به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

تعامل روسیه و اوپک که طی چند روز گذشته روندی جدید به خود گرفت از ابعاد مختلفی قابل بررسی است. روسیه و عربستان قبل از آغاز نشست اوپک از توافق برای ادامه کاهش تولید نفت خبر دادند که این امر نارضایتی وزیر نفت کشورمان را به دنبال داشت. مهندس زنگنه با هشدار نسبت به تضعیف اوپک گفت من مشکلی با کاهش تولید ندارم؛ مشکل اصلی اوپک در حال حاضر، یکجانبه‌گرایی است و این بزرگترین خطری است که اوپک را تهدید می کند.  واقعیت این است که نگرانی بیژن زنگنه منطقی است و تعامل روسیه و عربستان میتواند عملا تصمیمات دیگر اعضای اوپک را بی خاصیت کند.

عربستان روسیهولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، روز شنبه اعلام کرده بود با عربستان سعودی برای تمدید کاهش تولید ۱.۲ میلیون بشکه در روز یا معادل ۱.۲ درصد تقاضای جهانی به مدت شش تا ۹ ماه به توافق رسیده است. هرچند این تصمیم در اجلاس اوپک مورد قبول اعضا قرار گرفت ولی بسیاری از ناظران این روند را صوری قلمداد می کنند و از تقویت محور اتحاد روسیه و عربستان به عنوان اصلی ترین تولید کنندگان نفت سخن می گویند.

خالد الفالح، وزیر نفت عربستان گفته است که روسیه تصمیم گیرنده نهایی نیست ولی عربستان از تاثیر و نفوذ روسیه استقبال می کند. البته تمایل روسیه به تعمیق تعاملاتش با عربستان محدود به حوزه نفت نیست. دو تن از اعضای هیئت روسی شرکت کننده در جلسات حاشیه اوپک به رویترز گفته اند ارتباط خوب با عربستان به نفوذ روسیه در خاورمیانه کمک می کند و در راستای تقویت برنامه های پوتین در سوریه است.

ایران چه جایگاهی در این معادله پیدا می کند. متاسفانه میزان فروش نفت ما پس از اعمال تحریم ها کاهش پیدا کرده و همین امر اهمیت نقش ما در اوپک را کاهش می دهد. بنا بر گزارش ها، صادرات نفت ما در ماه ژوئن به 300 هزار بشکه در روز رسید. این در حالیست که صادرات ما در آوریل سال گذشته، بالغ بر 2.5 میلیون بشکه بود. هرچند بیژن زنگنه گفته بود که به اجلاس اوپک نیامده که تصمیم هایی را که در بیرون گرفته شده اجرا کند، ولی نهایتا اعضای اوپک رای به ادامه کاهش صادرات نفت دادند و چهارچوب جدیدی هم برای تعامل روسیه با اوپک تنظیم شد. زنگنه هشدار داده که یک جانبه گرایی ها و تصمیمات خارج از اجلاس اوپک، باعث می شود که این سازمان به یک ابزار سیاسی تبدیل شود.

بیژن زنگنهبیژن زنگنه، خبرهای مربوط به کاهش فروش نفت ایران را تکذیب کرده است. ولی آمارهای رسمی حاکی از کاهش شدید فروش نفت کشور است. اعضای اوپک هم هرچند در برخی موارد در قابل تحریم ها نفتی ایران موضع گیری کرده اند ولی مخالفت ها با این تحریم ها، محدود مانده و مهندس زنگنه هم یادآور شده که وی در این زمینه درخواستی نکرده زیرا برخی از اعضای اوپک معذوریت‌هایی دارند که به آنها اجازه نمی‌دهد آمریکا را محکوم کنند. افزایش فروش نفت هدف مهندس زنگنه است ولی این هدفی نیست که در اوپک قابل تحقق باشد و ظرفیت فروش نفت در بازار خاکستری هم شاید زیاد بالا نباشد.

یک پیروزی دیگر روسیه و عربستان در اجلاس اوپک، امضای منشور همکاری های اوپک و غیر اوپک بود که خوشبختانه به سرسختی مهندس زنگنه، اصلاحاتی در آن صورت گرفت. همانطور که رضا زند گزارش کرده، عربستان يك سال است كه منشور همكاری بلندمدت ميان اوپكی ها و غير اوپكی ها را پيشنهاد كرده تا بر اساس آن نهادی برای اين همكاری شكل گيرد. ايران يك سال است كه با توجيه كار كارشناسی بيشتر، بررسی اين منشور را به تعويق انداخته بود. عربستان با تشكيل مستمر جلسات كميته وزارتی نظارت بر توافق اوپك و غير اوپك (JMMC) كه وزراي نفت و انرژي سعودي و روسيه آن را اداره میكردند، سعی كرد اين ايده را تقويت كند كه رياض و مسكو در كنار هم به ثبات بازار نفت كمك میكنند. با اصرار ايران، ‌بندی در منشور همكاری بلندمدت اوپك و غير اوپك قيد شد كه به موجب آن، تصميمات نهاد جديد (كه به موجب منشور همكاری ايجاد می شود) نیمتواند تصميمات اوپك را نقض كند.

هرچند توافق روسیه و عربستان امیدوار بودند توافق ها برای ادامه کاهش صادرات نفت، بهای این سوخت فسیلی را افزایش دهد، ولی بازارهای جهانی نسبت به تصمیم اوپک واکنشی نشان ندادند و بهای نفت با کاهش 1.92 دلاری، به 57.17 دلار رسید. ناظران معتقدند که چشم انداز نه چندان مثبت تولید و رشد اقتصادی کشور های صنعتی و نیز نگرانی ها از تقابل چین و آمریکا در بحث تعرفه های تجاری، فاکتور مهمتری در تعیین قیمت نفت بوده است.

در شرایط کنونی، ما بیش از آنکه نگران قیمت نفت باشیم، نگران میزان فروش نفت هستم. با ادامه فشارهای بین المللی علیه ما به نظر نمی رسد که چشم انداز فروش نفت ایران در ماه های آتی، بهتر از ماه ژوئن باشد و ظرفیت عرضه از طریق شبکه های مویرگی و بازار خاکستری هم نمی تواند خلاء موجود را پر کند. هرچند مجلس و دولت از طرح اقتصاد بدون نفت سخن گفته اند ولی به نظر نمی رسد که دولت در کاهش مخارج خود جدی باشد و دست کم در کوتاه مدت و میان مدت، ما نیازمند فروش بیشتر نفت هستیم.

تعاملات نزدیک روسیه با عربستان هم نشانگر این است که ما نمی توانیم روی حمایت های مسکو حساب باز کنیم و باید در پی یک دیپلماسی همه جانبه گرا برای جلب اطمینان جامعه بین الملل باشیم. در شرایط کنونی باید با عقلگرایی و عملگرایی، اولویت را بر حفظ منافع ملی قرار داد و مراقب بود که اشتباه در محاسبات دیپلمایتک و امنیتی، می تواند وضعیت را از شرایط کنونی هم وخیم تر کند و حداقل ها را نیز از ما بگیرد. 

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: