به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

سی و سه ماه رفت، چهارده ماه مانده. دکتر حسن روحانی در ضیافت افطار با وزرا، استانداران و روسای سازمانها این جمله را به زبان راند. وی گفت دولت در این 33 ماه سه دستاورد بزرگ داشته است: ثبات بازار اقتصادی، برجام و طرح تحول سلامت. رئیس جمهوری در عین حال تأکید کرد همه اقدامات دولت از آن مردم است و اگر مردم به این دولت اعتماد نمی کردند ثبات بازار امکان پذیر نبود. روحانی در این خصوص اعتماد مردم و سرمایه اجتماعی را اصل موفقیت دانست.

چند ماه پیش، غلامرضا غفاری، رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، به مناسبت احیای دفتر طرح های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و طرح های سرمایه اجتماعی و ارزش ها و نگرش های ایرانیان در خصوص سرمایه اجتماعی توضیحات جامعی ارائه کرد. وی از جمله گفت: سرمایۀ اجتماعی یک «دارایی» است، یک «داشته» است که می تواند در اختیار یک فرد یا یک گروه یا یک جامعه و یا یک کشور قرار بگیرد. بنابراین، این دارایی می تواند در سطوح مختلف مطرح شود. سرمایۀ اجتماعی در مقایسه با دیگر سرمایه ها معنای متفاوتی می یابد. «سرمایه» در معنای مطلق آن عبارت است از یک دارایی که خود دارایی دیگری را تولید می کند، یعنی خود مولد سرمایه های دیگر است.

سرمایه صورت های مختلفی دارد مانند سرمایه های طبیعی (منابع طبیعی)، فیزیکی (ساختمان، کارخانه) مالی، فرهنگی و اجتماعی، سرمایۀ اجتماعی در بستر روابط و شبکۀ ارتباطی کنشگران اجتماعی یک کشور معنا می شود و به همین دلیل است که می-گویند مفهوم «رابطه» در بحث سرمایۀ اجتماعی مرکزیت دارد. هنگامی که از کم و کیف روابط شبکه های اجتماعی و ارزش های اخلاقی در جامعه سخن می گوییم، در واقع از سرمایۀ اجتماعی آن جامعه سخن می گوییم. سنجش سرمایۀ اجتماعی به معنای سنجش میزان و کم و کیف روابط و شبکۀ ارتباطی کنشگران در جامعه است.

وی در خصوص شاخص های بحث سرمایه اجتماعی نیز توضیحاتی داد و از جمله اعتماد را مهم ترین شاخص سرمایه اجتماعی نامید. غفاری افزود: اعتماد به مثابۀ شاخص اصلی سرمایۀ اجتماعی در روابط شخصی و سازمانی به تدریج کسب می شود اما نیازمند حفظ و نگهداری است. تجربه نشان داده است، به میزانی که هر فرد بتواند تعاملات و ارتباطات اجتماعی خود را به لحاظ کمّی گسترش دهد و کیفیت آن را بهبود بخشد، او سرمایۀ اجتماعی‌اش را ارتقا بخشیده و تقویت کرده است. بنابراین مؤلفه هایی مانند مشارکت، فعال بودن، مثبت اندیشیدن در خصوص جامعه و داشتن ذهنیت مثبت به آن، همگی در تولید سرمایۀ اجتماعی نقش تعیین کننده ای دارد. این ذهنیت به پنداشت، قضاوت و داوری افراد در خصوص جامعه بستگی دارد.

غفاری همچنین گفت: داده‌های سرمایۀ اجتماعی نشان می دهد که در بخش های درون گروهی، دارای سرمایۀ اجتماعی بیشتر هستیم و در بخش های بین گروهی دارای سرمایۀ اجتماعی کمتر؛ و فراتر از بخش های درون گروهی و بین گروهی دارای سرمایۀ اجتماعی بالایی نیستیم. به طور کلی، داده ها نشان می دهد که سرمایۀ اجتماعی در جامعۀ ایران در وضعیت متوسط و در برخی از بخش ها در وضعیت متوسط به پایین قرار دارد. از این رو، جامعۀ ایران برای حفظ سرمایۀ اجتماعی خود، نیازمند تلاش و فعالیتی است که می بایست در آن تمام دستگاه ها و مجموعه های خرد و کلان مشارکت و سهمی داشته باشند. چرا که در تولید سرمایۀ اجتماعی، تنها یک سازمان دخیل نیست بلکه همۀ اجزای جامعه در تولید و حفظ آن نقش دارند.

اجازه بدهید به سخنان رئیس جمهور برگردیم که اصل موفقیت را در اعتماد مردم و سرمایه اجتماعی تعریف کرد.  به اعتقاد کارشناسان تاجران هرچند برجام به اعتباری سرمایه اجتماعی تولید کرده است و ما باید این سرمایه اجتماعی را با تداوم روند اعتمادسازی در داخل و در سطح بین المللی حفظ کرده و در مسیر تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی و رسیدن به جامعه ای پویا خرج کنیم اما به اعتبار دیگر می توان برجام را نتیجه اعتماد و سرمایه اجتماعی نیز دانست.  اگر رابطه مردم، دولت، رهبری و سایر نهادها در مسیر به نتیجه رسیدن مذاکرات هسته ای بر مبنای اعتماد قرار نمی گرفت هرگز برجام به فرجام نمی رسید. 

وقتی رئیس جمهوری از «برجام دو» سخن گفت عده ای «دلواپسگرا» آن را چنان اشتباه تعبیر کردند که مقام معظم رهبری هم تحت تأثیر آن نوع برداشت ها سخنانی ایراد کردند که به نوعی به مخالفت ایشان با «برجام دو» تعبیر شد. در حالی که «برجام دو» در واقع تجدید میثاق و تقوید «اعتماد» در میان آحاد مردم و «رابطه» آنها با نهادها و سازمان ها در داخل و خارج دولت و رابطه بین نهادها و سازمان ها بود.  به هر تقدیر رسیدن به اهداف برنامه ششم یا چشم انداز بیست ساله یا هر هدفی که برای امسال یا سالهای آینده در دوران پساتحریم تعریف می کنیم منوط به افزایش شاخص اعتماد و افزایش سرمایه اجتماعی است.  باید از کوتاه بینی جناحی به بلند نظری ملی و منافع بلند مدت نظام هجرت کنیم.

این سرمایه اجتماعی در سطح جامعه بین المللی نیز باید تقویت شود.  دکتر روحانی در همایش گرامیداشت هفته قوه قضاییه با اشاره به اینکه امروز نیازمند رونق اقتصادی، اشتغال و رشد سرمایه‌گذاری در کشور هستیم، اظهارداشت: باید به همه کارآفرینان و سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی اعتماد و اطمینان بدهیم که امنیت سرمایه‌های آنان محفوظ است و زمانی که سرمایه داخلی و خارجی فعال شده و بازار فروش و فناوری آماده شود، شرایط کشورمان برای اشتغال‌زایی مهیا خواهد بود. رییس‌ جمهوری تصریح کرد: اگر اعتماد مردم به نظام حاصل نشود و یا تضعیف گردد، بی‌تردید بزرگترین سرمایه خود را که همان سرمایه اجتماعی است، از دست خواهیم داد.

جای خرسندی است که شاهد فعالیت هایی پویا در زمینه ترویج تفکر سرمایه اجتماعی و ارائه طرح های نظرسنجی متعدد به خصوص در سطوح استانی هستیم. علاقمندان می توانند برای نمونه مقالات وزین مجله مدیریت سرمایه اجتماعی را که زیر نظر دانشگاه تهران منتشر می شود بخوانند یا نظر سنجی ها را در سایت مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) دنبال کنند. 

پیوندهای مرتبط

گذار از امنیت انتظامی به امنیت مولد

رابطه سرمایه اجتماعی و توسعه اقتصادی

 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: