرده بودند در حال حاضر نقش های بسیار مهمی را در شرکت هایی همچون گوگل و مایکروسافت ایفا می کنند. البته آنها باعث افتخار و سربلندی ما هستند ولی اقتصاد احتیاج به چیزی بیشتر از افتخار و سربلندی دارد.

تلاش برای کاهش فرار مغزها با حذف ارز دانشجویی تنها باعث ضرر رساندن به سعی و کوشش برای ساخت یک اقتصاد دانش بنیان می گردد. حمایت ارسلان فتحی پور، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، از چنین طرحی متاسفانه نشان دهنده عدم بصیرت لازم در مسائل اقتصادی است. دانشگاههای ممتاز جهان رونق و رتبه خود را از مجموعه ایده های دانشجویان و استادانشان که از سراسر دنیا در آنجا جمع شده اند به دست می آورند. در حالیکه دانشگاه های ما در منطقه جزو قویترین و بهترین ها به حساب می آیند، در جذب  اساتید و نخبگان بین المللی موفقیت چندانی نداشته اند.  نگاه داشتن اجباری دانشجویان در کشور از همکاریهای بین المللی مورد نیاز برای قوی نگاه داشتن دانشگاه هایمان جلوگیری بعمل می آورد. در عین حال این مسئله باعث جلوگیری از پیشرفت و شکل گیری شبکه های بین المللی مورد نیاز آینده برای تجارت خارجی، یافتن شرکای تجاری خارجی و سرمایه گذاری بین مدیران آینده کشورمان خواهد شد.

بازسازی اقتصادی مستلزم وجود کارآفرینان و سرمایه گذارانی است که  به آینده امید داشته باشند و برای سرمایه گذاری دلیلی موجه.  امید داشتن بدون برنامه ریزی راهکار موفقی نیست و راه به جایی نمی برد. ما باید راهکار و سیاست هایی اعمال کنیم که به ایجاد امید بیانجامد. بسیاری از جوانان با استعدادمان در صورت وجود امکانات و موقعیت لازم برای  تبلور استعدادهایشان در ایران در کشور خواهند ماند و به شکوفایی اقتصاد کشور کمک خواهند نمود ولی وقتی که با این واقعیت که پس از پایان تحصیلاتشان باید در منزل والدینشان زندگی کنند، امکان پیدا کردن کار و یا یک آپارتمان را ندارند، امکان ازدواج و داشتن یک خانواده را ندارند و بخاطر اینکه نمی توانند از لحاظ مالی استقلال به دست بیاورند روبرو می شوند، آینده ای روشن را در پیش رو ندیده و راهی به جز چشم امید دوختن به خارج از مرزهای کشور برایشان باقی نمی ماند. ما نمی توانیم که یک اقتصاد دانش بنیان موفق را بدون آنها بسازیم.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: