به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

ظریف ایتکار محیط زیست پساتحریم

این مقاله را یکی از خوانندگان محترم سایت تاجران برای ما ارسال کرده اند. ضمن تشکر از ایشان برای مشارکت ایشان در بسط گفتمان اقتصادی باید ذکر شود که تأکید نگارنده بر ابعاد امنیتی بحران های زیست محیطی باید مورد توجه کانون های سیاست گذاری و تصمیم سازی کشور قرار بگیرد. در همین راستا، کارشناسان تاجران از پیشنهاد محمد جواد ظریف، و معصومه ابتکار مبنی بر تشکیل یک کارگروه ویژه کاری منطقه ای با همکاری کشورهای منطقه برای رسیدگی به معضلات زیست محیطی استقبال می کنند.

در طول تعطیلات نوروزی مقاله شما در خصوص احیای دریاچه ارومیه را خواندم. هرچند از اینکه به تعبیر شما که تا حد زیادی هم درست است دریاچه ارومیه به نماد ملی حفظ زیست بوم شده است خوشحال شدم اما با خودم افسوس خوردم که چرا دریاچه هامون نتوانسته مانند دریاچه ارومیه مورد توجه قرار بگیرد.  متن زیر را به شما و خوانندگان محترم تقدیم می کنم.

تلاش های زیست محیطی مستلزم همکاری های پی گیر و چندجانبه است و حضور و همکاری بخش دولتی و خصوصی و تشکل های مردم نهاد برای چنین کارزارهایی بسیار ضروری است.

خوشبختانه در مورد دریاچه ارومیه، این همکاری ها تا حد زیادی انجام شده و شاهد پیشرفت هایی هم بودیم. ولی متاسفانه در مورد دریاچه هامون آنچنان که باید و شاید آگاهی رسانی صورت نگرفته است و عزمی ملی جزم نشده است.

خشکسالی های پیاپی و سوء مدیریت منابع آب شدیدا دریاچه هامون را تهدید می کند. برای نجات این منبع ارزشمند آب منطقه، ما باید تغییراتی بنیادی در سیاست های کشاورزی خود ایجاد کنیم. چالش اینجاست که وضعیت دریاچه هامون علاوه بر ما، به عملکرد افغانستان نیز وابسته است و باید افغانستان را هم به اصلاح سیاست های آبرسانی و کشاورزی متقاعد کنیم. متاسفانه در سال های گذشته این هماهنگی ها صورت نگرفت و مدیریت مناسبی هم برای تامین منابع آب کشاورزی وجود نداشت.

تالاب هامون که در واقع نام مناسبتری برای سه دریاچه می باشد، حوزه آبی بسته ای است که از طریق رودخانه هیرمند افغانستان آبیاری می شود. تراز آبی این دریاچه بستگی به میزان بارش منطقه ای و به ویژه منابع آبی هندوکش دارد. البته شایان ذکر است که این اولین باری نیست که تراز آبی هامون به شدت کاهش یافته است. در سالهای 1378 و 1379 نیز خشکسالی های شدید به وضعیت مشابهی انجامیده بود. اما اکنون وضع می تواند وخیم تر باشد زیرا استفاده بی رویه و ناکارآمد آب هامون درست در زمانی رخ می دهد که افغانستان هم بیش از پیش از آبهای هیرمند برای توسعه کشاورزی خود استفاده می کند. معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اخیرا با تاکید بر اینکه هامون تالاب مشترک ایران و افغانستان است گفت در مذاکره اخیر با رئیس جمهوری افغانستان مقرر شد سازمان مشترکی برای احیای دریاچه هامون تشکیل شود.

مقام های سازمان حفاظت محیط زیست ایران می گویند تلاش هایی در خصوص میزان آب ورودی به تالاب هامون و لایروبی رودخانه در مسیرهای ورودی آب انجام شده است، ولی نگاهی به آمار و ارقام مربوطه حاکی از کم توجهی نسبت به وضعیت دریاچه است. خانم ابتکار از ادامه تلاش ها و ایجاد تغییرات برای احیاء هامون سخن گفته، با اینحال در مقایسه با تعهد 5 میلیارد دلاری که دولت یازدهم در سال 93 نسبت به احیاء دریاچه ارومیه داد، سازمان حفاظت محیط زیست تنها توانسته است یک میلیون دلار برای دریاچه هامون بوجه دریافت کند.

هامون خشکسالی محیط زیستبا توجه به ابعاد امنیتی بحران های زیست محیطی، وزیر کشور هم پائیز سال گذشته، وعده تشکیل جلسات مشترک با سازمان حفاظت محیط زیست و سایر مقامات مربوطه را داده بود ولی متاسفانه خبری از تعامل های نزدیک در این حوزه نیست. همانطور که محسن سلیمانی روزبهانی، مدیر طرح حفاظت از تالاب های ایران گفته، برای استفاده مشترک و منصفانه از آب هامون باید برنامه مدیریت یکپارچه ای بین ایران و افغانستان شکل بگیرد. سلیمانی ضمن اشاره به اینکه وضعیت هامون نسبت به یک دهه قبل بهتر بوده است تاکید نمود که مدیریت نامناسب در منابع آبی این تالاب چه در بالادست یعنی در کشور افغانستان که بحث تخصیص حق‌آبه‌ها را دارد، چه در پایین دست یعنی در ایران که بحث انحراف آب به چاه‌نیمه‌ها و خودداری از ورود آب به تالاب را دارد، اثر مستقیمی در وضعیت خشکی تالاب هامون گذاشته است.

اخیرا فرهاد دبیری معاون سازمان حفاظت محیط زیست ضمن انتقاد از افغانستان به خاطر اقدامات تخریبی سد سازی به ویژه سد کجکی در مسیر رودخانه هیرمند که با نصب سومین توربین مولد برق هنوز در حال توسعه است، ابراز امیدواری کرد مذاکرات دوجانبه ای که در حال اجراست افعانستان را متقاعد کند و این کشور به مسئولیتش عمل نماید. مشارکت یونسکو در این مذاکرات نیز حاکی از نیاز به حضور جامعه بین المللی برای پیگیری تلاش ها به منظور احیاء تالاب هامون است. ابراهیم رحیم پور، معاون وزیر امور خارجه در خصوص اختلافات ایران و افغانستان در ارتباط با حق آبه گفت در مورد مسائل آبی تالاب هامون، رود هیرمند و رودخانه هریررود بین دو کشور به صورت مرتب مذکراتی در جریان است و در حال حاضر اولویت ایران رودخانه هریررود است، چرا که حق آبه ما در مورد این رودخانه تعریف نشده است.

خشکی تالاب هامون یعنی پایان ماهیگری و صیادی که قرن ها یکی از مشاغل مهم ساکنان اطراف هامون بوده است. نجات هامون همچون نجات یک موجود زنده است و تا دیر نشده باید فکری به حالش کرد زیرا که در پی مرگ هامون، کشاورزی و گله داری گاومیش منطقه هم خواهد مرد. در ضمن نتایج بسیار منفی طوفان های گرد و غبار هم شدید تر خواهد شد و به بیماری و مرگ و یا مهاجرت ساکنان منطقه خواهد انجامید. به یاد داشته باشیم که تا سه سال پیش، 600 هزار نفر از ساکنان منطقه ناگزیر از مهاجرت شده اند.  دغدغه های امنیتی را نیز نباید دست کم گرفت. سیستان و بلوچستان جزء محروم ترین مناطق کشور است و آسیب های زیست محیطی به این محرومیت و خواه ناخواه ناامنیتی خواهد افزود.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

شما به کدامیک از گزینه های زیر برای اشتغالزایی اولویت می دهید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: