به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

بدون شک بسیج یکی از بهترین نیروهای خالص و مخلص این نظام است و از ابتدای تأسیس تا امروز در هر برهه تاریخی نقشی مؤثر ایفا نموده است.  چندی است این سؤال مطرح است که نقش سپاه و بسیج در پسابرجام و در دوران پساتحریم چیست؟ جدا از وظایف تعیین شده برای نیروهای مسلح، آیا مطابق با اصل 147 قانون اساسی می توان از نیروهای مسلح در شرایط صلح برای سازندگی کشور استفاده ای شایسته کرد؟  آیا اینک که به واسطه برجام و تداوم سیاست تعامل سازنده، فضای امنیتی چه در سطح جهانی و تا حدودی در داخل به مرور جای خود را به فضای امن برای پیشرفت و شکوفایی اقتصادی و اجتماعی می دهد می توان از بسیج به عنوان نیروی سازنده و صلح آفرین در دوران پساتحریم و در اجرای سیاست های اقتصاد مقاومتی بهره برد؟

رهبر معظم انقلاب چندی است دعوت از بسیج را مورد تأکید و تأیید خود قرار داده اند. در نشستی با هیات دولت تأکید کردند: بخشهایی وجود دارند خارج از دولت؛ اینها می توانند در اقتصاد مقاومتی نقش ایفا کنند، از جمله بسیج؛ من یک گزارشی دیدم. خیلی لازم است به نظر من، اگر وقت کنند آقای رئیس‌جمهور یا لااقل آقای جهانگیری که بخواهید و ببینید مجموعه‌ بسیج در مورد اقتصاد مقاومتی چه کارهایی می‌توانند انجام بدهند و ظرفیّتش را دارند؛ ظرفیّت خیلی خوبی است.

رئیس جمهوری نیز با بیان این که دولت از نیروهای مسلح درخواست دارد که در اجرای اقتصاد مقاومتی به دولت کمک کنند، اظهار داشت: اقتصاد مقاومتی یعنی اقتصاد بازدارنده و کشور باید همانطور که امروز در عرصه نظامی به گونه‌ای بازدارندگی ایجاد کرده که دشمنان ما حتی تصور حمله به ایران را از ذهن نمی‌گذرانند، باید در عرصه اقتصادی نیز به سطحی از بازدارندگی برسد که دشمن احساس کند تحریم ایران و عدم همکاری در عرصه اقتصادی با ایران به ضرر خودش است و ایران از این لحاظ آسیب ناپذیر است. رییس جمهوری تصریح کرد: سپاه، بسیج، ارتش و نیروهای انتظامی به عنوان فرزندان ملت باید به دولت و مردم در تولید و سازندگی و رشد اقتصادی کمک کنند و اساساً ستاد اقتصاد مقاومتی برای آن تشکیل شده است که بتواند کمک همه نهادها و نیروهای نظام را در مسیر اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی بکار بگیرد و دولت از همه نهادها و از جمله نیروهای مسلح و بویژه سپاه و بسیج می‌خواهد که به ما در ایجاد یک نشاط بزرگ اقتصادی در کشور کمک کنند.

در این مقطع لازم نیست به عقب برگردیم و به تشریح نامه رئیس سازمان بسیج مستضعفین، سردار نقدی، و یا به واکنش مشاور رئیس جمهور، اکبر ترکان به آن بپردازیم. باید عملگرایانه به آینده نظاره گر باشیم و به شکلی بهینه از تمام امکانات موجود برای سازندگی کشور در سال های سخت پیش رو بهره ببریم. 

خبرگزاری فارس چندی پیش گزارشی از فعالیت های سازمان بسیج سازندگی در عرصه اقتصاد مقاومتی را ارائه کرد.  در این گزارش آمده است: در بسیج مستضعفین ماموریت اصلی فعالیت در عرصه اقتصاد مقاومتی بر دوش سازمان بسیج سازندگی نهاده شده و این قشر از بسیج از سال 1392 فعالیت در عرصه اقتصاد مقاومتی با هدف اشتغالزایی و افزایش تولید در حوزه های مرتبط با امنیت غذایی مردم را در دستور کار قرار داده است در همین راستا با حمایت بسیج سازندگی از عناصر داوطلبِ با انگیزه و دارای تخصص در عرصه های تولیدی مربوطه،  طی سال های 90 تا 92، 62 هزار 778 واحد تولیدی در زمینه پرورش قارچ، شیلات، مرغ بومی، ماکیان، زنبور عسل، گلخانه، ورمی کمپوست، کشت زعفران، صنایع تبدیلی، دام سبک و سنگین، شترمرغ، صنایع دستی و ... در سراسر کشور راه اندازی شده است. ارتباط بسیج سازندگی با این واحد های اقتصاد مقاومتی با ارائه تسهیلات پایان نمی یابد، بلکه رده های استانی و شهرستانی بسیج سازندگی نظارت بر این واحدها و در عین حال حمایت مستمر از آن ها را به صورت دائم بر عهده دارند. بر اساس پایش به عمل آمده از این واحد ها در سراسر کشور، میزان انحراف تسهیلات دریافتی کمتر از 5 درصد بوده است. پس از راه اندازی واحدهای تولیدی، بسیج سازندگی حمایت خود از این واحدها را در قالب بازاریابی حرفه ای و میدانی و کمک به فروش محصولاتشان عملیاتی می کند. تسهیلات لازم برای واجدین شرایط توسط بانک مهر اقتصاد تامین می شود و طی سال های 90 تا 92 در مجموع یک هزار و 208 میلیارد تومان تسهیلات پرداخت شده است، پیش بینی می شود تسهیلات پرداختی توسط بسیج سازندگی تا پایان سال 94 به نزدیک 2 هزار میلیارد تومان برسد.  در طرح های تولیدی و اقتصاد مقاومتی بسیج سازندگی در سال های 92 و 93، بالغ بر 93 هزار شغل به صورت مستقیم ایجاد شده و پیش بینی می شود این رقم تا پایان سال 94 به 166 هزار شغل در کشور برسد. این در حالی است که آمار دقیقی درباره میزان اشتغال غیر مستقیم پدید آمده در حاشیه این واحدهای اقتصاد مقاومتی در دسترس نیست. بر این اساس بسیج سازندگی برای ایجاد هر شغل در کشور کمتر از 12 میلیون تومان هزینه کرده است. این در حالی است که به گفته دکتر علی ربیعی، وزیر امور کار و رفاه اجتماعی هزینه ایجاد هر شغل در کشور برای دولت در حال حاضر رقمی بین 20 تا 70 میلیون تومان است.

اما سؤالی که باید پاسخی منطقی و موجه برای آن پیدا کرد این است که آیا ورود بسیج سازندگی به این طرح ها در روند خصوصی سازی واقعی خللی وارد می کند؟ آیا سازمان بسیج سازندگی به نوعی رقیبی برای بخش خصوصی است و با تداوم یا بسط فعالیت های سازمان بسیج سازندگی، بخش خصوصی و روند خصوصی سازی تضعیف خواهد شد؟

به گزارش ایرنا سردار نعمان غلامی در همایش شکوه هجرت جنوب کرمان که به میزبانی دانشگاه آزاد اسلامی جیرفت برگزار شد گفت: سازمان بسیج سازندگی امسال اجرای 45 هزار طرح اقتصاد مقاومتی را در کشور برنامه ریزی کرده است. وی گفت: با اجرای این تعداد طرح پیش بینی می شود برای 70 هزار نفر در زمینه صنایع تبدیلی، امنیت غذایی و مشاغل خانگی اشتغالزایی شود. مسئول سازمان بسیج سازندگی کشور افزود: در شش ماه ابتدای سالجاری 20 هزار کارگاه کوچک در کشور راه اندازی شده است و امیدواریم تا پایان سال تعداد باقیمانده این طرح ها محقق شود. وی خاطرنشان کرد: در زمینه اقتصاد مقاومتی رویکرد جدید سازمان بسیج سازندگی، اشتغالزایی و راه اندازی کارگاه های کوچک بوده تا بتوانیم زمینه گسترش فرهنگ کار و افزایش اعتماد به نفس برای شروع مشاغل با منابع کوچک بوجود آید. سردار غلامی گفت: برای تحقق 45 هزار واحد اقتصاد مقاومتی 10 هزار میلیارد ریال از محل اعتبارات بانک مهر اقتصاد، منابع در اختیار متقاضیان قرار می گیرد. وی ادامه داد: سه هزار و 500 گروه جهادی سازمان یافته در سراسر کشور وجود دارد که در رشته های تخصصی پزشکی، دامپزشکی، فرهنگی، اقتصاد مقاومتی، عمرانی و سازندگی فعالیت می کنند. مسئول سازمان بسیج سازندگی کشور گفت: امسال 200 هزار نفر اردو در موضوع های دانشجویی، جهادی و محلات برنامه ریزی شده که با اجرای این برنامه دستاوردهای خوبی کسب می کنیم.

از سوی دیگر، ابراهیم عزیزی، مسئول سازمان بسیج سازندگی در اوائل سال جاری اظهار کرد: بسیج سازندگی در انتخاب پروژه های خود، نكات مهمی را لحاظ كرده است از جمله اینكه صرفا به سراغ پروژه های كوچك و زودبازده می رود و فقط در نقاطی مشغول به كار می شود كه برای بخش خصوصی فاقد جذابیت است و این بخش حاضر به فعالیت در آن نیست.

آیا حقیقتا پروژه های زودبازده و فعالیت های تخصصی پزشکی، دامپزشکی، فرهنگی و عمرانی برای بخش خصوصی فاقد جذابیت است؟ آیا بخش خصوصی در نقاطی که بسیج سازندگی در آنها فعال است حاضر به فعالیت نیست؟

حدود دو سال پیش رئیس ستادکل نیروهای مسلح با بیان اینکه نیروهای مسلح برای درآمد و تولید اقتصادی به صحنه‌های تولید ورود پیدا نکرده‌اند، افزود: نیروهای مسلح رقیب مردم و شرکت‌ها نیستند، بلکه امکانات خود را به دولت ارائه می‌کنند تا هرجا پیمانکاری و دسترسی به دستگاه اجرایی نبود، آن کار زمین نمانده و انجام شود. سرلشکر حسن فیروزآبادی تصریح کرد: اگر زمانی دولت، دیگر نیازی به امکانات نیروهای مسلح نداشته باشد، این امکانات دوباره به مراکز نظامی برمی‌گردد و در خدمت رشد و توسعه صنعت دفاعی قرار می‌گیرد.

پویا جبل عاملی، اقتصاددان، در شماره 53 مجله تجارت فردا در مردادماه 1392 نگاهی به فعالیت های اقتصادی نهادهای نظامی داشت و بر نیاز به بخش خصوصی واقعی تأکید کرد. وی معتقد است: مهم‌ترین عامل در این امر آن است که تصمیم‌گیرندگان دریابند که در بلندمدت، توسعه بخش خصوصی به نفع همه است.  اما مشکل از آنجا آغاز می‌شود که بخش خصوصی متکی به دولت بخواهد در اقتصاد فعالیت کند. وی افزود: شاید در زمان‌های استثنایی چون هنگام جنگ و در فقدان بنگاه‌های خصوصی که بتوانند به فعالیت اقتصادی بپردازند، نیاز باشد تا از نهاد‌های نظامی استفاده شود، اما این استثنایی است که اگر به امر معمولی بدل شود، می‌تواند برای اقتصاد یک کشور زیان‌آور باشد. بنابراین حتی اگر مجوز به مداخله در اقتصاد توسط بنگاه‌های مرتبط با نهاد نظامی در مواقع استثنایی دهیم، نباید از یاد ببریم که احتمال طولانی شدن این استثنا به قاعده بسیار بالاست. امروز بزرگان کشور و نقش‌آفرینان اقتصادی، بر این امر تاکید دارند که خواهان آن نیستند تا اقتصاد به دست نهاد‌های نظامی اداره شود. بی‌تردید بنگاه‌های وابسته به نهاد‌های نظامی در اقتصاد ایران پروژه‌های بزرگ و عدیده‌ای را به سرانجام رسانده‌اند که می‌تواند موجب افتخار باشد، اما نباید از این موضوع فارغ شد که بدون وجود بازاری شفاف و بدون وجود بخش خصوصی واقعی، انجام پروژه‌ها شاید از نظر مهندسی به پایان رسد و باعث مباهات باشد، اما از منظر اقتصادی، معیاری برای هزینه و منفعت این پروژه‌ها وجود ندارد، زیرا اصولاً سیستم قیمتی به فراموشی سپرده شده است و ای‌بسا پروژه‌ای ملی که از منظر بسیاری انجام آن یک موفقیت است از نظر اقتصادی برای جامعه زیان‌آور باشد.

سید حمید حسینی، فعال اقتصادی، نیز در همان سال و به عنوان عضو هیأت رئیسه اتاق بازرگانی تهران در گفتگو با روزنامه آرمان گفته بود: هرچند بخش خصوصی می‌خواهد نظامی‌ها در اقتصاد ایران حضور نداشته باشند اما اگر این حضور رقابتی باشد و بخش خصوصی آن را در مقابل خود احساس نکند، می‌توانند در کنار هم فعالیت کنند و این حضور به شرطی می‌تواند موثر باشد که امکانات و فعالیت آن در رقابت با بخش خصوصی نباشد.  وی در بخش دیگری از مصاحبه خود اشاره کرد: تایلند، ترکیه و پاکستان از جمله کشورهایی هستند که همین تجربه مشابه را داشتند. این کشور‌ها ناچار شدند نظامیان را از کل اقتصاد یا بخش‌هایی کنار زده و بخش خصوصی را وارد کار کنند تا بتوانند حلقه عدم توسعه را بشکنند.  شیلی نیز در این راستا کشور موفقی بوده است. همه کشورهای نامبرده از نظر دموکراسی کشورهای عقب مانده‌ای بودند و سیستم نظامی در آن‌ها دیده می‌شد اما در مقطعی به این نتیجه رسیدند که با این روش نمی‌توان توسعه را محقق کرد. در حقیقت لازمه توسعه حضور همه گروه‌ها و همراهی جامعه با آنهاست. اگر حضور نظامیان به غلظت کنونی در اقتصاد و بعضا قانون‌گذاری ادامه داشته باشد، حتی اگر تحریم‌ها برداشته شود نمی‌توان آن طور که باید با دنیا ارتباط داشت چراکه برخی کشور‌ها حاضر نیستند با کشوری ارتباط داشته باشند که نظامیان حضور قوی در بخش اقتصاد دارند.  در عین حال، حسینی در این مصاحبه به برخی از همکاری ها میان برخی از شرکت های خصوصی در برخی از پروژه ها با قرارگاه ها اشاره داشت. 

اینک که در آستانه دوران پساتحریم هستیم و باید از تمام نیروهای جامعه در مسیر سازندگی و شکوفایی اقتصادی بهره ببریم جا دارد بدون حب و بغض جایگاه بخش خصوصی، دولت و نهادهای نظامی در اقتصاد تعریف شود تا بتوانیم قدم هایی هماهنگ در مسیر تحقق آن حماسه اقتصادی موعود برداریم. 

نظر شما چیست؟ آیا بخش خصوصی می تواند با نهادهای نظامی رقابت کند؟ آیا این رقابت، رقابتی منصفانه است؟ آیا همکاری میان بخش خصوصی و قرارگاه ها یا سازمان بسیج سازندگی ممکن است؟  آیا نهادهای نظامی باید از مسیر اقتصاد دور شده و تنها در مسیر صلح و ثبات و پایداری بکوشند؟ آیا وقت آن رسیده که برای ایجاد فضایی امن و نه امنیتی از توان بسیج به عنوان بسیج صلح استفاده کنیم تا بخش خصوصی بتواند برای درازمدت نقش مؤثر خود در اقتصاد را ایفا نماید؟

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: