نظرسنجی

آیا با اجرای صحیح بسته پیشنهادی جدید دولت، معضل رکود حل خواهد شد؟

برای دیدن نتیجه لطفا رأی دهید

اخبار اتاق بازرگانی

اخبار اقتصادی مجلس

اخبار وزارت صنعت، معدن و تجارت

Submit to FacebookSubmit to TwitterShare on Google+

اخیرا ریال به پایین ترین میزان ارزش خود در مقابل دلار رسید که حدود 2600 تومان در مقابل 1 دلار آمریکایی در بازار آزاد بود.  این رقم دو برابر نرخ دولتی است.  مسئولان اعلام کرده اند که مشغول بررسی و یافتن نرخ تبدیل مناسب هستند. عدم اعلام نرخ رسمی جدید نشاندهنده سردرگمی و دیدگاه های متفاوت در این زمینه است. 

ارزش واقعی ریال چقدر است؟ آیا 2600 تومان در مقابل 1 دلار نرخ منصفانه ای است؟  آیا این نرخ نتیجه محاسبات بی منطق و عمدتا واکنش به جریانات کنونی است؟  و یا ارزش ریال حتی کمتر از این است؟  در ادامه به عواملی که تعیین کننده ارزش ریال هستند نگاهی دقیقتر می اندازیم. 

عرضه ارز:  در حالی که نرخ تبدیل ارز در حال افزایش بود، احمد توکلی دولت را متهم کرد که به عمد از عرضه ارز به بازار خودداری می کند.  حدس و گمان هایی در این زمینه مطرح است مبنی بر این که عدم عرضه ارز توسط دولت به واسطه کمبود ذخیره ارزی است و نه یک سیاست اقتصادی.  وزیر امور اقتصادی و دارایی، سید شمس الدین حسینی، کمبود ذخیره ارزی بانک مرکزی را تکذیب کرد اما بدون آمار دقیق از میزان ذخیره ارزی بانک مرکزی و یا صندوق ذخیره ارزی و یا میزان درآمد دولت به سختی بتوان شاهدی برای مدعای حسینی ارائه کرد.  درآمد ارزی به واسطه کاهش صادرات نفتی و افزایش معاملات پایاپا و تهاتر کاهش داشته است. عرضه دلار و یورو محدود شده است.  اگر میزان عرضه به همین شکل محدود بماند حال به خاطر کمبود موجودی ارز بانک مرکزی و یا تصمیم دولت نرخ 2600 تومان برای 1 دلار رکوردی است که به زودی شکسته خواهد شد. 

دلاری شدن اقتصاد:  همانگونه که پشتر توضیح دادم، وابستگی اقتصاد ما به دلار هر روز بیشتر می شود.  پدیده دلاری شدن اقتصاد پدیده ای است که کشورهایی آن را تجربه می کنند که بحران اقتصادی در آنها رو به افزایش باشد.  فراتر از اینکه این پدیده نشانه بدی برای آینده اقتصاد است، باعث افزایش تقاضا برای دلار خواهد شد و افزایش تقاضا برای هر چیزی باعث بالا رفتن قیمت آن می شود.  پدیده دیگری که با آن مواجه هستیم تقاضای پرداخت به دلار است خصوصا برای قراردادهای مدت دار حتی اجاره خانه. این پدیده نیز به افزایش بیشتر تقاضا برای دلار می انجامد.  این دور تسلسل باطلی است چراکه باعث وابستگی بیشتر به دلار و به تبع آن افزایش تقاضا برای دلار خواهد شد. 

اختلال در بازار: ریاست جمهور، آقای محمود احمدی نژاد، اشاره کرد که "دستان پنهانی" مسئول نوسانات بازار هستند.  اتهامات مبهم فساد مالی یا مداخله بیگانگان تاثیر چندانی بر بازگرداندن اطمینان و اعتماد مردم به اینکه دولت برنامه ای روشن و مناسب برای تثبیت ارزش ریال دارد نخواهد داشت.  ریاست محترم جمهور احتمالا مایل است چنین اظهاراتی باعث شود مردم اعتماد از دست رفته خود به ریال را مجددا به دست بیاورند و باور کنند که ارزش ریال بیش از ارزش کنونی آن به نسبت نرخ تبدیل ارز است اما چنین اظهاراتی می تواند نتیجه معکوس داشته باشد. 

تحریم ها و مناقشه هسته ای:  فاصله بین نرخ مرجع و نرخ آزاد مدت هاست وجود دارد اما این فاصله با اعلام تحریم های جدید نفتی و بانکی به شکافی عمیق تبدیل شد.  پیش از آن در ماه خرداد وقتی امیدواری به لغو تحریم ها به نسبت گستردگی پیدا کرده بود، نرخ ارز ثبات بهتری داشت و قیمت سهام هم به تبع آن افزایش نشان داد.  آن امید به یأس تبدیل شد و ریال سیر نزولی خود را تا به امروز ادامه داده است.  مناقشه هسته ای یکی از عوامل اصلی و اساسی در بی ارزش شدن ریال است.  همزمان با ادامه تأثیر تحریم ها بر اقتصاد کشور که موجب بی ارزش شدن ریال می شود، ابعاد سیاسی این مناقشه بر فشارهای موجود می افزاید.  اگر دولت همچنان از حل مناقشه هسته ای سر باز بزند، ریال احتمالا همچنان ضعیف باقی خواهد ماند. 

سوءمدیریت:  ابراهیم نکو، نماینده مجلس، از جمله افرادی است که سوءمدیریت را عامل سقوط ارزش ریال می داند.  دو نوع سوءمدیریت در این خصوص مورد بحث است:  اول، سوءمدیریتی که مربوط به ارزش ریال به تناسب استحکام و قدرت اقتصادی است و دوم، سوءمدیریت در ارتباط با نرخ رسمی تبدیل ارز که به شکل فزاینده ای با نرخ بازار فاصله پیدا کرده است.  سوءمدیریت اول، پیچیده تر است اما در درازمدت این نوع سوءمدیریت است که بیشترین تأثیر را بر ارزش واقعی ریال خواهد داشت.  سوءمدیریت نرخ تبدیل ارز از آن پیچیدگی برخوردار نیست ولی روشن نیست آیا تنظیم نرخ رسمی تبدیل ارز با نرخ بازار بتواند به تثبیت ارزش پول ملی کمک کند.  مدیریت بهتر نرخ تبدیل ارز می تواند به حذف مشکلات متعددی که به واسطه فاصله بین نرخ مرجع و نرخ بازار به وجود آمده است کمک کند و ممکن است موقتا نرخ تبدیل ارز را متعادل کند.  اما در درازمدت، اگر همچنان اقتصاد ما از سوءمدیریت های گسترده رنج ببیند، دستاوردهای کوتاه مدت آن نیز به باد خواهد رفت.  اشاره به سوءمدیریت حداقل به یک شکل می تواند باعث تقویت و استحکام ارزش ریال شود و آن هم در صورتی است که مدیریت و سیاست های درست اقتصادی اعمال شود.  قضاوت در این مورد را به شما واگذار می کنم. 

تورم:  تفاوت نرخ تورم بین دو کشور یکی از عوامل تعیین کننده در تعیین نرخ تبدیل واحد پول آن دو کشور است.  کشوری که نرخ کنترل شده تورم آن پایین است شاهد ارزش بیشتر واحد پول خود در مقایسه با کشوری است که تورمی بالا و مزمن دارد.  دلیل این مسئله این است که تورم باعث کاهش قدرت خرید می شود.  از آنجایی که قدرت خرید به واسطه تورم کاهش پیدا می کند، ارزش آن واحد پول نیز در مقایسه با پول کشوری که نرخ تورم آن پایین تر است کاهش پیدا می کند.  نرخ تورم در آمریکا در حال حاضر زیر 2 درصد است و چندین دهه است که نرخ تورم این کشور زیر 6 درصد بوده.  نرخ تورم ما به ندرت از دورقمی بودن پایین آمده است.  اگر بخواهیم به تفاوت نرخ تورم بین ریال و دلار نگاه بکنیم نرخ تبدیل دلار تنها برای امسال باید 20 درصد پایین می آمد اما برعکس، همچنان در رقم 1226 مانده ایم.  عدم تغییر و تنظیم نرخ تبدیل ارز باعث نمی شود که تورم ارزش پول ملی را کاهش ندهد.  اگر تورم به همین شکل ادامه پیدا کند، ارزش ریال همچنان رو به کاهش خواهد بود. 

رشد اقتصادی: اقتصاد در حال رشد می تواند به استحکام ارزش پول کمک کند.  متاسفانه، پیشبینی صندوق بین المللی پول برای رشد تولید ناخالص داخلی همچنان در حد 4 دهم درصد باقی مانده است.  تخمین صندوق بین المللی پول برای سال آینده نیز چندان بیشتر نیست و تنها 1,3 درصد است.  با در نظر گرفتن اینکه اقتصاد های دیگر هم در تلاشند تا کمی میزان تولید ناخالص داخلی خود را حتی اندکی بالا ببرند احتمالا این عامل تأثیر چندانی بر ارزش ریال نخواهد داشت ولی به همین شکل تأثیری هم بر دیگر فشارهای که سبب کاهش ارزش پول می شوند نخواهد داشت. 

متاسفانه این عوامل نوید اخبار خوشی را برای پول ملی ما در بر ندارد.  به سختی بتوان گفت که آیا 2600 تومان در برابر 1 دلار نرخ منصفانه ای است اما بدون شک ریال به شدت در مقابل دلار ضعیف شده است.  اگر شرایط به همین منوال ادامه یابد، افزایش وابستگی به دلار در معاملات و محدود شدن درآمد ارزی باعث ادامه کاهش ارزش ریال خواهد شد.  سرعت بروز تحولات در این مسیر تعیین خواهد کرد که آیا ما قادر خواهیم بود به موفقیت این بحران را مدیریت کنیم یا خیر.  اگر نتوانیم، بروز ابرتورم و یا خدای ناکرده بدتر از آن را باید انتظار داشت. 

  • شکیبا

    ۱۴ مهر ۱۳۹۱

    با سلام
    تمام مطالب این مقاله را قبول دارم و معتقد هستم چکیده مطلب این است که در کشور ما متاسفانه کارهای بزرگ به دست مردان کوچک است. چه بسیار متخصصین و مغز های اقتصادی مثل امید کردستانی (شرکت گوگل) که ایران را ترک کرده و رفته اند و حالا کاسه چه کنم چه کنم دست گرفته ایم و نمیدانیم مشکل کجاست.

  • كامران

    ۵ مهر ۱۳۹۱

    به نظرم هدف بيكاري همه مردم است و تبديل به جيره يارانه خوري. خريد و فروش هردو ضرر به حساب ميآيد. خلاصه كه مثل توي باتلاق فرو رفتن است اگر دست و پا بزني بيشتر غرق ميشي. اين سياست ظالمانه‌اي است كه دولت دربرابر مردم در پيش گرفته است.

  • محمود

    ۱ مهر ۱۳۹۱

    با سلام عچله نکنید با این شرایطی که پیش آورده اند وبرنامهائی که برای هزینه کردن مازادقیمت ارز در نظر گرفته اند منتظر دلار 50000 ریالی هم باید بود .

  • شکوری

    ۱ مهر ۱۳۹۱

    من یک صادرکننده هستم. همه میدانیم که صادرات چقدر به رشد ارزش واحد پولی هر کشوری کمک میکند. متاسفانه چیزی که بیش از هر چیزی مجموعه ما را با مشکل روبرو میکند مسئله خود تحریمی است . صادرات بسیاری از کالاها نیاز به اخذ مجوزهای بیهوده و وقتگیر دارد. تا کی این روال ادامه خواهد داشت؟؟؟؟ آیا نرخ ارزش ریال ما با بخشنامه و دستور درست میشود؟

  • فروهش

    ۱ مهر ۱۳۹۱

    من از شما سپاسگزارم بخاطرمطالب جذابتون .

  • نوربخش

    ۳۰ شهريور ۱۳۹۱

    وقتی سیاست ها و ضوابط روزانه عوض می شوند، چطور می توان ارزش واقعی پول ملی یا هر ارز خارجی را محاسبه کرد؟ چگونه می توان ارزش افزوده یا کاسته چیزی را بر اساس اینکه چه کسی رییس بانک مرکزی است تعیین کرد؟! باز هم ممنون که در این اغتشاش موجود حداقل شما سعی در بیان شفاف عوامل تأثیرگذار دارید

  • بازدید کننده میهمان

    ۳۰ شهريور ۱۳۹۱

    بله دولت باید اقدام کند ولی هنوز که نکرده. مرا به خیر تو امید نیست شر مرسان! از کسب و کار که افتادیم هیچ زحمات چندین و چندساله خانوادگی مان هم که زحمات پدر و عموی عزیزم بود به باد رفته است. اگر منظور از حمایت از تولید ملی همین بود که نخواستیم!!!

  • رحمتی

    ۳۰ شهريور ۱۳۹۱

    با تشکر از شما آقای کرمانی. همیشه از اینکه مطالب را منصفانه و دلسوزانه بررسی می کنید ممنونم

  1. مقالات پیشین
  2. پربیننده ترین

اعلانات

اشتراک خبرنامه

برای دریافت خبرنامه تاجران

به ما ایمیل بزنید

آخرین آمار، مقالات و تحقیقات در خبرنامه تاجران

به اشتراک بگذارید

مطالب تاجران را در وبلاگ ها و شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید و در بسط گفتمان اقتصادی سهیم شوید

فیسبوک تاجران

بسط گفتمان اقتصادی