به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

حرف حساب - در این وبسایت بیشتر توجه ما معطوف به آنهایی است که باعث کندی پیشرفت اقتصادی ما هستند.  برای نمونه، اغلب در مورد مدیریت ناکارآمد دولت، انکار وجود مشکلات اقتصادی توسط مسئولان، عدم انتشار آمارهای اقتصادی،  خوشبینی غیر واقع بینانه، نداشتن برنامه و راهبردی مناسب،  و همچنین ناتوانی در مدیریت وضعیت کنونی اقتصادی می نویسیم و صحبت می کنیم.  اما در این میان هستند کارشناسان و فعالان سخت کوش اقتصادی که سعی می کنند تا سیاست های اقتصادی را تغییر دهند و کشور را به مسیر درست هدایت کنند.  دولت ممکن است توصیه های این افراد را نادیده بگیرد اما ما به آنها گوش می دهیم. 

از این پس به مرور به معرفی برخی از این کوشندگان که حرف حساب را در مباحثات اقتصادی می زنند می پردازیم.  با توجه به اینکه موضوع اقتصاد در سطح کشور مورد توجه عموم مردم است و باید هم چنین توجهی را به خود جلب کند، تحلیل های کارشناسانه مفید و درست ممکن است به راحتی در غوغای این مباحث گم شوند.  به همین دلیل امیدواریم بتوانیم در این فرصت برخی افراد و ایده هایی که شایسته توجه بیشتر هستند را بیشتر به شما معرفی کنیم.


مسعود نیلی یکی از اقتصاددانان پیشرو است.  او رییس پیشین دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه صنعتی شریف است و در سازمان های مختلف دولتی از جمله در سمت معاون سازمان برنامه و بودجه خدمت کرده است.  در روزنامه ها و رسانه های معتبر نظرات او را دیده و شنیده ایم.  آقای نیلی نه تنها به مشکلات اقتصادی که ما با آنها مواجه هستیم اشاره می کند بلکه این مشکلات را ریشه یابی می کند و در بعدی وسیعتر به درک ما از اقتصاد کمک می کند.  

مسعود نیلی معتقد است كاهش اختلال دخالت‌های دولت در اقتصاد باید در اولویت برنامه توسعه اقتصادی باشد. برای نمونه، ایشان توضیح داده اند که نتیجه اصلی قیمت‌گذاری دولتی، سرکوب تولید است، افزایش فساد است، افزایش رانت است، تخصیص غلط منابع به فعالیت‌هایی است که توجیه ندارد. پیام‌های غلط به تولید‌کننده داده می‌شود. بنابراین فعال اقتصادی از فعالیت‌های مهم به فعالیت‌های غیرمهم حرکت می‌کند. چون کنترل قیمت که برای همه بازارها اعمال نمی‌شود. کنترل‌ها معطوف به کالاهای مهم واساسی است. وقتی کالایی را مشمول قیمت‌گذاری کنید وقیمت‌گذاری متناسب با هزینه نباشد، طبیعی است که تولید‌کننده دست از تولید می‌کشد.  مسعود نیلی در بررسی نمونه ای از این تجربه به زمان جنگ اشاره کرد و افزود در این دوره ظروف پلاستیکی، مشمول قیمت‌گذاری شده بود. به همین دلیل تولید‌کننده ظروف پلاستیکی، خط تولیدش را عوض کرد و بعد از فشارهای قیمت‌گذاری، شروع کرد به تولید عروسک. آن هم در دوره جنگ که به ظروف پلاستیکی نیاز بود.

تلاش های قیمت‌گذاری دولت و مقصر دانستن تولیدکنندگان در افزایش قیمت ها باعث شد که دولت از توجه به اصل مشکل که همان نقدینگی باشد غافل بماند و علاوه بر آن موجب افزایش بیکاری نیز شد.  مسعود نیلی معتقد است مردم به دولت بی اعتماد می‌شوند و دولت کسبه را مقصر می‌داند و می‌گوید کسبه دارند گران می‌فروشند. مدام دودستگی ایجاد می‌شود. چرا که دولت سعی می‌کند یک طرف را بگیرد آن وقت صدای طرف دیگر در می‌آید. همه با هم درگیر هستند. نمایندگان مجلس به دولت ایراد می‌گیرند اما دولت برای این که کاری کرده باشد، با کسبه برخورد می کند واین باعث نارضایتی می‌شود. درحالی که مقصر فرد دیگری است. مقصر، رشد نقدینگی است و زمانی که نقدینگی از رقم 60 هزار میلیارد تومان به حدود 400 هزار میلیارد تومان افزایش پیدا می‌کند، رشد نقدینگی، خود را در تورم نشان می‌دهد. پس نباید بگوییم این تورم نیست و گرانی است. با چنین اشتباهی در مبنا، کسبه و بازاریان مقصر قلمداد می‌شوند بعد با آنها برخورد تعزیراتی می‌شود... قیمت انرژی افزایش یافته، هزینه نیروی‌ کار زیاد شده، نرخ سود بانکی افزایش پیدا کرده، نرخ ارز افزایش پیدا کرده و آثار تحریم و بقیه تنگناها قابل مشاهده است. بعد انتظار داریم بنگاه، محصول خود را به قیمت قبلی بفروشد و اگر نفروشد با او برخورد می‌شود. بنابراین تا زمانی که به مسائل به صورت حرفه‌ای نگاه نشود، نمی‌توان مشکلات بخش تولید را رفع کرد. با فشار وارد آوردن به تولید، قطعا تولید متوقف می‌شود. تولید که متوقف شد، چه کسی می‌خواهد حقوق کارگرانش را بدهد.

نقدینگی و تورم از موضوعاتی هستند که مسعود نیلی مکررا به آنها اشاره دارد:
- رابطه افزایش نقدینگی و تورم
- لزوم کنترل سیاست های پولی و مالی
- هزینه تورم مزمن و نقش استقلال بانک مرکزی برای کاهش آن
- تاثیر منفی تورم بر قدرت خرید

مسعود نیلی همچنین در مورد تاثیر نقدینگی و تورم بر سپرده های بانکی و سرمایه گزاری گفته است میزان سپرده‌هاى مردم نزد بانک‌ها، تابع حجم کل نقدینگى در اقتصاد است؛ با توجه به رشد قابل توجه پایه پولى در اقتصاد طى سال‌های گذشته، خودبه‌خود حجم همه سپرده‌هاى سیستم بانکى از جمله سپرده‌هاى پس‌انداز نیز افزایش پیدا کرده است. نرخ پايین پس‌انداز در اقتصاد ایران، واکنش عقلانى مردم به از دست رفتن بخشى از اصل پس‌انداز آنان در نتیجه سپرده‌گذارى در بانک‌ها است. حتى پاسخ این سوال را نیز که چرا مردم همچنان سعى مى‌کنند پس‌انداز خود را در قالب کالاهاى بادوام مثل سکه و ارز نگهدارى کنند، مى‌توان در نرخ غیرمنطقى و غیرعادلانه سود سپرده‌ها جست ‌وجو کرد... اگر مشکل سرمایه‌گذارى کمبود تقاضا باشد، کاهش نرخ بهره منجر به افزایش سرمایه‌گذارى می‌شود. اما اگر محدودیت اصلى، کمبود منابع باشد کاهش نرخ سود مشکل را تشدید مى‌کند. آقای نیلی با اشاره به اينكه اقتصاد ايران از چالش دومی رنج می‌برد، افزود: بانک‌ها به هر شکل و با صرف نظر کردن از مساله کیفیت سرمایه‌گذارى، در نرخ‌هاى قبلى با مازاد تقاضا مواجه بوده‌اند. پس نمى‌توان انتظار داشت که کاهش نرخ سود منجر به افزایش سرمایه‌گذارى شود.

علاقمندی های مسعود نیلی به تعامل اقتصاد و سیاست از موضوع دخالت های دولت در قیمت گذاری فراتر می رود.  برای مثال، او به نقش نهادهای اقتصادی و سیاسی و اهمیت رابطه سالم میان آنها اشاره دارد و می گوید دخالت نهادهای سیاسی در اقتصاد می تواند باعث تحولات ناخواسته همچون وابستگی ما به نفت، به وجود آمدن اقتصاد سایه و انگیزه های فساد مالی شوند در حالی که در واقع نهادهای سیاسی باید به مسئله تخصیص منابع تمرکز داشته باشند و در این روند به حل مناقشات بین گروه های رقیب برای دسترسی به آن منابع بپردازند. 

مسعود نیلی همچنین از توسعه بخش خصوصی حمایت می کند ولی از روند این توسعه انتقادهایی دارد. او از جمله معتقد است پارادایم هایی در دولت‌ها ایجاد شده است که منجر به تشکیل نهادهای اقتصادی واسط بین بخش دولتی و خصوصی شده است که در مقابل واگذاری تصدی‌ها از خود مقاومت نشان می‌دهد... در حال حاضر بسته بودن اقتصاد و اقتصاد درون‌گرا مهمترین مشکل اقتصاد کشور است... گرچه خصوصی‌سازی و هدفمندی یارانه‌ها اجرا شده اما چون نهادهای اقتصادی شبه‌دولتی تشکیل شده به توفیق قابل توجهی دست پیدا نکرده‌ایم.

این ها تنها چند نمونه مختصر از میزان مشارکت مسعود نیلی در گفتمان اقتصادی کشور است.  ما از ایشان به خاطر سال ها تلاش در بالابردن سطح مباحث اقتصادی در کشور و نمایندن راه مناسب تر اقتصادی تشکر می کنیم.  

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: