به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

این مطلب دهمین مورد و آخرین بخش از مرور نگرانی های دهگانه ای است که 50 اقتصاددان شش سال پیش در نامه ای سرگشاده به رییس جمهور اعلام کردند. قسمت های پیشین را در وبسایت تاجران بخوانید، بیاندیشید و نظر دهید.

10- نحوه تعامل با جامعه جهانی

نکته دهم و پایانی از سیاست داخلی می گذرد و به سیاست خارجی می پردازد.  در آن زمان آن اقتصاددانان نوشتند: تجارب جهانى گوياى اين نكته است كه نحوه و ميزان تعامل با نظام جهانى تاثير تعيين كننده اى بر نرخ رشد اقتصادى و رقابت پذيرى اقتصادهاى ملى دارد و روند تحولات بين المللى، كشور ما را در وضعيت دشوارى قرار داده است.  شش سال از انتشار این نامه می گذرد و حال می توانیم به آن "شرایط دشوار" به دیده حسرت بنگریم.

دو جنبه از سیاست خارجی ما به ضرر روابط ما با جامعه جهانی و در نتیجه محدود ساختن امکان توسعه اقتصادی است که در ادامه به آنها می پردازیم.

تحریم ها نخستین و واضح ترین عامل هستند. برخی افراد استدلال می کنند که تحریم ها از خارج تحمیل میشوند و کاری از دست ما ساخته نیست جز اینکه تلاش کنیم تا اثرات آنها به حداقل ممکن کاهش یابد. ولی واقعیت این است که همه این تحریمهایی که به اقتصاد ما صدمه زده و می زنند ، نتیجه مستقیم نحوه رویکرد ما در ارتباط با مناقشه برنامه هسته ای کشور است. افزایش و تشدید تحریم ها از سوی غرب در واقع نشاندهنده عدم موفقیت سیاست خارجی ما در حل این بحران بوده است.   در نتیجه موضع و موقعیت ما در جامعه جهانی را خدشه دار شده و حتی مستحکم ترین روابط تجاری ما را سست و بی بنیان شده است.  برخی از مسئولان تمایل دارند استدلال کنند که شرکای تجاری ما در معرض صدمات بیشتری بخاطر کاهش تجارت با ما قرار دارند در حالیکه سایر کشورها گزینه های متعدی در روابط تجاری دارند که می تواند جایگزین روابط آنها با ما شود. ما در وضعیتی قرار گرفته ایم که هیچ گزینه ای در پیش رو نداریم.  ما در وضعیتی نیستیم که بنشینیم و انتظار بکشیم که روزی اوضاع اقتصادی بهبود پیدا کند و مسائل ما حل شود. همین حالا برای بهبود وضعیت بایستی دست به کار شد. همانطور که پدرام سلطانی، نایب رییس اتاق بازگانی ایران، اخیرا اظهار داشته اکنون زمان آن رسیده است که در مذاکرات هسته ای، اقتصاد را بر سیاست اولویت بدهیم.


دومین تاثیر عمده سیاست خارجی ما بر اقتصاد کشور، خصومت روز افزون رویکرد ما با دول همجوار و افزایش عدم اعتماد متقابل میان ما و آنها است. برخورد فعلی ما با مسائل منطقه ای گویای نوعی هراس بیسابقه و مخرب است که ما را به سوی انزوای بیشتر می راند. اکنون همسایگان ما احساس می کنند که ما برای آنان تهدیدی بشمار می رویم و حتی کوچکترین اختلال در منطقه را به ما نسبت می دهند.  برای نمونه اخیرا یک نماینده پارلمان بحرین ما رامتهم کرد که در آتش سوزیها و بمب گذاری در اتومبیل ها در قطر دست داشته ایم. کویت اقدام به محکوم کردن اعضای یک گروه تروریستی که متهم به جاسوسی برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بودند کرد. عربستان سعودی ما را متهم نموده که در ربودن معاون کنسول آن کشور در یمن دست داشته ایم. شورشیان سوریه چند مهندس که در یک کارخانه برق کار می کردند را به گروگان گرفته، چون معتقد بودند که آنها عوامل سپاه پاسداران هستند. این حوادث هیچ کمکی به بهبود روابط اقتصادی و تجاری مملکت نمی کند.

عکس العمل ما به این اتهامات صرفا بالا بردن دامنه مناقشه و زیر سوال بردن مواضع دول همجوار به عنوان کشورهای مستقل بوده.  آنان را متهم می کنیم که برای مقاومت در برابر فشارهای غربی ها به قدر کافی قدرت ندارند و نمی توانند سیاستهای خود را بطور مستقل اتخاذ کنند.  برای نمونه، به نقل از اکوفارس نماينده ايران در هيأت عامل اوپك، محمد خطیبی، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، و کویت را متهم کرده که تولید نفت خودشان را افزایش داده اند تا اثرات تحریم های نفتی علیه ایران در کشورهای عربی را به حداقل برسانند. سردار یحیی صفوی، به گزارش خبرگزاری فارس ادعا کرده است که ترکیه، قطر، و عربستان سعودی از سوی آمریکا ماموریت یافته اند تا به ایران لطمه بزنند.  نماینده مجلس ، محمد اسماعیل کوثری، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، دولت جمهوری آذربایجان را متهم کرد که در ترور دانشمند هسته ای ایران مشارکت داشته است. به گزارش خبرگزاری مهر، حتی سردار امیرعلی حاجی زاده، فرمانده هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ترکیه را به حملات نظامی تهدید کرده است ما حتی دیپلماتهای کویتی را اخراج کرده و متهم به زندانی کردن شاعران آذربایجانی شده ایم.

علاوه بر اینها، می رسیم به بقیه مواردی که رفتارها و اعمال به کلی غیرسازنده  و سوال برانگیزند. برخی از شهرهای ایران قدمی فراتر برداشته اند و اقامت افغانها و سایر اتباع خارجی را ممنوع اعلام کرده اند. سردار امیر علی حاجی زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه با اشاره به استقرار سپر دفاع موشکی در ترکیه گفت: مردم مسلمان این کشور در آینده نزدیک شاهد تولد فرزندان ناقص‌الخلقه با بیماری‌های صعب‌العلاج بواسطه اثرات همین سامانه‌ها خواهند بود.  تبادل مطالب خصومت آمیز با آذربایجان بخاطر مسابقه آوازه خوانی یوروویژن، یک نمونه حیرت آور دیگر است.  در این میان مسافرت آقای احمدی نژاد رئیس جمهور ایران به جزیره ابوموسی یک شاهکار بود.  این اولین بار بود که از زمان تصاحب این جزیره در چهل سال پیش، یک رئیس کشور از این جزیره دیدن کرد. با این اوضاع آشفته اقتصادی، آیا ایجاد مشکل در روابط تجاری با یکی از مهمترین شرکای تجاری ما در جهان، اقدامی بموقع بود. یک نمونه از اظهاراتی که شاید بهتر بود مسئولان ما از ابراز آن بپرهیزند اظهارات سال قبل  کاظم جلالی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی است که وقتی امارات ادعای مالکیت این جزیره را کرد اظهار داشت این مسائل مطالب سفارشی و دیکته شده قدرت‌های فرامنطقه‌ای است که قصد دارند آتش اختلاف و تنش را همواره در منطقه خاومیانه روشن نگه دارند.


فرصت هزینه این نوع خصومت ها و رفتار های انزوا گرایانه بالاست. ما در حال از دست دادن توان و دسترسی خود به بازار های پر رونق منطقه ای هستیم. شرکتهای ما در معاملات و قراردادهای منطقه ای کنار زده میشوند و ما به جای رهبری اقتصادی منطقه و نمونه ای از کشور نفت خیزی که به تنوع و گسرش اقتصادی .  ما چهراراه منطقه ایم و اروپا را به آسیا و جهان عرب را به مشرق زمین متصل می کنیم.  ما دارای بهترین مهارتهای مهندسی و نیروی کار تحصیل کرده در مقایسه با همه دولت های همسایه هستیم ولی هیچکس مایل نیست که با ما معامله کند و حتی مهمترین شرکای تجاری پیشین ما، از ما روی گردان هستند.

بدون شک حل مسائل منطقه ای مستلزم همکاری است. ما به جای زندانی کردن شاعران، بایستی به تعیین حقوق  و مرز دریائی مناطق نفت و گاز در دریای خزر بپردازیم و بسوی رقم تجارت 20 میلیارد دلاری با ترکیه پیش برویم و پروژه هایی چون خط لوله ناباکو را پیگیری کنیم و نه اینکه منتظر خرید گاز توسط ترکمنستان بمانیم. بجای انتقاد از رژه همجنسگرایان که اصلا حقیقت نداشت، ما باید با آذربایجان و افغانستان در مبارزه با قاچاق مواد مخدر کمک کنیم.

انزوای منطقه ای برای کسب و کار تجاری به هیچ وجه خوب نیست، ولی با این شرایطی که داریم، چنین انزوایی غیر قابل اجتناب خواهد بود. اگر قرار باشد که اقتصاد ما، بخصوص اقتصاد غیر نفتی، رشد کند، ما بایستی به بازارهای منطقه ای دسترسی داشته باشیم. ما باید تبدیل به قدرت اقتصادی اصلی در منطقه شویم ولی متاسفانه در عرض 6 سال گذشته سیاست خارجی توسط مقامات و مسئولان ما، اوضاع منطقه ای ما را بدتر کرده است.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: