به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

تحریمها و سوء مدیریت هر دو در به وجود آمدن مشکلات کنونی اقتصادی دخیل بوده و به آن کمک کرده اند. در همین حال صحبت بر سر اینکه کدامیک بیشترباعث تورم، بیکاری، کندی شکوفایی اقتصادی، بی ارزش شدن پول و غیره شده است همچنان ادامه دارد. اساسا سئوال باید اینگونه مطرح شود که آیا سیاستهای اقتصادی و یا سیاستهای خارجی دولت باعث به وجود آمدن شرایط کنونی شده است یا خیر.  اگر قصد بر این است تا وضعیت اقتصادی بهبود یابد، هر دو مورد باید مورد توجه و بررسی قرار گیرند. ولی در حال حاضر این مسئله را کنار گذاشته و به موضوع اول می پردازیم.

اگر که بخواهیم ببینیم چه چیزی باعث وضعیت فعلی بد اقتصادی شده است ابتدا  باید به آن جنبه از تجارت و کسب و کار نگاه کنیم که به طور خاص هدف تحریمها قرار گرفته اند و آن هزینه معامله است. ما پیشتر به دفعات به هزینه های معامله اشاره داشته ایم ولی تاکنون وارد جزئیات آن نشده ایم.

هزینه های معامله، هزینه های ناشی از یک مبادله اقتصادی هستند که جدا از هزینه تولید میباشند. رونالد کواس اقتصاددان برنده جایزه نوبل، هزینه های معامله را چنین توصیف کرده است:

برای انجام یک معامله لازم و ضروری است تا مشخص نمود که طرف معامله چه کسی است، اطلاع رسانی به مردم در مورد تمایل برای انجام معامله  و اینکه شرایط انجام معامله چه میباشند، انجام مذاکراتی که به عقد قرارداد ختم شود، نوشتن قرارداد، قبول کردن بازرسیهای لازم برای تضمین انجام مفاد قرارداد و غیره. این مراحل معمولا بسیار پر خرج و هزینه هستند و در حال حاضر به گونه ای قیمت گذاری شده اند که جلوی حجم وسیعی از تراکنش هایی را که اگر سیستم قیمت گذاری بدون هزینه کار می کرد بروز می کردند بگیرند. 


اقتصاددانان عموما هزینه معاملات را به دو گروه تقسیم میکنند:

1 ) هزینه های مربوط به پیداکردن طرف تجاری قابل قبول و انجام مذاکرات و نوشتن قرارداد.
2 ) هزینه های مربوط به بررسی و اجرا مفاد قراردادهای توافق شده. 

هزینه ها و زمان صرف شده برای این عملیات قسمتی از محاسبات اقتصاددانان برای محاسبه هزینه های معامله میباشند.


اهمیت هزینه های معامله تا چه حدی است؟ محاسبه این هزینه ها بسیار مهم است، هزینه های معامله  بستگی به اندازه واحد صنفی  صنعتی و یا بازرگانی داشته و بصورتهای مختلفی متبلور میشوند. لزموند، اوزمند و ترزسینکا (1999) تخمین زده اند که این مقدار میتواند تا 20  درصد از هزینه های سالیانه را در بر بگیرد.


عمده تاثیر تحریمها بر اقتصاد ما در بالا رفتن هزینه معاملات است. هنگامی که سویفت ارتباطش را با ما قطع کرد، این امر باعث گردید تا قریب به اتفاق بازرگانانی که داد و ستد بین المللی داشتند مجبور به استفاده از سرمایه و زمان خود شوند تا بتوانند جایگزین جدید و قابل قبولی برای انجام پرداختهایشان پیدا کنند. حالت مشابه دیگر زمانی بود که شرکتهای بیمه آمریکای شمالی و اروپا از ارائه بیمه برای بارهای با مبدا ایران سر باز زدند و شرکتهایی که متکی به خدمات آنها بودند مجبور به پیدا کردن راههای جدیدی برای بیمه کردن بارهایشان شدند. این جستجو برای پیدا کردن یک جایگزین جدید و انجام مذاکرات مجدد برای قراردادها وقت گیر بود.


حتی خارج از چارچوب تحریمها، فشار غرب باعث شد تا حتی مشتریان قدیمی و عرضه کنندگان کالا و دیگر شرکای تجاری، نسبت به فسخ قراردادها اقدام کنند. این مسئله باعث گردید تا جستجو برای شریک تجاری جدید و گفتگو برای عقد قراردادهای جدید شروع شود. از آنجاییکه در این مرحله اطمینان شکل نگرفته است، شروع به کار با شرکای تجاری جدید مستلزم افزایش سرمایه گذاری در مدیریت وکنترل اجرای مفاد قرارداد است.


عدم اطمینان و بلاتکلیفی نیز باعث افزایش هزینه معاملات میگردد. هنگامی که طرفهای تجاری در مورد چگونگی انجام توافقات پس از گذشتن از مرحله عقد قرارداد و رسیدن به مرحله اجرائی شک و شبهه داشته باشند، نسبت به نوشتن قراردادهای بدون محدودیت و ساده اشتیاق کمتری از خود نشان خواهند داد و در عوض احساس خواهند کرد که نیاز به مطرح کردن جزئیات بیشتری در قراردادها و اقدامات پیشگیرانه دارند. در عین حال مورد ارزیابی قرار دادن روابط بطور مستمر یکی دیگر از عواقب و پیامدهای این مسئله است که این خود باعث صرف زمان بیشتری در گفتگو و چانه زنی مداوم بر سر هر قرارداد میگردد.  کورمنوز  (2005)  نشان داده است که با افزایش شک و شبهه و بلاتکلیفی، طرفهای تجاری بیشتر روی به گفتگو برای قراردادهای کوتاه مدت می آورند، که این خود باعث شکل گیری گفتگوهای مجدد بصورت متناوب برای دسترسی به توافقات جدید برای همان قراردادها میگردد و عملا اتلاف وقت بسیاری را در پی دارد.


تحریمها، هزینه های معاملاتی را بصورت قابل ملاحظه ای بالا برده اند، تا حدی که در بعضی از موارد باعث توقف کامل معاملات شده اند و بیشترین تاثیر شامل حال شرکتهایی شده است که معاملات و تجارت بین المللی داشتند. در عین حال سوء مدیریت اقتصادی دولت بیشترین تاثیر را بر افزایش هزینه معاملات داخلی داشته است.


ما مقیاس و معیاری برای اندازه گیری هزینه معاملات داخلی مابین شرکتهای داخلی نداریم، ولی بسیاری از آنها در حال معامله با شرکتها و بنیادهای دولتی اند و ما معیاری برای آمار و میزان هزینه معاملات در بخش دولتی در دسترس داریم.  نظرسنجی بانک جهانی در رابطه با انجام معاملات و دادو ستدها، زمان و تلاشهای بعمل آمده برای انجام یک معامله عادی را  می سنجد.  سه اقدام مختلف را در نظر بگیرید: گرفتن مجوزهای ساختمانی، گرفتن برق، و ثبت املاک.  طبق آمار سال 2012، در ایران  16 مرحله و 320 روز لازم است تا بتوان تمامی مجوزهای مورد نیاز برای ساختن یک انبار تجاری ساده در تهران را بدست آورد.  حال وصل شدن آب و برق و گاز و مراحل ثبت ملک برای استفاده بعنوان ضمانت و یا انتقال ملک به اشخاص حقیقی و حقوقی را به آن اضافه کنید و همین ما را در رتبه 164 در بین 183 اقتصاد جهان قرار میدهد.  گرفتن  برق برای یک انبار استاندارد احتیاج به 7 مرحله و 140روز دارد
 (مقام 162 در بین 183 کشور)  همچنین برای خرید و انتقال سند یک ملک به مالک جدید، 9 مرحله و 26 روز احتیاج است (مقام 163 در بین 183 کشور).  این موانع و تاخیرها هیچ ارتباطی با تحریمها ندارند و نتیجه قوانین و بخشنامه های بازدارنده و دیوانسالاری هستند که انجام فعالیتهای اقتصادی را مشکل میسازند.  

در پایان اشاره می کنم که بحث مربوط به اینکه آیا تحریمها باعث وضعیت ناهنجار اقتصادی کنونی است و یا سوء مدیریت دولت بسته به ای دارد که چگونه به آن نگاه کنیم.  تحریمها، تاثیر بسیار زیادی بر هزینه معاملات برای آنانی که در گیر داد و ستد بین المللی هستند دارد  ولی در مورد شرکتهایی که تمرکز خود را بر روی تجارت داخلی قرار داده اند، دولت بزرگترین مانع وعامل بازدارنده در مسیر معاملات مطلوب و هزینه های پایین است. 

منابع:

Coase, Ronald H., "The Problem of Social Cost," Journal of Law and Economics 3 (1960): 1-44.

Lesmond, David A., Joseph P. Ogden, and Charles A. Trzcinka, “A New Estimate of Transaction Costs,” The Society for Financial Studies 12, no. 5 (199): 1113-1141.

Koremenos, Barbara, "Contracting around International Uncertainty," The American Political Science Review 99, no. 4 (2005): 549-565.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: