به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

در حال حاضر بیش از 1800 منطقه آزاد و ویژه اقتصادی در سراسر جهان فعال هستند. بسیاری از کشورها این مناطق را ابزاری مناسب برای تحریک رشد اقتصادی و تنوع سازی در اقتصاد خود می بینند.  این مناطق با استفاده از نوآوری و فناوری نقشی کلیدی در اشتغالزایی، توسعه اجتماعی و اقتصادی نیز بازی می کنند.

یونیدو سایت تاجرانپائیز امسال (اکتبر 2017م) نخستین مجمع مناطق آزاد و ویژه اقتصادی جهان در ژنو برگزار خواهد شد. سازمان توسعه صنعتی ملل متحد، یونیدو، نیز از جمله حامیان این کنفرانس است. همانگونه که پیشتر نیز اشاره کرده ایم ایران بیش از سی سال پیش همکاری خود با این نهاد سازمان ملل را آغاز کرد و  تا امروز همکاری های مفیدی در حوزه های مختلف با کمک این نهاد بین الللی صورت گرفته است. هدف یونیدو در ایران، پشتیبانی از اولویت های صنعتی کشور و ارتباط نزدیک با وزارتخانه ها، ارگان های دولتی، بخش خصوصی، مؤسسات مدنی و تحقیقاتی بوده است. خوب است دست اندرکاران مناطق ازاد و همچنین فعالان اقتصادی از چنین نشست هایی استقبال کرده و با حضور خود بتوانند از تجربه و دانش دیگر کشورها برای بهبود وضعیت مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور بهره ببرند.

مناطق آزاد سایت تاجراناکبر ترکان، دبیر شورای عالی مناطق آزاد، اخیرا گزارشی اجمالی در خصوص عملکرد مناطق آزاد کشور در چهار سال گذشته ارائه کرد. وی از سرمایه گذاری 3 میلیارد دلاری در هفت منطقه آزاد کشور خبر داد. اهم دستاوردهای شش منطقه از زبان آقای ترکان عبارتند از:

منطقه آزاد کیش: بهترین عملکرد در حوزه گردشگری

منطقه آزاد ارس: تحقق اهداف در حوزه صنعت

منطقه آزاد ماکو و بازرگان: تجارت دوجانبه با ترکیه و اروپا با تأکید بر صادرات

منطقه آزاد انزلی: ساخت مجتمع بندری کاسپین به عنوان سکوی تجارت با روسیه

منطقه آزاد چابهار: آمادگی برای تبدیل شدن به منطقه صنعتی با محوریت صنایع فولاد و پتروشیمی

منطقه آزاد اروند: برنامه راه اندازی دو کارخانه فولاد و یک پالایشگاه کوچک

ترکان مناطق آزادحدود چهار سال پیش وقتی آقای ترکان گزارش تکان دهنده و تأسف باری از وضعیت مناطق آزاد و ویژه ارائه کرد واقعیت های تلخی نمایان شد. نبود زیرساخت های اولیه مانند بنادر و فرودگاه ها، بحران زمین فروشی، قاچاق به معنای واقعی و صنعتی – تولیدی نبودن این مناطق و صادراتی نبودن آنها از جمله ضعف های اصلی بود.  ترکان در آن زمان با اشاره به مذاکرات هسته ای و افق دوران پساتحریم ابراز امیدواری کرده بود که: فعلاً با مذاکرات دولت در بخش هسته‌ای و لغو پله‌ای تحریم‌ها امیدواری‌هایی داریم البته باید این را در نظر گرفت که مناطق آزاد هم به شدت تحت تاثیر تحریم قرار گرفته‌اند. فعالیت‌های بانکی و مبادلات ارزی از اصلی‌ترین چالش‌ها در اقتصاد این مناطق است اما با این حال فکر می‌کنم با یک تدبیر صحیح از سوی دولت در سطح کلان و همچنین تلاش مدیران مناطق بتوان بخشی از این اثرات سو را کاهش داد. آنچه الان در این مناطق اصل است، تلاش برای جذب سرمایه‌گذاران خصوصی و کسب اعتماد آنهاست. تجار و بازرگان‌ها اگر فعال شوند، بخشی از روند توسعه با سرعت بالایی رخ می‌دهد.

عبدالرسول خلیلی سایت تاجرانکارشناسان تاجران نیز در همان زمان تأکید کردند که فرصت سرمایه گذاری خارجی در این مناطق نباید از دست برود. برخی از فعالان اقتصادی نیز از ضرورت تشکیل اتاق های بازرگانی مستقل در مناطق آزاد سخن گفتند. جدا از اهمیت حیات مناطق آزاد تجاری در جذب سرمایه گذاری خارجی نسبت به اهمیت این مناطق در کارآفرینی و مدیریت منابع طبیعی و انسانی در سطوح محلی نیز اشاره شد.  در آن زمان دکتر عبدالرسول خلیلی، استاد دانشگاه و کارشناس مناطق آزاد در مقاله ای با عنوان آمادگی مناطق آزاد در دوران پساتحریم تأکید کرد برای سرمایه گذاری خارجی در مناطقی همچون مناطق آزاد ملاحظات کلیدی وجود دارد که ثبات سیاسی و امنیت اقتصادی از مهمترین این ملاحظات محسوب می شود. (موضوعات قابل تأمل در بررسی کلیدهای پساتوافق در مناطق آزاد را در اینجا بخوانید.)

در پایان تابستان گذشته عملکرد سازمان های مناطق آزاد در دوران 30 ماهه اقتصاد مقاومتی مورد بررسی هیات وزیران قرار گرفت. آمار و ارقام ارائه شده در این گزارش تا اندازه ای امیدوار کننده بود.  در عین حال فعالان اقتصادی همچنان با چالش هایی مواجه اند و معتقدند سیاست ها و ساختار های كنونی نیازمند بازنگری جدی با رویكرد متناسب با دوران پساتحریم است.

جعفر آهنگران سایت تاجراندر خرداد ماه امسال، جعفر آهنگران، مدیر هماهنگی مناطق ویژه اقتصادی دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ریاست جمهوری گفت: هم اکنون هفت منطقه آزاد اقتصادی در کشور فعال است که سه منطقه قشم، کیش و چابهار در اوایل دهه 70 و سه منطقه اروند، ارس و انزلی در اوایل دهه 80 و منطقه آزاد اقتصادی ماکو در اوایل دهه 90 عملیاتی شده است.
آهنگران، منطقه آزاد ماکو را از موفق ترین مناطق کشور دانست و گفت: این منطقه برغم فعالیت از سال 92 موفقیت های بزرگی در دولت یازهم کسب کرده است.

بنا به اظهارات آهنگران هم اکنون 16 منطقه ویژه اقتصادی در کشور فعال است که در دهه 70 راه اندازی شده اند. همچنین 48 منطقه ویژه اقتصادی نیز در سال 89 در مجلس به تصویب رسید که بدون مطالعات کارشناسی طرح ریزی شده بود که از این تعداد دولت تدبیر و امید موفق شد با رفع نقایص 15 منطقه را عملیاتی کند و هشت منطقه دیگر نیز در آستانه بهره برداری است. وی با بیان اینکه عملکرد دولت تدبیر و امید در حوزه مناطق آزاد و ویژه اقتصادی درخشان بوده است، افزود: در سال گذشته میزان صادرات مناطق آزاد از 200 میلیون دلار به 900 میلیون دلار رسید که رشد بسیار زیادی داشته است. آهنگران تصریح کرد: همچنین میزان صادرات غیرنفتی مناطق ویژه اقتصادی کشور در 9 ماه سال گذشته برابر با 57 درصد میزان صادرات کل کشور بوده است.

مناطق آزاد سایت تاجران

در همین بازه زمانی مناطق آزاد کشورهای همسایه جهش های موفقی داشته اند که لزوم توجه و تحرک مناطق اقتصادی ما را دو چندان می کند. برای نمونه، مناطق آزاد امارات متحده عربی با بکارگیری ابزارهای پیشرفته مدیریت اطلاعات می کوشند تا تولید ناخالص داخلی مناطق آزاد را دو برابر کند.  امارات بیش از 40 منطقه آزاد تجاری دارد که در بخش های مختلف از جمله فاینانس، رسانه، بهداشت و درمان، نساجی و خودروسازی فعالند.  نکته قابل توجه امکان مالکیت 100 درصدی سرمایه گذار خارجی است که از مالیات شرکتی معاف است، تعرفه گمرکی شامل حالش نیست، محدودیت های ارزی ندارد، محدودیت های قانونی کار و ... ندارد. برای نمونه، منطقه آزاد جبل علی در سال گذشته 460 شرکت جدید را جذب کرده است که 21 درصد این شرکت ها از منطقه آسیا پاسیفیک هستند.

بر اساس گزارش آنکتاد در سال 2016م سرمایه گذاری مستقیم خارجی از مرز 112 میلیارد دلار گذشته است و سالانه 11 درصد رشد داشته. امارات عضو سازمان تجارت جهانی است و از توافقات تجاری منطقه ای مانند گافتا و بین المللی مانند افتا نهایت بهره برداری را می کند.

بدون شک پیشرفت های 4 ساله ما در مناطق آزاد قابل تقدیر است اما برای اینکه مناطق آزاد ما با مناطق آزاد دست کم کشورهای همسایه بتواند رقابت کند راه درازی در پیش است که لازمه آن تداوم امنیت و آرامش در کشور و منطقه و همچنین مشارکت سرمایه گذاران بخش خصوصی است. قوای سه گانه در این مسیر باید با جدیت به تسهیل شرایط سرمایه گذاری در مناطق آزاد بپردازند و بتوانند عضویت ایران در توافقنامه های تجاری منطقه ای و بین المللی از جمله سازمان تجارت جهانی را در اولویت قرار دهند.

آرمان های توسعه در افق همکاری با یونیدو

دردهای صادرات و مناطق آزاد

پساتحریم و آینده مناطق آزاد تجاری

آیا مناطق آزاد برای جذب سرمایه گذاری خارجی در پساتحریم آماده اند؟

نقش کلیدی مناطق آزاد در سال پیش رو

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

آیا سیاست ها و رویکردهای منطقه ای ما نیاز به بازبینی دارد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: