به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

وقتی سخن از توسعه و یا اقتصاد منطقه ای به میان می آید دو موضوع مجزا اما مرتبط با هم مطرح می شود. در سطح داخلی و ملی، توسعه منطقه ای عبارت است طرح های حمایتی از مناطقی که کمتر توسعه یافته اند. این مناطق می توانند در سطح ملی و یا بین المللی تعریف شوند. اقتصاد منطقه ای یکی از زیر مجموعه های علم اقتصاد است که به ابعاد اقتصادی چالش های منطقه ای می پردازد. ارزیابی فضایی این مناطق می تواند به اتخاذ سیاست هایی متناسب با ظرفیت های این مناطق منجر شود که ابعاد جغرافیایی آن می تواند از سطح ملی تا بین المللی گسترش یابد.

در همین راستا باید به مطالعات توسعه منطقه ای و آمایش سرزمین نیز اشاره کرد که در "معنای عام، برنامه های توسعه ای هستند که رای یک ناحیه جغرافیایی معین درون یک کشور تهیه شده و با رویکردی فراگیر، مشارکتی و انعطاف پذیر عمل می کنند و به معنای خاص، برنامه های توسعه ای برای سطوح میانی تقسیمات کشوری هستند."  علاقمندان در این خصوص می توانند به مجموعه مطالعات منطقه ای و آمایش سرزمین در ایران که توسط معاونت پژوهش های اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس مراجعه کنند.

اما در این یادداشت برآنیم که به چشم انداز اقتصاد منطقه ای ایران در منطقه خاورمیانه در دوران پساتحریم و پسابرجام نگاهی بیاندازیم. با رفع تحریم ها که خواست ملت ایران بود تنها ایران از برجام و اجرایی شدن آن منتفع نمی شود بلکه بر اساس پیشبینی بانک جهانی با بازگشت نفت ایران به بازار جهانی قیمت هر بشکه نفت در سال جاری میلادی (2016) 14 درصد کاهش خواهد یافت. کشورهای اروپایی به ویژه آلمان، فرانسه و ایتالیا که همراه با یونان تا چند سال اول هزاره دوم میلادی از شرکای فعال تجاری ایران بودند از بازگشت ایران به جامعه بین المللی و از سرگیری روابط تجاری با ایران بسیار خرسندند.  در این سال ها ما فرصت های تجاری خود در ارتباط با این کشورهای اروپایی را به ترکیه، چین، امارات و روسیه دادیم. حتی اگر توافق هسته ای به فرجام نمی رسید، هزینه تجارت با این کشورها دیگر برای اروپا قابل قبول نبود.   هر چند بسیاری از کشورهای اروپایی هنوز در مورد نحوه استفاده ایران از منابع و دارایی های آزاد شده نگرانی هایی دارند اما در ارتباط با آنها در می یابیم که آنها از نیازهای تأمین مالی داخلی ما آگاهی دارند و بسیاری از آنها دریافته اند که اولیت ایران تأمین نیاز مالی گروه های سیاسی در منطقه نیست بلکه بازسازی اقتصاد و بهبود وضعیت معیشتی مردم و مشکلات عمده تری چون رکود و بیکاری در اولویت اقدامات مسئولان و سیاستگذاران کشور است.

رفع تحریم ها باعث تحرک و افزایش تجارت منطقه و توسعه اقتصادی در منطقه می شود و این امر ایران را به یک چهارراه ارتباطی قوی در منطقه تبدیل خواهد کرد. در این خصوص دو پروژه اهمیت ویژه ای می یابند. نخستین پروژه، پروژه بندر چابهار است و دیگری خط لوله انتقال گاز و نفت ایران پاکستان هند.  به گزارش برخی از رسانه ها هند حدود 195 میلیون دلار برای توسعه این بندر تعهد کرده است.  سرمایه گذاری در این بندر برای هند نیز اهمیت راهبردی دارد و به هند اجازه می دهد پاکستان را دور بزند و فعالیت های تجاری خود را از طریق ایران در کشورهای آسیای میانه توسعه دهد.  احداث بزرگراه ها و راه آهن، هند، ایران، افغانستان و آسیای میانه را به هم مرتبط خواهد ساخت.   ناگفته نماند که چین نیز در این رقابت در حدود 70 کیلومتری چابهار 78 میلیون دلار در بندر گوادار پاکستان سرمایه گذاری کرده که بخشی از پروژه جاده ابریشم است.  چین در عین حال بسیار علاقمند به تقویت روابط خود با ایران است تا بتواند نیاز فزاینده خود به انرژی را از این راه تأمین نماید.

پروژه دیگری که می تواند در اقتصاد منطقه خاورمیانه تأثیرگذار باشد، خط لوله نفت و گاز ایران پاکستان هند است که پیشتر با فشار آمریکا تعلیق شده بود.  هر چند تداوم این پروژه منوط به حل اختلافات هند و پاکستان نیز می باشد اما از سر گیری آن به شدت برای پاکستان مفید واقع خواهد شد و ایران از این طریق خواهد توانست 2.5 میلیون دلار گاز طبیعی به پاکستان صادر نماید.        

میدل ایست بیزنس اینتلیجنس در یکی از تحلیل های خود بزرگترین پروژه های در حال اجرای خاورمیانه را بر اساس کشور و بخش منتشر کرد و در آن اشاره شده که پروژه های دولتی در منطقه بیشترین تعداد را در میان 100 پروژه بزرگ به خود اختصاص داده اند.  حمل و نقل بزرگترین بخش از نظر ارزش پولی است که حدود 70 میلیارد دلار است. دومین رتبه متعلق به صنعت گاز است که انتظار می رود در سال جاری به رشد خود ادامه دهد.  در حال حاضر در خاورمیانه مجموعا پروژه هایی به ارزش 62 میلیارد دلار در حال اجرا هستند.  صنعت ساختمان با وجود اینکه هنوز تعداد پروژه های دولتی در مقابل بخش خصوصی در آن بیشتر است در رتبه سوم قرار دارد و در مجموع حدود 50 میلیارد دلار ارزش آن هاست. 

در مورد ایران و در این ارزیابی ارزش پروژه های بزرگ به تفکیک بخش عبارتند از حمل و نقل (18.3 میلیارد دلار)، انرژی (3.3 میلیارد دلار)، نفت (12.9 میلیارد دلار)، فلزات و معادن (2 میلیارد دلار) و گاز طبیعی (41 میلیارد دلار).

جدا از فازهای متعدد نفت پارس جنوب، پروژه هایی چون برق رسانی تهران به مشهد، خط لوله اتیلن غرب،  فاز 3 متروی تهران خطوط 6 و 7، خط لوله نکا جاسک، پالایشگاه بندرعباس، توسعه میادین شمال و جنوب آزادگان، نیروگاه دماوند، خط آهن مشهد چابهار در زمره پروژه های بزرگ ایران هستند که امید می رود در دوران پساتحریم مراحل تکمیل خود را به سرعت بیشتری طی کنند. 

جای خوشوقتی است که رئیس دفتر ریاست جمهوری در داووس تأکید کرد که دیدگاه دولت تدبیر و امید دیدگاهی منطقه ای است چراکه توسعه اقتصادی به تأمین امنیت و مبارزه با خشونت و افراط گرایی کمک می کند. وی همچنین ابراز امیدواری کرد تا سیاست برد-برد که در فضای سیاسی موفق عمل کرده در فضای اقتصادی نیز متحقق شود و روابط اقتصادی کشورهای جهان با ایران نیز بر پایه فلسفه برد-برد شکل بگیرد.   

فرصت جذب سرمایه گذاری خارجی در مناطق آزاد از دست نرود

تروریسم و افراطی گرایی، دشمن تجارت و توسعه

افراط گرایی، توسعه پایدار و دیپلماسی تجاری

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای: