به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

زمانی که فریادهای خشمگین و انفجارهای مهیب فضای منطقه را پر می کند، شنیدن صدای عقلانیت دشوار می شود و حامیان جنگ طلبی و نظامی گری به این توهم دچار می شوند که تنها صدای موجودند. در این شرایط ، بیش از پیش اهمیت می یابد که کارشناسان مسائل اقتصادی به مردم و مسئولین یادآوری شوند که رقابت اصلی در منطقه، یک رقابت اقتصادی است و پیروز نهایی میدان کشوری است که دست بالا تر را در تجارت و اقتصاد داشته باشد. همانطور که چند ماه پیش دکتر سریع القلم گفته بود، برخلاف نظر کسانی که اولویت کشور را بر محور امنیت می دانند، باید یادآوری کرد که اگر کشوری ثروت تولید نکند، نمی تواند از امنیت و هویت خود دفاع کند.

مشکلات اقتصادی تاجراندر سالی که حمایت از کالای ایرانی نام گرفت، شایسته بود شاهد حمایت از تولید کننده و صادرکننده ایرانی می بودیم که متاسفانه تاکنون نشانی از این حمایت های اصولی دیده نمی شود. تلاطمات بازار ارز و تحلیل ها و تصمیم های اشتباه اقتصادی هم مزید بر علت شده و صورت مسئله را دشوار تر کرده است. همانطور که همکار گرامی جناب حسین سلاح ورزی در پیام توئیتری خود اشاره کرده بود، از ابتدای امسال، دولت با دو تصمیم مداخله گرایانه در اقتصاد، یعنی دخالت در تعیین دستمزد و ابلاغ سیاست ارزی دستوری، عملا به تولید و صادرات ضربه زد، زیرا اولی باعث کاهش اشتغال و گسترش بیکاری می شود و دومی موجب کاهش شدید صادرات می گردد. واقعیت این است که چالش های درازمدت ما نه تقابل های نظامی و نه توطئه های خارجی، بلکه  تحولات و تصمیماتی در داخل خواهد بود که ضد نیروهای بازار بوده و علیه تولید و صادرات عمل می کند.

تقابل های سیاسی و تحرکات نظامی همسایگانمان نباید ما را از تلاش های اقتصادی آنها در رقابت با ما و تسلط بر بازارهایی که ما برایشان تلاش کرده ایم غافل کند. پس از نشست حمایت از بازسازی عراق بود که معلوم شد کشورهای منطقه برنامه هایی درازمدت برای بازار این کشور دارند و سیاستمداران عراقی هم می توانند با عملگرایی، چرخش هایی از خودنشان دهند که لزوما پیش بینی پذیر نیست. ترکیه یکی از بازیگران این میدان است. مولود چاوشش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه در نشست حمایت از بازسازی عراق اعلام کرد کشورش پنج میلیارد دلار تسهیلات مالی به عراق تخصیص داده که این رقم بالاترین میزان کمک از سوی کشورهای منطقه بود.

کنفرانس حمایت از عراق تاجران

رویکرد عملگرایانه تجاری آنکارا، هم در تعامل با بغداد و هم اربیل نمونه خوبی از اولویت قرار دادن اقتصاد بر سیاست بوده. در جریان رفراندوم کردستان هم، برغم تهدیدهایی که از سوی ترکیه متوجه مقام های اقلیم شد، در تجارت دو و نیم میلیارد دلاری آنکارا با اربیل خللی ایجاد نشد و ترکیه از خلاء موجود که در پی بسته شدن گذرگاه های مرزی ایران با اقلیم ایجاد شد استفاده کرد.

هر چند ترکیه در حرف مواضع بسیار تندی در رابطه با رفراندوم استقلال کردستان عراق گرفت ولی گذرگاه های مرزی خود را باز نگه داشت و سهم خود در بازرهای این منطقه را افزایش داد. این در حالی است که چند ماهی که گذرگاه های مرزی ما با اقلیم بسته بود، هم ما و هم کردستان عراق از لحاظ تجاری ضربه دیدیم و در این مدت سهم ما در بازارهای اقلیم به شدت کاهش یافت و سهم صادرات ترکیه به عراق از 30 درصد به 70 درصد رسید. انتظار می رود که این روند صعودی ادامه پیدا کند. اخیرا مقام های ترکیه با اشاره به اینکه طی سال 2017، میزان تعاملات تجاری ترکیه و عراق بالغ بر 10 میلیارد دلار بوده از راه اندازی گذرگاه جدید مرزی اواکوی خبر داده اند.

مقتدی صدر سلمان تاجرانعلاوه بر ترکیه، تلاش های عربستان برای نفوذ بیشتر در بازارهای عراق را نیز نباید دستکم گرفت. پائیز سال گذشته شرکت های سعودی ۱۸ تفاهمنامه را با دولت عراق به منظور توسعه مشترک چندین پروژه کلیدی در حوزه انرژی در عراق به امضاء رساندند. با تحولات جدید سیاسی در عربستان به نظر می رسد که برخورد این کشور در رابطه با جریان های مختلف در عراق پیچیده تر و چند لایه تر می شود که این امر در سفرهای سال گذشته مقتدا صدر و حیدرالعبادی به عربستان مشهود بود. ضیا الاسدی، نماینده شیعه پارلمان عراق که رابطه نزدیکی هم با مقتدا صدر دارد معتقد است اکنون مقام های ریاض می خواهند به مردم بگویند که دشمنی با شیعه ندارند و تنها نگران نفوذ دولت ایران در جهان شیعه هستند.

به نظر می رسد پس از دفع خطر داعش، برخی از سیاستمداران شیعه عراقی با بهره گیری از ناسیونالسیم عراقی در تلاشند تا رابطه نزدیکتری با کشورهای حاشیه خلیج فارس داشته باشند. برای این گروه، توسعه عراق و دریافت کمک های مالی از هر کشوری که ممکن باشد در اولویت قرار گرفته است. احمد الکنانی، نماینده شیعه مجلس عراق که ریاست کمیته اقتصادی مجلس را نیز بر عهده دارد تاکید می کند که عراق بخش مهمی از جهان عرب است و این کشور باید به آغوش جهان عرب باز گردد. (برای گزارش تحلیلی در این رابطه، به مقاله فایننشال تایمز مراجعه کنید)

ایران عراق تاجرانخوشبختانه همانطور که سیدحمید حسینی اشاره کرده وضعیت صادرات سال گذشته ما به عراق مطلوب بود و برغم اینکه صادرات ما در سال ۱۳۹۶ به اغلب کشورهای همسایه مثل روسیه، عمان، پاکستان و امارات کاهش پیدا کرد، ولی صادرات ایران به عراق کاهش نیافت و تقریبا معادل صادرات در سال ۱۳۹۵بود. ولی به هر حال با توجه به اهمیت عراق برای ما نمی توان چالش هایی که مقام های بغداد برای برخی از کالاهای صادراتی ما ایجاد کردند را نادیده گرفت. رضا امیدوار تجریشی، رئیس خانه صنعت و معدن جوانان گفته که عراقی ها برای برخی از کالا‌ها همچون سیمان و محصولات کشاورزی در ایام خاص عوارض اضافه ‌ای منظور می‌کنند و اینکه برخی علت این موضوع را دامپینگ شرکت‌های ایرانی می دانند درست نیست. در بحث سیمان به سبب تعرفه ترجیحی که بین عراق و عربستان برقرار است این کشور توانسته به راحتی جایگزین سیمان ما شود و در کالاهای دیگر نیز تعرفه‌های ترجیحی که عراق با کشورهای عربی دارد برای برخی از اقلام صادراتی ما چالش ایجاد کرده.

ملحض کلام آنکه جار و جنجال های سیاسی و تحرکات نظامی نباید توجه ما را از رقابت اصلی اقتصادی و تجاری منحرف کند و ما به هیچ وجه نباید رقبای تجاری منطقه ای خود را دست کم بگیریم. راه پیشرفت نیز از جاده اصلاحات داخلی شروع می شود و لازم نیست برای یافتن سرنخ مشکلات اقتصادی خود به خارج از مرزهایمان نظر کنیم. اصلاح نظام بانکی، کاهش تصدی گری دولتی، کاهش قدرت خصولتی ها و سپردن کار اقتصاد و تجارت به اهالی اقتصاد و تجارت راه محتومی است که باید برای دستیابی به بازارهای منطقه ای و جهانی و حمایت از کالای وطنی طی کنیم.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

مؤثرترین راهکار حمایت از کالای ایرانی چیست؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: