به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

برگزاری آیین های بزرگداشت چهلمین سالگرد پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی هر ساله با حضور میلیونی مردم برگزار می شود، یادآور این واقعیت است که نظام جمهوری اسلامی برآمده از خواست مردم بوده و پایه های مشروعیت خود را از حمایت های گسترده مردمی گرفته و خواهد گرفت. انقلاب اسلامی ما با شعار استقلال و آزادی همراه بود و طی چهار دهه گذشته هم شاهد تلاش های گسترده ای برای تحقق این دو شعار بوده ایم. در بحث استقلال به حمدالله ما موفقیت های زیادی داشته ایم و توانسته ایم گفتمان جدیدی را در میان گفتمان های حاکم بین المللی مطرح سازیم. ولی سوال اینجاست که در سال های آینده، گفتمان استقلال ما تا چه میزان باید در شکل تقابلی ادامه پیدا کند و تا چه حد در شکل تعاملی؟

حسن روحانی انقلاب استقلالرئیس جمهور در پیامی با قدردانی از حضور حماسی مردم در مراسم یوم الله ۲۲ بهمن گفت مردم غیرتمند ثابت کرند که در هیچ شرایطی بر سر استقلال و عزت و سربلندی خود معامله نکرده و نخواهند کرد و از آرمان‌های بلند انقلابی که برای به ثمر رسیدن و استقرار آن عزیزترین اعضای خانواده خود را نثار کردند، با هیچ تهدید و توطئه و تحریمی دست نخواهند کشید...واقعیت این است که تقابل با نظام سلطه یکی از موئلفه های گفتمان استقلال ما بوده و در این مسیر هزینه های زیادی را هم پرداخت کرده ایم. اما اکنون ما با دو چالش روبرو هستیم: از یک سو، انباشت هزینه های که ملت پرداخت کرده، به بار مشکلات معیشتی افزوده و در درازمدت میتواند بر ضد خود عمل کند. از سوی دیگر، ما با تکیه بر تقابل با غرب، در بسیار از موارد حساس، ناچار به باج دهی به شرق شده ایم و عملا بر ضد گفتمان استقلال عمل کرده ایم.

اکنون با کوله با تجربه چهل ساله انقلاب، چگونه می توانیم ضمن حفظ استقلال، از پرداختن این هزینه ها جلوگیری کنیم؟ پاسخ به این سوال دشوار است ولی در شکل کلی می توان گفت که قدرت بخشیدن به موئلفه تعاملی گفتمان استقلال و تاکید بر چندجانبه گرایی در روابط بین الملل می تواند راه غلبه ما بر چالش های پیش رو باشد.

چندجانبه گرایی به معنی حفظ تعامل دیپلماتیک و تلاش برای تعمیق روابط حسنه با همه کشورهای منطقه است. گزینه بدیل چندجانبه گرایی منطقه ای چیزی جز انزوا نیست. در این شرایط ما با محدود کردن گزینه های خود، عملا به یک نوع انزوای خودکرده دچار می شویم و در این وضعیت گزینه ای جز باج دهی به چند کشور محدودی که حاضر به تعامل با ما هستند پیدا نمی کنیم.

خرازی صلح گفتگوی درون تمدنیتاکید بر تمدن اسلامی و اشتراکات فرهنگی می تواند راهی برای پیگیری پارادایم چندجانبه گرایی در منطقه باشد. در این راستا مدل «گفتگوی درون تمدنی» در جهان اسلام که از سوی کمال خرازی مطرح شده می تواند مفید باشد. به گفته دکتر خرازی باید ببینیم به‌جای ائتلاف‌هایی برای جنگ در منطقه چگونه می‌توانیم به اصل تمدن طلایی اسلامی برگردیم و در این متن به گفتگو بپردازیم...تعامل با دولت های منطقه از طریق تاکید بر نقاط مشترک تاریخی و فرهنکی، ظرفیتی است که باید مورد توجه قرار گیرد. ولی به نظر نمی رسد که توصیه دکتر خرازی مبنی بر ارتباط مستقیم با ملت ها چندان رویکرد مناسبی باشد زیرا دیگر دولت ها هم همچون ما، ملاحظات امنیتی خود را دارند و از دخالت های فرهنگی دولت های خارجی در امورشان احساس چندان مثبتی نخواهند کرد.

تعامل با ملتها را نمی توان جدای از تعامل با دولت ها تعریف کرد. اگر می خواهیم تعامل و همکاری خود را با کشورهای منطقه تقویت کنیم باید رابطه با ملت ها را در چهارچوب رابطه با دولت ها مد نظر قرار دهیم. ما برای پیگیری گفتمان استقلال، نیازمند متحد هستیم و در این راستا چاره ای نداریم جز تنش زدایی منطقه ای و برقراری ارتباط مثبت با همه همسایگانمان. این واقعیتی است که از افغانستان تا سوریه و از آسیای میانه تا کشورهای حاشیه خلیج فارس باید به آن توجه داشته باشیم و خود را محدود به چند متحد محدود نکنیم زیرا که دست آخر، این متحدان هم اگر ببینند دست بالا را دارند، از ما باج خواهند گرفت.

ظریف دیپلماسی تجاریشاید بازگشت به پارادایم سیاست خارجی در خدمت اقتصاد که از سوی دکتر ظریف پیشنهاد شده بود، بهترین چهارچوب برای پیگیری تعاملات آینده منطقه ای باشد. کمتر از دو سال پیش بود که دکتر ظریف در جلسه رای اعتماد خود، از دستاوردهای دیپلماسی دولت یازدهم سخن گفت و تاکید کرد که  سیاست خارجی به جای تحمیل هزینه در خدمت اقتصاد مردمی قرار گرفته است. ظریف افزود عادی شدن فروش نفت با حذف دلالی‌های پرفساد، باز شدن تعامل بانکی، رفع موانع حمل و نقل هوایی، ریلی و دریایی، ورود  ۱۱ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار که سرمایه خارجی در طول دولت یازدهم و قبل از تحریم‌ها، افزایش گردشگری، عقد قراردادهای تجاری و اقتصادی، توسعه علمی و همکاری هسته‌ای، از دست آوردهای اقتصادی می باشد که با تلاش های دیپلماتیک بدست آمده.

متاسفانه تحولات به سمت و سویی دیگر رفت و ما نتوانستیم از بزنگاه تاریخی برجام استفاده کنیم. ولی این امر به معنی شکست پارادایم «دیپلماسی در خدمت اقتصاد» نیست. در واقع این پارادایم اصلی ترین راه ما برای حفظ و تحکیم روابط منطقه ای است. در این راستا ما باید متوجه پیش نیازهای این رویکرد باشیم و با تلاشی مضاعف در جهت بازسازی کانال های سیاسی و اقتصادی و بانکی با تمامی دولت های منطقه حرکت کنیم.

استقلال مفهومی است که مورد سوءاستفاده بسیاری از نااهلان قرار می گیرد تا با پنهان شدن در پشت این مفهوم، کشور را به سوی انزوا بکشانند و به مطامع فردی و گروهی خود برسند. نباید در چهل سالگی انقلاب، فریب این نااهلان را نخوریم.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: