به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

اخیرا هفدهمین نشست سران جنبش غیرمتعهدها در جزیره مارگاریتای ونزوئلا به پایان رسید. موضوع نشست امسال، صلح، حاکمیت و همبستگی برای توسعه بود.  توسعه، در کنار سایر موضوعات مهم از قبیل صلح و امنیت و حقوق بشر، محور اصلی برنامه ها بود و به خصوص همکاری های جنوب – جنوب مورد تأکید قرار گرفت تا با توجه به تعلیم و تربیت، استفاده و انتقال علم و تکنولوژی تحقق توسعه پایدار تضمین شود.

پیام این نشست روشن و واضح است. از زمان تشکیل این جنبش در سال 1961م و در کشاکش منازعات قدرت میان دو قطب آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق، جنبش غیرمتعهدها از یک سازمان تحت رهبری افراد نمادین مانند احمد سوکارنو، جمال عبدالناصر، یوسیپ بروز تیتو و  فیدل کاسترو و ایده های صرفا ضد امپریالیستی آنها به یک سازمان متمرکز بر حل موضوعاتی تبدیل شده است که همکاری های چندجانبه مانند تجارت و توسعه، تغییرات اب و هوایی و بحران پناهندگان را در نظر دارد.

این گذار در آفریقا بیش از هرجای دیگر نمود دارد. آفریقا برای مدت های طولانی صحنه مقابله آمریکا و شوروی و اعضای جنبش و اقمار آنها بود. همه این بازیگران هنوز هم در تلاش حضور موثرتر در آفریقا هستند که در این ماین می توان به روسیه، آمریکا، چین، ژاپن و دیگر کشورها اشاره کرد. اما تفاوت عمده در نوع رقابت کشورها در حال حاضر با دوران گشذسته است. امروز دیگر تلاش ها بر مبنای مبارزه ایدئولوژیکی نیست و تجارت محور اصلی این رابت ها شده است. به حدی که عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان سعودی پس از توافق برجام و به اعتقاد برخی کارشناسان برای جلوگیری از گسترش روابط و نفوذ ایران در آفریقا، دوبار به این قاره سفر کرده است. در عین حال، تلاش های وی چنان معطوف به ابعاد دیپلماتیک بود که نیازها و فرصت های آفریقا برای سرمایه گذاری و تجارت در حاشیه قرار گرفت.  54 کشور قاره آفریقا سال هایت که استقلال خود را به دست آورده اند و امروز بیش از دیپلماسی به دنبال توسعه تجات هستند. آفریقا به رشد کسب و کار و تقویت زیرساخت ها نیاز دارد نه جمع آوری رأی برای سازمان ملل متحد!

امروز آفریقا زیر چتر منطقه آزاد تجاری آفریقا موسوم به تری پارتی (Tripartite)  و یا TFTA که سال گذشته با مشارکت سه بلوک اصلی تجارت این قاره یعنی بازار مشترک شرق و جنوب آفریقا  (COMESA)، انجمن شرق آفریقا (EAC) و انجمن توسعه جنوب آفریقا (SADC) در شرم الشیخ مصر و با حضور رهبران ۲۶ کشور آفریقایی آغاز به کار کرد. با این وجود، این واقعیت را نیز نمی توان نادیده گرفت که رمز بقا و پیشرفت آفریقای سیاه یا همان مناطق جنوبی صحرای بزرگ آفریقا که در جنبش غیرمتعهدها هم به آن توجه شد، این است که این منطقه نمی تواند تنها به عنوان یک منطقه تجاری دوام بیاورد و باید به واسطه سرمایه گذاری های گسترده و سنگین در زیرساخت ها و ادغام اقتصادی با سایر کشورهای آفریقایی در ریل پیشرفت قرار بگیرد.

از آنجائیکه اکثر بازارهای آفریقایی کوچک و غیر متمرکز هستند و اینکه جمعیت کمتر از بیست میلیون دارند و اقتصاد آنها از منظر تولید ناخالص داخلی کمتر از 10 میلیارد دلار است، نمی توانند به تنهایی به سطحی برسند که جاذب سرمایه گذاران توسعه ای باشد. هر چند سرمایه گذاری مستقیم خارجی در آفریقا از 9 میلیارد دلار در سال 2000م به 55 میلیارد دلار در سال 2014 افزایش داشته اما مزایای این رشد سرمایه گذاری خارجی به کشورهای ثروتمندتر قاره رسیده است چرا که تمرکز سرمایه گذاران بر منابع طبیعی آفریقاست نه پروژه های توسعه ای.  به علاوه، ضعف های زیرساختی مانع تجارت های منطقه ای می شوند. این موضوع تقریبا در تمام دنیا برای راهبرد حرکت در مسیر درازمدت تحول و توسعه اقتصادی مورد توجه است.  بنابراین و با توجه به آماری که بازار مشترک شرق و جنوب آفریقا منتشر کرده است، تجارت میان کشورهای آفریقایی تقریبا 12 درصد است و این آمار در مقایسه با رقم 60 درصدی تجارت میان کشورهای آفریقایی با اروپا و یا آسیا و این یعنی خرید محصولات از اروپا اسان تر از خرید محصولی از دیگر کشور آفریقایی است.  

این موضوع باعث شد که CFTA یا منطقه آزاد تجاری قاره ای توسط رهبران اتحادیه آفریقا پایه گذاری شود که قرار است تا سال آینده میلادی نهایی شده و یک بازار واحد با جمعیتی کمی بیش از یک میلیارد با تولید ناخالص داخلی بیش از 3 هزار میلیارد دلار درست کند.

با توجه به این تحولات در آفریقا، سیاستگذاران و فعالان اقتصادی باید در نگاه و رویکرد خود نسبت به آفریقا تجدید نظر کنند تا بهترین گزینه ها برای گسترش تجارت با آفریقای قرن بیست و یکم را در دوران پساتحریم به کار بگیریم.  دیگر لازم نیست مانند دولت گذشته تنها به دنبال ارتباط با کشورهایی باشیم که تجارت در روابط مشترکمان با آنها در درجه دوم و سوم اهمیت باشند. سفرهای محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان به آفریقا دیگر محدود به ایدئولوژی ضد امپریالیستی نیست و ابعاد توسعه اقتصادی را در اولویت دارد. یکی از نمونه های موفق این نوع نگرش، امضای هشت سند و یادداشت تفاهم با حضور دکتر روحانی و جاکوب زوما برای شتاب بخشیدن به همکاری های دوجانبه میان ایران و آفریقای جنوبی در زمینه های اقتصادی، تجاری و کشاورزی در دوران پساتحریم میسر شده است.

به نظر می رسد ریل گذاری ما در ارتباط با تجارت با آفریقا صحیح و موثر باشد. هر چه  کشورهای آفریقایی بیشتر به خود می آیند ما نیز باید متناسب با آن ازحیطه محدود به روابط دو جانبه به روابط چندجانبه روی بیاوریم. فهم درست و درک تحولات در نحوه روابط اقتصادی کشورهای آفریقایی با یکدیگر در این مقطع ضروری است. کمیسیون اقتصادی سازمان ملل در حوزه آفریقا تخمین زده است که منطقه تجاری قاره ای آفریقاCFTA  می تواند تبادلات تجاری میان کشورهای آفریقایی را تا 36 میلیارد دلار در شش سال آینده افزایش دهد.

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

به عنوان فعال اقتصادی، از کدام گزینه برای مقابله با فشارهای بین المللی حمایت می کنید؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: