به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

پس از سال ها بحران و درگیری در سوریه و قربانی شدن صدها هزار انسان بیگناه ویرانی زیرساخت های این کشور، اکنون بازیگران خارجی دخیل در بحران سوریه در پی بازتعریف نقش خود در آینده این کشور می باشند. دراین فرایند، اما کدام یک از بازیگران شرکت خواهند داشت و کدام یک نقش کلیدی ایفا خواهند کرد؟   

از آغاز بحران سوریه، ما به عنوان بزرگترین حامی بشار اسد در صحنه حضور داشته ایم و با حمایت های مالی و نظامی، پشتیبانی خود را از دولت قانونی سوریه به اثبات رسانده ایم. هر چند حمایت ما از رژیم اسد، دلایل استراتژیکی بسیار فراتر از حضور اقتصادی در سوریه داشته، ولی اکنون با آرام تر شدن درگیری ها در این کشور، طبیعی است که ما خواستار مشارکت در بازسازی سوریه باشیم. واقعیت این است که انعقاد قراردادهای درازمدت در حوزه های مختلف اقتصادی و زیرساختی کم اهمیت تر از فداکاری های ما طی هفت سال گذشته نخواهد بود. ولی به رغم وعده های اولیه بشار اسد که ایران بزرگترین شریک اقتصادی سوریه در بازسازی آن کشور پس از جنگ خواهد بود، اکنون ما درمواجهه با مشکلات اجرای قراردادها و انعقاد قرارداد های تازه با این سئوال روبروئیم که آیا ما خواهیم توانست با وجود رقبایی چون روسیه، در بازارهای سوریه باقی بمانیم؟   

 سرگئی لاوروف وبسایت تاجرانبرای روسیه، که از مهمترین پشتیبانان بشار اسد بوده، منافع شرکت در بازسازی سوریه، از منافع صرفا اقتصادی فراتر می رود و شامل فرصتهائی برای جلوگیری از نفوذ غرب در منطقه، حضور نظامی در سوریه و امنیت تنها پایگاه دریائی خود در بندر طرطوس در دریای مدیترانه می شود. هم زمان با تحولات اخیر و تاکید روسیه بر لزوم ترک همه نیروهای مسلح خارجی از سوریه حتی نیروهای ایران و حزب الله، و با توجه به نقش غالب مسکو در حل مناقشات سوریه، ما شاهد بی رغبتی بشاراسد برای حضور اقتصادیمان در سوریه بوده ایم. به رغم این حقیقت که هم اکنون بیشتر شرکت های ایرانی که با سرمایه های کلان در سوریه فعالیت می کنند زیر نظر سپاه هستند و کارهای بازسازی آن کشور توسط شرکت های وابسته به قرارگاه خاتم الانبیاء انجام می شود، متاسفانه این طور به نظر می رسد که دولت های مسکو و دمشق برای کنار گذاشتن شرکتهای ایرانی از سرمایه گذاری ها و فرایند بازسازی سوریه به توافق رسیده اند و در این میان ایران برای ایفای هر نقشی، مجبور است با روس ها به مذاکره بنشیند.

پس از هفت سال مشارکت در حفظ امنیت سوریه و صرف هزینه های گزاف، واکنشهای اسد حاکی از این تمایل است که دولت دمشق نمی خواهد ما حضوری پررنگ در اقتصاد سوریه داشته باشیم. به عنوان نمونه دیدار سرلشگر محمد باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح با بشار اسد در پائیز گذشته با هدف درخواست تحکیم روابط و انعقاد قراردادهای مربوط به پایگاه های هوائی و دریائی در آن کشور و جواز استخراج اورانیوم و فسفات صورت گرفت. سوریه، اما به این درخواست ایران پاسخی نداد و آن را همچنان درحالت تعلیق نگاه داشت. نمونه های دیگر شامل امضای چند یادداشت تفاهم اجرا نشده میان دو کشور، و ایجاد محدودیت برای ورود محصولات ایرانی و کاهش قدرت رقابت محصولات ما در مقایسه با محصولات ترکیه در بازار های سوریه است. در عین حال سوریه جواز معدن فسفاتی را که قرار بود به ایران بدهد به روسیه داد.

باور برخی از ناظران مسائل سوریه این است که آن کشور با ایجاد محدودیت های اقتصادی و تجاری برای ما می خواهد مانع از نفوذ ایران در آن کشور شود. البته از سخنان مسئولین دولتی سوریه می توان اینطور استنباط کرد که آنها خواستار حضور سرمایه گذاران چینی و روسی هستند و ما هم به علت مشکلاتی که در صحنه بین الملل داریم و به منافع حداقلی استراتژیک در سوریه رضایت خواهیم داد. البته تمام مشکل را نمی توان در لابیگری روس ها و چینی ها دید و مشکل رقابت پذیر نبودن تولیدات و خدمات ایرانی هم دلیل مهمی برای تمایل دمشق به حضور پررنگ تر دیگر بازیگران بین المللی در بازارهای سوریه است.

ایران سوریه وبسایت تاجراندر یک سناریوی ایدآل، سوریه می توانست بازار خوبی برای ما باشد، ولی متاسفانه کمک های ما به دمشق به جای اینکه به قدرت منطقه ای ما بیانجامد، عملا قدرت چانه زنی را از ما گرفته است. از همین روست که عده ای، مشکلات اقتصادی داخل کشور را به سیاست هایی همچون حضورمان در سوریه نسبت می دهند و این حضور را در تقابل با منافع ملی ما می بینند. واقعیت این است که قضیه می توانست به گونه دیگری رقم بخورد. اگر در حمایت از سوریه، تمرکز را تنها بر مقابله با داعشی ها و گروه های تکفیری می گذاشتیم، اگر از فداکاری های هفت ساله خود در سوریه به عنوان مقدمه ای برای تنش زدایی منطقه ای بهره می بردیم، اگر در تعامل با قدرت های جهانی، خود را بی قید و شرط به شرق محدود نمی کردیم، و ... اکنون می توانستیم در بازارهای سوریه دست بالا را داشته باشیم و اجازه ندهیم مقام های مسکو برای ما خط قرمز تعیین کنند.

اما اکنون راهکاری که برای آینده می توان توصیه کرد، چیزی جز راهکارهای همیشگی دیپلماسی هوشمندانه اقتصادی نیست. از یک سو ما باید با عملگرایی، با همه بازیگران اصلی صحنه سوریه وارد تعامل شویم و ضمن پافشاری بر منافع ملی در داخل ایران، حاضر به انعطاف در مواردی باشیم که به امنیت داخلی کشور مرتبط نیست. در ضمن همانطور که در داخل و برای مقابله با تحریم های احتمالی، قدرت گرفتن بخش خصوصی موثر خواهد بود، در سوریه هم خروج نیروهای مسلح از صحنه بازسازی سوریه و واگذاری پروژه ها به بخش خصوصی واقعی ایران بسیار کارآمد خواهد بود و اتهامات مربوط به طرح های نظامی گرایانه ایران در منطقه را خنثی خواهد کرد.   

شرکای تجاری سوریه چه کسانی خواهند بود؟

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا از پیوستن ایران به کارگروه مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: