به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

این مطلب قسمت ششم از مجموعه مقالاتی است که به مرور موارد ده گانه نامه سرگشاده 50 اقتصاددان می پردازد. شش سال پیش در سال 1385 اقتصاددانان در آن نامه سرگشاده نگرانی های اقتصادی خود را به رییس جمهور اعلام کرده بودند.  در این فرصت به مرور نکته ششم نامه می پردازیم. 
6. بحران در بازار سرمایه
نکته ششم در نامه 50 اقتصاددان به بحران در بازارهای مالی و سرمایه کشور می پردازد.  بر اساس آن نامه بازارهای مالی و به خصوص بازار سهام – بورس اوراق بهادار تهران -  نتوانستند باعث جذب سرمایه گذاران شوند و به همین دلیل نتوانستند نقش از پیش تعیین شده خود را در گسترش فعالیت های اقتصادی کشور ایفا کنند.  شاهد این مدعا نمودار کارکرد بازار اوراق بهادار است.  در این نمودار نشان داده شده که شاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران که به آن شاخص کل و یا تپیکس TEPIX نیز می گوییم از 13600 به 9600 سقوط کرده است.

این نمودار نشاندهنده تغییرات ماه به ماه شاخص کل تپیکس در مقایسه با قیمت های جهانی کالا ها است. 

اگر به عقب برگردیم این سقوط بیشتر نشاندهنده لزوم اصلاح قیمت است تا عملکرد ضعیف.  در آغاز 1383 یا 2003 میلادی شاخص تپیکس از قیمت های جهانی کالاهای اساسی مثل سنگ آهن، نفت خام، مس و روی فاصله گرفت.  از 1385 یعنی 2006 این شاخص روند نسبتا خوبی را در مقایسه با قیمت های کالاهای اساسی نشان می دهد که این روند شامل صعود و نزول در 1387 یعنی 2008 و پس از آن روند مستمر صعودی در سه سال گذشته است.  این امر به خاطر بقای شرکت هایی است که منابع طبیعی را استخراج و پردازش می کنند.  در واقع دست کم ما باید نگران باشیم که ارزش گذاری بازار اوراق بهادار بیش از حد باشد.  در حالی که نرخ بازار جهانی کالاهای اساسی در کل کاهش داشته ولی از اواخر 1389 یعنی 2011 میلادی تپیکس همچنان رشد صعودی داشته. 
در حالی که نگرانی نویسندگان آن نامه ممکن است در حال حاضر وجود نداشته باشد ولی هنوز مسائلی هستند که باعث جلوگیری از عملکرد بهینه بازارهای سرمایه گذاری می شوند.  در این شش سال که از انتشار آن نامه می گذرد ما شاهد ارائه گسترده سهام شرکت های عمده از جمله شرکت ملی صنایع مس ایران، فولاد مبارکه، شرکت آلومینیوم ایران، فولاد خوزستان، شرکت پتروشیمی فناوران، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت مخابرات ایران، بانک ملت، بانک تجارت، بانک ادرات، بانک پارسیان، بیمه البرز، بیمه آسیا، ایران خودرو، شرکت فولاد آلیاژی ایران، شرکت پتروشیمی پردیس، بانک پاسارگاد، صنایع پتروشیمی کرمانشاه بوده ایم.  در حالی که ما از ارائه هر چه بیشتر شرکت ها برای سرمایه گذاری خصوصی استقبال می کنیم و این تلاش را تایید می کنیم، نحوه ارائه این شرکت ها در بازار موجب نگرانی است.
میزان نقدینگی در بازار اوراق بهادار تهران پایین است:  یا پول کافی برای سرمایه گذاری وجود ندارد و یا انگیزه کافی در بازار سرمایه برای استمرار فروش اولیه سهام یا آی پی او و عرضه سهام بیشتر نیست.  وقتی سهام عرضه می شوند، خریداران بالقوه نمی توانند بدون اینکه دیگر سهام خود را بفروشند این سهام جدید را خریداری کنند و این امر به پایین رفتن قیمت تمام سهام های دیگر می انجامد و منجر به کاهش ارزش بازار اوراق بهادار تهران می شود.  این مشکل بارها تکرار شده است:
- به دنبال عرضه سهام شرکت مس سرچشمه در سال 1385 و 86
- آذرماه 1386 در زمان تلاش ناموفق دولت برای فروش 20 درصد سهام فولاد مبارکه
- مجددا در آذرماه 86 وقتی دولت تلاش ناموفقی برای فروش بخشی از سهام شرکت آلومینیوم ایران را داشت
- پیش از عرضه اولیه سهام شرکت مخابرات ایران در مرداد 1387
در حالی که این مشکلات اخیرا کمتر شده ولی هنوز نشاندهنده عدم درک مسئولان دولت در مورد ملزومات اولیه بازار است که این خود باعث نگرانی بیشتر در مسیر پیشرفت بیشتر ما به سمت خصوصی سازی است.  دولت و سرمایه گذاران بزرگ مانند صندوق های بازنشستگی هنوز بازار را در اختیار خود دارند و اکثریت سهام را دارند.  سرمایه گذاری این موسسات بزرگ انعطاف ناپذیر است و به همین دلیل نقدینگی در بازار مجال نقل و انتقال پیدا نمی کند. 
اطمینان سرمایه گذاران نیز یک مشکل اساسی دیگر است.  میزان عدم اطمینان نسبت به سیاست های اقتصادی دولت بالا است.  در حال حاضر، چندین ماه است که وضعیت بودجه روشن نیست و آینده اجرای فاز دوم هدفمندی همچنان در پرده ابهام است. باید عدم اطمینان موجود در بازار به واسطه تحریم هایی که برنامه هسته ای را هدف گرفته اند را به این فشارها افزود. جای تعجب نیست که سرمایه گذاران بالقوه، نگران از دست دادن کنترل پول و سرمایه خود باشند. 
تنش های بین المللی نیز باعث از دست دادن عضویت بازار اوراق بهادار تهران در فدراسیون جهانی بورس ها شد چون سازمان بورس و اوراق بهادار ایران در سازمان بین المللی کمیسیون های بورس اوراق بهادار عضویت ندارد.  عدم عضویت در این سازمان های بین المللی باعث کاهش بیشتر میزان اطمینان در بازار سرمایه است به خصوص از نظر نظارت و ضوابط بازار. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: