به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

توافق برجام یک پیروزی بزرگ تاریخی برای دولت و ملت ایران و سرآغازی برای گذار ایران از تحریم و ورود به دوان پساتحریم است.  جدا از دستاوردهای علمی، سیاسی و یا اجتماعی این توافق در عرصه های مختلف جامعه، انتظار اصلی مردم بهبود اوضاع اقتصادی کشور بوده و هست.  هر چند نگاه واقعبینانه به روند اجرایی شدن برجام و حذف تحریم ها و بازگشت ایران به اقتصاد جهانی روندی زمان بر است اما انتقادهای موجهی هم به دولت وارد است که نتوانسته از این سرمایه اجتماعی برای اعمال اصلاحات اقتصادی لازم بهره ببرد و آن را عملیاتی کند.

تا پیش از این انتقاد از دولت بیشتر از سوی مخالفان سیاسی بود و هواداران سیاست های دولت با صبر و شکیبایی راهکارهای خود را به طرق مختلف به سیاست گذاران عرضه کردند و ترجیح می دادند که این انتقاد ها به ابزاری سیاسی برای تضعیف دولتی که در مسیر خواست اکثر مردم قدم بر می دارد تبدیل نشود.  در عین حال، عدم توجه لازم از سوی دولت باعث شده که این انتقادها عمومی تر مطرح شوند. کارشناسان تاجران از این اقدام استقبال می کنند چرا که اصلاح رویکرد دولت و نظام خواست اولیه آنها بود و در انتخابات ریاست جمهوری دوره یازدهم و در طول روند مذاکرات اتمی نیز شاهد آن بودیم. امروز همین مردم باید در گفتمان ملی پساتحریم مشارکتی سازنده و فعال داشته باشند و دولت منتخب آنها نیز باید با جدیت مسئله اعمال اصلاحات اقتصادی را در اولویت برنامه های خود قرار دهد.

 کارشناسان تاجران اذعان دارند که تلاش های بی وقفه دولت تدبیر و امید در عرصه سیاست خارجی و تداوم دیپلماسی فعال، فضای مطلوب پسابرجام را تثبیت می کند اما وقت آن فرا رسیده که تمرکز ما از حیطه سیاسی فراتر رفته و اقتصاد را به شکل جدی تری در بر بگیرد.  دیوید لیپتون، معاون اول صندوق بین المللی پول، در سفر اخیر خود نیز تأکید کرد: موفقیت ایران در عرصه اقتصاد جهانی به اصلاحات اقتصادی داخلی وابسته است.

بسیاری از کارشناسان داخلی و فعالان دلسوز اقتصادی نیز سال هاست همین موضوع را به دولتمردان و سیاست گذاران توصیه می کنند.  این موضوع مد نظر سیاست مداران نیز هست اما این تذکر و توصیه لازم است تا در تعیین اولویت های اجرایی مد نظر قرار گیرد.

محمد مهدی بهکیش، در سرمقاله ای در دنیای اقتصاد این سؤال را مطرح کرد: آیا بضاعت دولت همین است؟

بهکیش برجام را خدمتی بزرگ به کشور می داند و با توجه به قابلیت ها و توانایی های دولت به انتظار گشایش جدی در زمینه های اقتصادی اشاره می کند. در عین حال می افزاید "آن گونه که فکر می کردیم در حیطه اقتصاد اتفاق نیفتاد."  بهکیش دستاوردهای اقتصادی دولت را در کنار موانع موجود بررسی کرده است.

وی از جمله می نویسد: نرخ تورم به‌شدت کاهش یافته است، هر چند حجم نقدینگی حدود 30 درصد در سال گذشته افزایش داشته است؛ بنابراین کاهش تورم نه به‌دلیل کاهش نقدینگی بلکه به دلایل دیگر از جمله نگاه صرفه‌جویانه دولت و کاهش انتظارات و البته کاهش قیمت نفت و کالا‌ها پایین آمده است. بهکیش نگران است که اگر نقدینگی انباشته شده به تقاضای موثر تبدیل شود، تورم می‌تواند سیر صعودی به خود بگیرد.

وی می افزاید: مهم‌ترین اثر کاهش نرخ تورم کاهش نرخ سود بانکی یا همان بهره است که لازمه شروع سرمایه‌گذاری است، ولی به‌دلیل وجود قاچاق گسترده و همچنین وجود موسسات اعتباری بدون مجوز بانک مرکزی کنترل نرخ سود غیر‌ممکن شده است. یکی از کوتاهی‌های بانک مرکزی عدم توانایی در کنترل این گونه موسسات بوده است که مانعی در مقابل سرمایه‌گذاری هستند و بهره‌برداری مردم از اثرات برجام را مشکل کرده‌اند.

بهکیش می پرسد: دولت درباره رقابتی کردن اقتصاد چه حرکتی کرده است؟ مدیران کسب‌و‌کار از یکدیگر می‌پرسند آیا ارائه برنامه‌ای در این راستا غیرممکن بوده است؟ آیا دولت نمی‌توانست برنامه خود را برای کاهش تعرفه‌ها اعلام کند تا مدیران کسب‌و‌کار بدانند که چگونه خود را با آن منطبق کنند؟ به‌نظر می‌رسد علت اصلی، عدم توانایی دولت نیست. یا چرا دولت در زمینه کاهش قیمت‌گذاری عملا هیچ اقدامی نکرده است باوجود آنکه یکی از وزرای دولت با صدای بلند چند بار بر آن تاکید کرده است. آیا اقتصاددان‌های مبرز دولت متوجه نبوده‌اند که قیمت‌گذاری مانع بزرگ رقابتی شدن بازار است و تولید کالای غیر‌رقابتی به صادرات نمی‌انجامد؟ حتی دولت شورای رقابت را که به جای کمک به رقابتی شدن فضای کسب‌و‌کار به سازمانی قیمت‌گذار در کشور تبدیل شده به حال خود رها کرده تا همچنان قیمت‌گذار باقی بماند.

بهکیش همچنین به سازماندهی نظام بانکی و ضعف عملکرد بانک مرکزی اشاره می کند و همچنین از روند اصلاح اصل 44 قانون اساسی گلایه مند است. وی معتقد است "دولت در مسائل اقتصادی آنچنان احتیاط به خرج داده که جز کم‌تحرکی اقتصاد رهاورد دیگری نداشته است."  بهکیش می نویسد: سرمایه‌گذاری خارجی تحقق نمی‌یابد مگر سرمایه‌گذاران داخلی شروع به سرمایه‌گذاری کنند. تا زمانی که دولت نتواند اعتماد سرمایه‌گذاران ایرانی را کسب کند هیچ سرمایه‌گذار خارجی به ایران پا نخواهد گذاشت مگر آنکه ضمانت‌های چند لایه بگیرد که آن هم از عهده بخش خصوصی برنمی‌آید.

بهکیش از دولت در این یک سال باقیمانده انتظار دارد که در درجه اول مسائل سیاسی را در پشت پرده با بزرگان حل کند و سپس مسیر حرکت خود را روشن سازد و مشخص کند که چگونه می‌خواهد اصلاحات اقتصادی را شروع کند. به‌عبارت دیگر طی یک سال آینده در مورد تعرفه‌ها و قیمت‌گذاری و اصلاح بانک‌ها و... و بالاخره درباره رقابتی کردن فضای کسب‌و‌کار ایران چه برنامه‌ای در پیش دارد.

 این نگرانی ها در سخنان وزیر اقتصاد، علی طیب نیا نیز شنیده شد. طیب نیا در بیست و ششمین همایش پولی و ارزی از "اثر حاشیه های سیاسی بر متن اقتصاد" و "فراگیر نبودن رشد اقتصادی سال 95" به عنوان دو نگرانی خود در تحقق رشد بالای اقتصادی نام برد.  نکته ای که در همایش بیست و ششم مورد توجه ناظرین قرار گرفت تغییر رویکرد سیاست محور به رویکرد مسئله محور بود. مسولان معتقدند سال جاری یک بزنگاه است که به خرد جمعی، اجماع در تصمیم گیری و بالفعل کردن اصلاحات ساختاری نیاز دارد. برای اولویت بندی اقتصادی ایران و آغاز اصلاحات اقتصادی، قبل از هر گونه تدبیر نیازمند اجماع سیاسی هستیم و این رویکرد با همگرایی جناح های سیاسی صورت خواهد گرفت.

 محمدهاشم پسران، اقتصاددان، نیز معتقد است در یک سال باقی از عمر دولت یازدهم مواردی نظیر "سیاست‌های ضد رکودی"، "یکسان‌سازی ارزی"، "تناسب قیمت انرژی با بهای جهانی"، "استفاده از ظرفیت صندوق بین‌المللی پول در مراودات خارجی"  و "لزوم کاهش نرخ سود بانکی" 5 محور اصلی اصلاحات ساختاری اقتصاد است. این چهره بین‌المللی اقتصاد ایران، علاوه بر طرح محورهای اصلی، موفقیت در این فرآیندها را نیازمند یک نوع راهبری اقتصادی- سیاسی دانست که در این راهبری، اجماع حداکثری درخصوص اصلاحات شکل خواهد گرفت. به اعتقاد او، این اجماع باعث می‌شود که جهت‌یابی اصلاح سیاست‌های اقتصادی مشخص شود به طوری که بتوان، سیاست‌های لازم را تنظیم و اجرا کرد.

 تحلیل محمدمهدی بهکیش از کارنامه دولت در بهبود وضعیت کسب و کار ؛محافظه‌کاری دولت در اقتصاد

 مسعود نیلی: ضرورت شکل گیری گفتمان ملی پساتحریم

 پیش نیازهای ضروری برای محقق شدن اقتصاد مقاومتی

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: