به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

صنعت زعفران کشور از مشکلات مزمن فراوری، بسته بندی، نامگذاری مناسب تجاری و قاچاق رنج می برد اما در دهه گذشته تهدید جدیدی متوجه صنعت زعفران کشور است و آن افغانستان است. 
پس از اشغال افغانستان توسط شوروی سابق و یک دهه جنگ و درگیری پس از آن، موجی از پناهجویان افغانی به ایران سرازیر شد.  پس از رفتن روس ها برخی از مهاجران افغانی پیاز زعفران را با خود به افغانستان بردند.  در دوران طالبان، کشت زعفران به دلیل تمرکز آنها بر کشت خشخاش محدود بود.  پس از اشغال افغانستان توسط نیروهای آمریکا در سال 2001 میلادی، آمریکا و دیگر کشورهای غربی افغان ها را تشویق به کشت زعفران کردند تا به این ترتیب جایگزینی برای کشت خشخاش باشد.  آمریکا، ایتالیا، فرانسه، دانمارک، بریتانیا، هلند، آلمان، سوئیس و سازمان ملل متحد اقدام به ارائه پیاز و چمچه زعفران، آموزش کشت، مشوق های اقتصادی برای جایگزین کردن کشت زعفران به جای خشخاش و تسهیلات بازاریابی برای زعفران افغانستان کردند. 

درحالیکه صنعت زعفران در افغانستان صنعت کوچکی در مقایسه با ایران است ولی کم کم به عنوان رقیب خودش را در بازار مطرح کرده است.  صنعتی که از ایران فرار کرد پیشرفت هایی داشته که هنوز سال ها است صنعت زعفران ایران به آن نرسیده است. 
برای حفظ اقتدار تولیدکنندگان زعفران ایرانی چه می توان کرد؟ 

1. ایجاد یک برند یا نام تجاری ملی
تولیدکنندگان ایرانی زعفران سال ها است درخواست یک برند ملی از دولت کرده اند تا محصول خود را به آن نام بفروشند و بازاریابی کنند و دولت هم سال ها است که وعده داده و وفا نکرده است. با وجود اینکه ایران تقریبا 85 درصد زعفران جهان را تولید می کند تعداد معدودی از مصرف کنندگان بین المللی  با شنیدن نام زعفران به یاد ایران می افتند.  به جای ایران، نام اسپانیا در ذهن آنها تداعی می شود و چنانچه می دانیم اکثر زعفران ایران به اسپانیا فرستاده و در آنجا فراوری و بسته بندی می شود و به اسم اسپانیا روانه بازارهای جهانی می گردد.  یک برند ملی ایرانی می تواند نام ایران را به عنوان منبع اصلی تولید زعفران در ذهن مصرف کنندگان جا بیاندازد.  با وجودیکه صنعت زعفران افغانستان صنعتی جوان است توانسته به این مهم دست یابد.  تولیدکنندگان عمده زعفران در ایران از اتخاذ چنین راهکاری استقبال می کنند.  مثلا، فرهاد سحرخیز، عضو هیئت مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران و مدیرعامل شرکت کشاورزی تولیدی زعفران سحرخیز می گوید پیاز زعفران نیز چه از مبادی رسمی و چه از راه قاچاق، به این كشور رفته و امروز ذخیره ژنتیكی كشورمان، در كشوری دیگر در حال رشد است. وی معتقد است افغان‌ها در سند توسعه صنعت زعفران‌شان صراحتا قید كرده‌اند كه ما اشتباه ایرانی‌ها را در حوزه زعفران تكرار نمی‌كنیم و با یك برند ملی به عنوان "زعفران افغان" كار می‌كنند.

2. توسعه بازار مصرف جهانی به منظور کاهش صادرات فله ای
دولت و دست اندرکاران این صنعت پیشتر کوشیدند تا از صادرات فله ای زعفران بکاهند.  این تلاش ها در جهت بهبود تولید به منظور حضور در بازار بین المللی بود تا به این ترتیب از صادرات فله ای و بسته بندی مجدد آن توسط شرکت های اسپانیایی کاسته شود.  این تلاش ها نتایج متفاوتی در بر داشته است.  عدم وجود یک برند ملی، روند بسته بندی و بازاریابی مناسب برای بازار بین المللی را کند می کند.  کشاورزان و تولیدکنندگان در مقابل مشوق های دولت در جهت تولید بسته بندی های کوچکتر مقاومت می کنند چون بازار مصرف بین المللی با ثبات و مشخصی برای زعفران ایران در مقایسه با تقاضای عمده برای زعفران اسپانیا وجود ندارد.  تلاش های دولت برای محدود کردن صادرات فله ای به واسطه کنترل تعرفه های گمرکی مانع هرگونه تحرکی در بازار شد.  محدود کردن صادرات فله ای بدون یافتن بازار فروش برای زعفران ایران تنها به مثابه مجازاتی برای تولیدکنندگان ایرانی است.  علاوه بر ایجاد یک برند ملی، دولت باید از یک کمپین برای بازاریابی بین المللی حمایت کند تا بتواند تقاضا برای زعفران ایران را به وجود بیاورد.  وقتی چنین تقاضایی به وجود آید، صادرات فله ای خود به خود کاهش پیدا می کند چراکه صادرات فله ای به اندازه فروش مستقیم به خریدار نهایی سودآور نخواهد بود. 

3. کنترل و نظارت بهتر بر مرزها
از آنجاییکه زعفران افغان از ارجحیت نسبی در بازار جهانی برخوردار است، فروشندگان این زعفران تمایل به حجم بیشتر معاملات دارند.  به همین دلیل زعفران ایران به افغانستان قاچاق می شود و با نام زعفران افغان به فروش می رسد.  کنترل ضعیف مرزی این قاچاق را تسهیل می کند.  کنترل و نظارت بهتر بر مرزها باعث کاهش قاچاق و در نتیجه افزایش میزان فروش زعفران به نام ایران می شود و روی حضور ما در بازارهای جهانی تاثیر مثبت خواهد داشت. 

4. آزادسازی قیمت ها
مانند دیگر صنایع کشور، مداخله دولت در تعیین قیمت ها برای صنعت زعفران نیز مشکل آفرین است.  در سال 1386، ریاست جمهوری، آقای محمود احمدی نژاد، قیمت رسمی زعفران را دوبرابر کرد.  با وجودیکه ممکن است این کار به نیت افزایش سود کشاورزان صورت گرفته باشد ولی مثل دیگر دستکاری ها در بازار، نتیجه آن مطلوب نبود. على شريعتى مقدم، رئيس صندوق توسعه صادرات زعفران، هشدار داد که افزايش بى دليل قيمت زعفران موجب از دست رفتن بازارهاى ايران مى شود و كشورهايى همچون افغانستان و چين با قيمت هاى بسيار ارزان بازار كشورمان را نيز تصاحب مى كنند كه در اين صورت بايد قيد بازارهاى جهانى زعفران را بزنيم.شريعتى مقدم يكى از نتايج افزايش قيمت زعفران را گسترش زعفران تقلبى و فله اى دانست.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: