به اشتراک بگذارید
اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

دولت برنامه های گسترده ای را برای شیرین سازی و انتقال آب از دریای خزر و خلیج فارس به مناطق خشک و کم آب کشور در نظر گرفته است. واضح است که آب و آبرسانی به عنوان یکی از مسائل اصلی کشور مورد نظر مسئولان است و با توجه به بحرانی تر شدن وضعیت منابع آب کشور، تلاش های دولت و بخش غیر دولتی باید هم شدت بگیرد و هم واقعگرایانه باشد. دکتر روحانی در همایش مسئولیت اجتماعی گفته است که امروز مساله آب در کنار اشتغال و محیط زیست از مهمترین مسائل کشور است. حمید چیت چیان، وزیر نیرو هم تاکید کرده دولت در برنامه ششم بر مساله آب به‌ صورت جدی تاکید کرده و در لایحه بودجه سال ۹۶ نیز چهار مساله آب، فاضلاب، محیط زیست و راه‌آهن به‌عنوان اولویت خاص در نظر گرفته شده‌اند. کم آبی همواره یکی از چالش های کشور بوده ولی طی سال های اخیر و پس از چند دهه افزایش جمعیت و استفاده از روش های ناکارآمد کشاورزی چالش کم آبی به یک بحران جدی بدل شده است. اکنون دولت باید نگاه فراگیری به بحران آب داشته باشد و با استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی، همکاری با نهادهای مردم نهاد و تعامل با شرکای خارجی از بروز مشکلات فاجعه بار در پی کمبود آب جلوگیری کند.

همکنون دولت طرحی را در دست مطالعه دارد که بر اساس آن آب خلیج فارس و دریای عمان شیرین سازی شده و به استان های کم آب منتقل می شود. آقای چیت چیان پیشتر گفته بود بر اساس این طرح آب به ۱۶ استان در مرکز کشور می رسد تا آب شرب ۴۷ میلیون نفر تأمین شود. دکتر روحانی هم در سفر استانی خود به یزد گفت: ان‌شاء‌الله در سال‌های آینده پروژه‌هایی برای انتقال آب از دریای عمان و خلیج فارس به فلات مرکزی خواهیم داشت و طبق بررسی‌ها، استان یزد اولین استانی خواهد بود که آب از خلیج فارس به آن خواهد رسید.  رئیس جمهوری افزود 4 هزار میلیارد تومان برای این طرح اختصاص داده شده است.

در همین حال سردار عبادالله عبداللهی، فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا، از ارائه طرح موسوم به ناب به وزارت نیرو خبر داده که بر اساس آن بخشی از کم آبی در کشور از طریق انتقال آب خلیج فارس جبران می‌شود. سردار عبداللهی تصریح کرده که در صورت تکمیل پروژه‌های گازی در کشور، 215 میلیون مترمکعب گاز مازاد خواهیم داشت و بر این اساس با استفاده از گاز مازاد می‌توان با ایجاد نیروگاه‌های دومنظوره ضمن شیرین کردن آب از آن برق نیز تولید کرد.

ضمن اهمیت حضور نهادها و سازمان های دولتی و سپاه در طرح های آبرسانی، لازم است نقش بخش خصوصی هم در این زمینه افزایش یابد. خوشبختانه این امری است که مقام های دولت یازدهم به آن اشاره کرده اند. اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهوری گفته است واگذاری طرح های عمرانی نیمه تمام به بخش خصوصی یک ضرورت است و دولت از این واگذاری ها به دنبال درآمد نیست. آقای جهانگیری تاکید کرده که هدف اصلی واگذاری طرح های عمرانی به بخش خصوصی، تسریع در تکمیل طرح ها و بهره مند شدن مردم از مزایای آنهاست.

به رغم تلاش های دولت و سپاه، طرح انتقال آب از خلیج فارس به استان های مرکزی منتقدان جدی دارد. عیسی کلانتری، مشاور معاون اول رئیس جمهوری و وزیر اسبق کشاورزی معتقد است بخش عمده ای از انتقال آب خلیج فارس به مرکز کشور، طرح هایی سیاسی و فانتزی است زیرا این پروژه ها حتی در صورت عملی شدن، کفاف نیازهای مناطق کم آب را نمی دهد. دکتر کلانتری تاکید می کند بر اساس آخرین آمار وزارت نیرو در خصوص مصرف آب، مصارف خانگی، شرب و صنعت در مجموع حدود 10 درصد است حال اینکه عمده مصرف آب مربوط به کشاورزی است. در واقع 9 میلیارد متر‌مکعب برای شرب، صنعت و بهداشت مصرف می‌شود و 88 میلیارد مترمکعب دیگر مصارف کشاورزی است. در همین حال آقای کلانتری در نشست «نجات زاینده رود از سرآب تا پایاب» با بیان اینکه زاینده رود باید توسط خود زاینده رودی‌ها احیا شود گفته بود آبی در هیچ کجای کشور وجود ندارد که به زاینده رود بیاید و از خلیج فارس و خزر نیز آبی به هیچ کجا نمی‌رود و اصلا چنین طرحی غیر عقلانی و غیر اجرایی است.

تلاش ها برای مقابله با بحران آب باید فراگیر باشد و علاوه بر طرح های شیرین سازی و انتقال آب، لازم است توجه ویژه ای به حفظ و تصفیه آب های سطحی و نیز فاضلاب های شهری و صنعتی داشت. در این راستا همکاری با پیمانکاران و شرکای خارجی هم از اهمیت زیادی برخوردار است و با توجه به تسهیل این همکاری ها در دوران پسابرجام، باید توجه ویژه ای به این مهم داشت. در این زمینه می توان به امضای 9 تفاهمنامه همکاری با کره جنوبی در حوزه آب اشاره کرد. آقای چیت چیان در خصوص این تفاهمنامه ها گفته بود ساخت سد و نیروگاه، مدیریت هوشمند آب سد و نیز بهره برداری از سد و انتقال آب از جمله مفاد این تفاهمنامه بوده است. در همین حال گزارش ها حاکی است شرکت صنایع سنگین و ساخت و ساز دوسان کره جنوبی از  شرکت سازه سازان ایران یک سفارش 185.9 میلیون دلاری برای ساخت یک مجتمع تولید آب شیرین دریافت کرده است. این شرکت کره ای اعلام کرده که این قرارداد، اولین قرارداد ساخت یک مجتمع تولید آب شیرین توسط یک شرکت خارجی است که از زمان لغو تحریم های ایران به امضا رسیده است. این مجتمع آب شیرین کنی در بندرعباس احداث خواهد شد. پس از تکمیل این مجتمع در سال 2018، مجتمع مذکور روزانه حدود 200 هزار تن آب شور دریا را برای استفاده در معادن منطقه شیرین سازی خواهد کرد که ظرفیت سالانه آن برای استفاده 670 هزار نفر کافی خواهد بود.

فعالیت اتاق های بازرگانی نیز در حوزه آبرسانی و مدیریت آب شایان توجه است. در این راستا می توان به تلاش های اتاق بازرگانی اصفهان برای امضای تفاهمنامه همکاری با هلدینگ گرین تک اشاره کرد که به منظور سرمایه گذاری برای طرح های آبرسانی، تصفیه فاضلاب و پساب صنعتی پیگیری شده است. قاسم علی جباری رییس کمیسیون حمایت از سرمایه گذاری، تامین مالی و توسعه روابط خارجی اتاق بازرگانی اصفهان گفته است: کمیسیون  حمایت از سرمایه گذاری اتاق تلاش می کند فرصت های سرمایه گذاری در بخش های مختلف استان را به شرکت های سرمایه گذاری خارجی معرفی و زمینه جذب آنان را فراهم سازد. قاسم علی جباری کم آبی را یکی از مهمترین بحران های کشور و بویژه استان اصفهان برشمرد و گفت حضور سرمایه گذاران خارجی و انتقال تکنولوژی های نو می تواند راهکار منطقی برای مقابله با این بحران باشد و کمبود منابع مالی داخلی را جبران کند.

نکته امیدوارکننده این است که هشیاری نسبی درباره بحران آب ایجاد شده و گام های  اولیه ای برای توجه به این بحران برداشته شده است. در این راستا از یک سو دولت باید به دور از سیاست زدگی به طراحی و پیشبرد پروژه های عملی بپردازد و از سوی دیگر باید توجه ویژه به آگاه سازی عمومی و تقویت نهادهای مردم نهاد صورت گیرد تا بحران کنونی آب به یک فاجعه بدل نشود و ملت عزیز ایران بتواند به سلامت از این چالش سرنوشت ساز گذر کند.

از آب تا آبادانی؛ هیدروپلتیک ایران و دیپلماسی آب

اشتراک در Facebookاشتراک در Google Plusاشتراک در Twitterاشتراک در تلگرام

نظرسنجی

کدامیک از موارد زیر باید در محوریت فعالیتهای اتاق نهم باشد؟
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
  • رای: (0%)
جمع رای:
اولین رای:
آخرین رای:
جامعه مدنی و بخش خصوصی در منطقه به غیبت جبری و تاریخی خود پایان دهند
شبکه مطالعات سیاستگذاری عمومی
داشته های اقتصاد ایران
بولتن مرکز تحقیقات و بررسی‌های اقتصادی اتاق ایران
شورای گفت وگوی دولت و بخش خصوصی
دنیای اقتصاد